CHƯƠNG 1: VÌ SAO CẦN HỌC LỊCH SỬ
BÀI 1: LỊCH SỬ LÀ GÌ?
Tuần 1Tiết 1,2 Ngày dạy:8/9/2021
Tuần 1Tiết 1,2 BÀI 1: LỊCH SỬ LÀ GÌ?
1. Lịch sử và môn Lịch sử là gì?
Về Lịch sử, Bác nghĩ gì?
“Dân ta phải biết sử ta,
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
Em hãy cho biết ý nghĩa của hai câu thơ này?
Bác Hồ dạy chúng ta phải học, phải hiểu, phải biết cho tường tận, cụ thể gốc tích lịch sử nước nhà Việt Nam. Đây là yêu cầu của Bác với toàn thể nhân dân Việt Nam mà đặc biệt là thế hệ học sinh phải hiểu rõ được lịch sử Việt Nam, bởi lẽ lịch sử là những gì thuộc về quá khứ nếu không có quá khứ sẽ không có hiện tại và tương lai. “Biết” quá khứ để rút kinh nghiệm mà vận dụng cho hiện tại và tương lai. Vậy Lịch sử là gì? Thì chúng ta đi vào tìm hiểu bài học hôm nay.
1. Lịch sử và môn Lịch sử là gì?
Quan sát H1.2, em thấy gì?
Sự kiện khởi nghĩa Hai Bà Trưng có phải là lịch sử không? Vì sao?
Sự kiện khởi nghĩa Hai Bà Trưng (40 - 43) chính là lịch sử. Bởi vì đó là hoạt động của Hai Bà Trưng đã từng diễn ra trong quá khứ.
Tuần 1Tiết 1,2 BÀI 1: LỊCH SỬ LÀ GÌ?
1. Lịch sử và môn Lịch sử là gì?
- Lịch sử là những gì diễn ra trong quá khứ.
- Lịch sử còn là khoa học tìm hiểu và phục dựng quá khứ.
- Môn lịch sử là môn học tìm hiểu về lịch sử loài người và những hoạt động chính của con người trong quá khứ.
Lịch sử và môn Lịch sử là gì?
Tuần 1Tiết 1,2 BÀI 1: LỊCH SỬ LÀ GÌ?
2. Vì sao cần phải học lịch sử?
Quan sát các hình từ 1.3 đến 1.6, hãy cho biết kĩ thuật canh tác nông nghiệp của người nông dân Việt Nam và hệ thống giao thông ở Hà Nội đã có sự thay đổi như thế nào?
- Về sản xuất, canh tác: Từ thời Pháp thuộc, hoạt động sản xuất chủ yếu dựa vào sức người là chính thì ngày nay, con người đã biết vận dụng máy móc vào sản xuất.
- Về giao thông: Trước đây, thay vì con người đi bộ hoặc sử dụng tàu lửa để đi lại thì bước vào giai đoạn đổi mới, hệ thống giao thông phát triển, cầu đường được xây dựng mới, phương tiện đi lại đa dạng bao gồm xe máy, ô tô...
Tuần 1Tiết 1,2 BÀI 1: LỊCH SỬ LÀ GÌ?
2. Vì sao cần phải học lịch sử?
Chúng ta có cần phải biết về sự thay đổi đó không? Vì sao?

Chúng ta cần phải biết những thay đổi đó bởi vì có như vậy chúng ta mới biết được những đổi mới, tiến bộ trong các giai đoạn lịch sử. Từ đó, thúc đẩy con người ngày càng khám phá, tìm tòi và cải tiến để ngày càng hiện đại hơn, hạn chế sử dụng sức người.
Tuần 1Tiết 1,2 BÀI 1: LỊCH SỬ LÀ GÌ?
2. Vì sao cần phải học lịch sử?
Hình 1.7 là ảnh chụp sự kiện gì ?
Sự kiện trong hình 1.7 đánh dấu bước ngoặt lịch sử nào của dân tộc Việt Nam?
Sự kiện trong hình 1.7 là hình ảnh chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản tuyên ngôn Độc lập tại quảng trường Ba Đình, Hà Nội. Chính tại thời điểm này, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chính thức được thành lập.
Tuần 1Tiết 1,2 BÀI 1: LỊCH SỬ LÀ GÌ?
2. Vì sao cần phải học lịch sử?
Sự thay đổi của các sự vật, hiện tượng theo thời gian đó được gọi là gì?
Tuần 1Tiết 1,2 BÀI 1: LỊCH SỬ LÀ GÌ?
2. Vì sao cần phải học lịch sử?
- Biết được cội nguồn của tổ tiên, quê hương, đất nước,
- Hiểu được tổ tiên, cha ông đã sống, lao động, đấu tranh như thế nào để có được đất nước như ngày hôm nay.
- Hiểu được nhân loại đã tạo ra những gì trong quá khứ để có được xã hội văn minh như ngày nay.
=> phải giữ gìn, phát huy những giá trị tốt đẹp do con người trong quá khứ để lại.
Vì sao cần phải học môn lịch sử?
Tuần 1Tiết 1,2 BÀI 1: LỊCH SỬ LÀ GÌ?
2. Vì sao cần phải học lịch sử?
- Biết được cội nguồn của tổ tiên, quê hương, đất nước,
- Hiểu được tổ tiên, cha ông đã sống, lao động, đấu tranh như thế nào để có được đất nước như ngày hôm nay.
- Hiểu được nhân loại đã tạo ra những gì trong quá khứ để có được xã hội văn minh như ngày nay.
=> phải giữ gìn, phát huy những giá trị tốt đẹp do con người trong quá khứ để lại.
Vì sao cần phải học môn lịch sử?
Tuần 1Tiết 1,2 BÀI 1: LỊCH SỬ LÀ GÌ?
TIẾT 2-BÀI 1. LỊCH SỬ LÀ GÌ?

3. Dựa vào đâu để biết và dựng lại Lịch sử?
TIẾT 2-BÀI 1. LỊCH SỬ LÀ GÌ?

3. Dựa vào đâu để biết và dựng lại Lịch sử?
Dựa vào đâu để biết và dựng lại lịch sử?
Để biết và dựng lại lịch sử chúng ta cần căn cứ vào các nguồn tư liệu khác nhau:
Tư liệu truyền miệng: là những câu chuyện, những lời mô tả được truyền từ đời này qua đời khác ở rất nhiều dạng khác nhau.
Tư liệu hiện vật: là những di tích, đồ vật của người xưa còn giữ được trong lòng đất hay trên mặt đất.
Tư liệu chữ viết: là những bản ghi, sách vở chép tay hay được in, khắc bằng chữ viết, gọi chung là tư liệu chữ viết.
TIẾT 2-BÀI 1. LỊCH SỬ LÀ GÌ?
3. Dựa vào đâu để biết và dựng lại Lịch sử?
- Tư liệu truyền miệng.
- Tư liệu hiện vật.
- Tư liệu chữ viết.
Tư liệu gốc: là tư liệu cung cấp những thông tin đầu tiên và trực tiếp về sự kiện hoặc thời kì lịch sử nào đó. Đây là nguồn tư liệu đáng tin cậy nhất khi tìm hiểu lịch sử.
Thế nào là tư liệu gốc?
Phân biệt các loại tư liệu lịch sử trong các hình từ 1.8 đến 1.11. Trong các loại tư liệu trên, đâu là tư liệu gốc?
* Phân biệt các loại tư liệu lịch sử:
Hình 1.8: Tư liệu truyền miệng: là những câu chuyện, lời mô tả được truyền từ đời này qua đời khác
Hình 1.9: Tư liệu hiện vật: là những di tích, đồ vật của người xưa còn giữ được trong lòng đất hay trên mặt đất.
Hình 1.10 và 1.11: Tư liệu chữ viết: là những bản ghi, sách vở chép tay hay in, khắc bằng chữ viết.
Trong các tư liệu trên, thì hình 1.9; 1.10 và 1.11 là tư liệu gốc.
+ Tư liệu truyền miệng: 
Ưu điểm : Có thể cho người sau biết được những gì quá khứ đã xảy ra và những gì đã học được và thậm chí có thể tạo ra một câu truyện mới. 
Nhược điểm : Có thể truyền miệng sai hoặc người truyền cho thêm yếu tố kì ảo vào không được chính xác.
+ Tư liệu hiện vật: 
Ưu điểm: bổ sung, kiểm tra các tư liệu chữ viết. Dựa vào tư liệu hiện vật có thể dựng lại lịch sử.
Nhược điểm : Tư liệu câm, thường không còn nguyên vẹn và đầy đủ.
+ Tư liệu chữ viết: 
Ưu điểm : Dựa vào tư liệu viết thì rất rõ ràng, chính xác.
Nhược điểm: Không có tư liệu viết vào thời kì khi chưa có chữ viết, Nếu viết trên giấy thì khó bảo quản được nguyên vẹn với thời gian dài.
Nêu ưu nhược điểm của các nguồn sử liệu trên:
Nêu ý nghĩa của các nguồn tư liệu lịch sử?
Ý nghĩa của các nguồn tư liệu lịch sử là: giúp ta hiểu biết và dựng lại lịch sử.
Bài tập

Quan sát hình 1.12 dưới đây và cho biết :

Nêu 3 thông tin mà em tìm hiểu được về hiện vật này?
- Bia chủ quyền nằm trong khuôn viên chùa Nam Huyên, còn ở đảo Song Tử Tây, di tích này nằm ngay trên trục đường chính dẫn từ cầu cảng vào khu trung tâm hành chính của xã đảo.
- Đây là tấm bia chủ quyền trên quần đảo Trường sa là một trong những dấu tích cổ xưa, được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.
- Đây là bằng chứng có giá trị quan trọng trong việc khẳng định chủ quyền của Việt Nam tại quần đảo Trường Sa. 
Phần luyện tập
Câu 1: Trình bày khái niệm lịch sử và môn lịch sử. Căn cứ vào đâu để biết và dựng lại lịch sử?


Câu 1:
- Lịch sử là những gì diễn ra trong quá khứ. Lịch sử còn là một khoa học có nhiệm vụ tìm hiểu và phục dựng lại quá khứ của con người và xã hội loài người trong quá khứ.
- Môn lịch sử là môn học tìm hiểu về lịch sử loài người và những hoạt động chính của con người trong quá khứ.
- Để biết và dựng lại lịch sử chúng ta cần căn cứ vào các nguồn tư liệu khác nhau:
Tư liệu truyền miệng: là những câu chuyện, những lời mô tả được truyền từ đời này qua đời khác ở rất nhiều dạng khác nhau.
Tư liệu hiện vật: là những di tích, đồ vật của người xưa còn giữ được trong lòng đất hay trên mặt đất.
Tư liệu chữ viết: là những bản ghi, sách vở chép tay hay được in, khắc bằng chữ viết, gọi chung là tư liệu chữ viết.
Phần luyện tập

Câu 2: Học lịch sử có ý nghĩa như thế nào?

Câu 2: Học lịch sử có ý nghĩa: 
- Giúp chúng ta  biết được cội nguồn dân tộc, biết được loài người chúng ta đã đầu tranh để sinh tồn và phát triển như thế nào. Chúng ta biết được những gì đã xảy ra trong quá khứ của tổ tiên, của cha ông và cả nhân loại để bản thân mình vừa kế thừa, phát huy những gì đã có, góp phần nhỏ bé của mình trong việc bảo vệ phát triển vì sự tiến bộ của đất nước, của nhân loại.
- Biết về tổ tiên, nguồn cội.
- Biết được lịch sử vẻ vang dân tộc
- Biết giữ gìn và phát huy truyền thống dân tộc...
Câu 4: Đọc đoạn trích dưới đây và viết lại những từ khóa thể hiện ý nghĩa của việc học lịch sử:
“Dân ta phải biết sử ta. Sử ta dạy cho ta những chuyện vẻ vang của tổ tiên ta. Dân tộc ta là con Rồng, cháu Tiên, có nhiều người tài giỏi đánh bắc dẹp nam, yên dân trị nước, tiếng để muôn đời”.
Chúng ta cần phải học lịch sử, vì:
- Mỗi con người cần phải biết tổ tiên, ông bà mình là ai, mình thuộc dân tộc nào, con người phải làm gì để có được như ngày hôm nay,...
- Hiểu vì sao phải quý trọng, biết ơn những người đã làm nên cuộc sống hôm nay và chúng ta phải học tập, lao động để góp phần làm cho cuộc sống tươi đẹp hơn nữa.
Tại sao chúng ta cần phải học lịch sử?