Lớp: 8/14
Giáo viên: Trần Thị Thu
Nhiệt liệt chào mừng các thầy cô giáo và các em học sinh về dự tiết học !
Ngữ văn 8
Tiết 93+94
Văn bản: Hịch tướng sĩ
Trần Quốc Tuấn
KIỂM TRA BÀI CŨ
CÂU HỎI 1:
Ý nào nói đúng nhất mục đích của thể chiếu?
A: Giãi bày tình cảm của người viết
B: Kêu gọi, cổ vũ mọi người hăng hái chiến đấu.
C: Miêu tả phong cảnh, kể sự việc.
D: Ban bố mệnh lệnh của nhà vua.
CÂU HỎI 2:
Thành Đại La có những lợi thế gì để được lựa chọn làm kinh đô của đất nước?

Trả lời:
- Về vị trí địa lí: Ở nơi trung tâm trời đất, mở ra bốn hướng nam bắc đông tây, có núi lại có sông, đất rộng mà bằng phẳng, cao mà thoáng, tránh được nạn lụt lội, chật chội.

- Về vị thế chính trị, văn hóa: là đầu mối giao lưu, “chốn tụ hội của bốn phương”, là mảnh đất hưng thịnh “ muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi.
Tiết 93+94: HỊCH TƯỚNG SĨ
ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG
Tác giả:
Trần Quốc Tuấn (1231?-1300) là danh tướng kiệt xuất của dân tộc
Là người có tài năng, văn võ song toàn.
Là người có công lao lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Mông- Nguyên lần thứ 2 (1285) và lần thứ 3 (1287- 1288)
Dựa vào chú thích SGK , em hãy nêu vài nét về tác giả Trần Quốc Tuấn?
Trần Quốc Tuấn
TƯỢNG ĐÀI TRẦN QUỐC TUẤN Ở NAM ĐỊNH
ĐỀN KIẾP BẠC (CHÍ LINH- HẢI DƯƠNG)
I. ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
Đọc- chú thích (Chú ý chú thích 17, 18, 22, 23)
Hoàn cảnh sáng tác
Viết trước cuộc kháng chiến chống quân Mông –Nguyên lần thứ 2.
b. Thể loại
- Hịch là thể văn nghị luận thời xưa có tính chất cổ động, thuyết phục được vua chua dùng để kêu gọi đấu tranh chống thù trong giặc ngoài. Cũng có khi hịch được dùng để răn dạy thần dân và người dưới quyền.
Kết cấu chặt ché, lí luận sắc bén.
Thường viết theo thể văn biền ngẫu.
2. Tác phẩm
Dựa vào chú thích sgk em hãy trình bày những hiểu biết về thể Hịch?
Em hãy cho biết văn bản “Hịch tướng sĩ” được sáng tác trong hoàn cảnh nào?
KHÁC NHAU:
+ Chiếu: dùng để ban bố mệnh lệnh
+ Hịch: cổ động, thuyết phục được vua chua dùng để kêu gọi đấu tranh chống thù trong giặc ngoài. Cũng có khi hịch được dùng để răn dạy thần dân và người dưới quyền.
Hịch và chiếu có gì giống và khác nhau?
GIỐNG NHAU:
Thuộc thể văn nghị luận, kết cấu chặt chẽ, lập luận sắc bén, có thể viết bằng văn vần, văn vần.
Đều dùng để ban bố công khai do vua hoạc tướng lĩnh biên soạn.
- “Hịch tướng sĩ” có tên chữ Hán là “Dụ chư tì tướng hịch văn”
I. ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm
a, Đọc- chú thích
b, Thể loại
c, Bố cục
I. ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm
a, Đọc- chú thích
b, Thể loại
Phần 1: Từ đầu-> “còn lưu tiếng tốt”: Nêu gương trung thần nghĩa sĩ trong sử sách để khích lệ ý chí lập công danh, xả thân vì nước.
Phần 2: Tiếp -> “ cũng vui lòng”: Lột tả sự ngang ngược và tội ác của kẻ thù đồng thời nói lên lòng căm thù giặc.
Phần 3: Tiếp -> “ không muốn vui vẻ phỏng có được không?”: Nêu mối ân tình giữa chủ và tướng , phê phán những biểu hiện sai và khẳng định những hành động đúng nên làm của tướng sĩ.
Phần 4: Còn lại: Nêu nhiệm vụ cấp bách, khích lệ tinh thần chiến đấu.
Dựa vào phần chuẩn bị bài ở nhà , em hãy cho biết văn bản “Hịch tướng sĩ “ được chia thành mấy phần và nội dung của từng phần là gì?
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
Nêu gương sáng trong sử sách.
Có người làm tướng: Kỉ Tín, Do Vu, Vương Công Kiên, Cốt Đãi Ngột Lang, …
Có người làm gia thần: Dự Nhượng
Có người làm quan nhỏ: Thân Khoái
(Liệt kê, sử dụng dẫn chứng tiêu biểu)
Như một luận cứ làm cơ sở cho lập luận nhằm khích lệ lòng trung quân ái quốc , ý chí lập công danh của tướng sĩ.
Đọc phần mở đầu và cho biết những nhân vật được nêu gương có địa vị xã hội như thế nào? Các nhân vật này có chung phẩm chất gì?
Sẵn sàng chết vì vua, vì chủ tướng , hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật trong phần 1?
1. Nêu gương sáng trong sử sách.
a, Tội ác của giặc
Sứ giặc đi lại nghênh ngang
Uốn lưỡi cú diều sỉ mắng…
Đem thân dê chó bắt nạt tể phụ
Đòi ngọc lụa thỏa lòng tham
Thu bạc vàng để vét của kho
(Nghệ thuật ẩn dụ, vật hóa, nhịp dồn dập, lời văn gợi tả)
Khích lệ lòng căm thù giặc và khơi gợi nỗi nhục mất nước.
2. Tội ác của giặc và tâm sự của tác giả
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
Ngó thấy
Hình ảnh kẻ thù hiện lên như thế nào trong phần 2?
Tác giả dùng những biện pháp nghệ thuật nào để làm rõ bản chất của kẻ thù?
Tác giả trình bày tội ác của giặc nhằm mục đích gì?
a, Tội ác của giặc
b, Tâm sự của tác giả
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
1. Nêu gương sáng trong sử sách.
2. Tội ác của giặc và tâm sự của tác giả
a, Tội ác của giặc
b, Tâm sự của tác giả
+ Tột cùng lo lắng: mất ăn, mất ngủ
+ Tột cùng đau xót: ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa
( Ẩn dụ so sánh)
+ Tột cùng căm uất: xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù
( Động từ mạnh, thành ngữ,ngôn từ giàu hình ảnh)
+ Tột cùng hi sinh: dẫu cho trăm thân này… vui lòng
( Phóng đại, sử dụng điển cố)
Lòng yêu nước, lòng căm thù giặc, tinh thần sẵn sàng hi sinh vì nghĩa lớn
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
1. Nêu gương sáng trong sử sách.
2. Tội ác của giặc và tâm sự của tác giả
Trước tội ác tày trời của kẻ thù, tâm trạng của Trần Quốc Tuấn như thế nào?
Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa, chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù. Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa , ta cũng vui lòng
3. Phân tích phải trái- làm rõ đúng sai
a, Nhắc đến mối thân tình giữa chủ và tướng
Không có mặc -> thì ta cho áo
Không có ăn -> thì ta cho cơm
Quan nhỏ -> thì ta thăng chức
Lương ít -> thì ta cho nhiều
Đi thủy -> thì ta cho thuyền
Đi bộ -> thì ta cho ngựa
Cùng sống chết, cùng vui chơi

II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
1. Nêu gương sáng trong sử sách.
2. Tội ác của giặc và tâm sự của tác giả
Mối thân tình giữa chủ và tướng đã được Trần Quốc Tuấn nhắc đến như thế nào trong phần 3?
(Điệp cấu trúc, câu văn biền ngẫu.)
Nhắc nhở về cách đối xử hậu hĩnh, chu đáo, mối quan hệ gắn bó nhằm khích lệ ý thức trách nhiệm và nghĩa vụ của bề tôi đối với vua, tình cốt nhục như huynh đệ.
Mối ân tình giữa Trần Quốc Tuấn và các tướng sĩ là mối quan hệ trên dưới theo đạo thần chủ hay quan hệ bình đẳng của những người cùng cảnh ngộ? Mối quan hệ ấy đã khích lệ điều gì ở tướng sĩ?
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
3. Phân tích phải trái- làm rõ đúng sai
a, Nhắc đến mối thân tình giữa chủ và tướng
b, Phê phán những biểu hiện sai trái
Thấy chủ nhục -> không biết lo
Thấy nước nhục mà -> không biết thẹn
Hầu quân giặc-> không biết ức
Nghe nhạc thái thường..-> không biết căm
Chọi gà, đánh bạc, săn bắn,… vui thú ruộng vườn, quyến luyến vợ con.
( Câu văn biền ngẫu, hai vế song hành, điệp cấu trúc)

Phê phán thái độ thờ ơ, quên hết danh dự, bổn phận, mất cảnh giác, ham lối sống an nhàn hưởng lạc ích kỉ cho bản thân.
1. Nêu gương sáng trong sử sách.
2. Tội ác của giặc và tâm sự của tác giả
Trần Quốc Tuấn đã phê phán những biểu hiện sai trái nào của các tướng sĩ?
Biện pháp nghệ thuật nào được tác giả sử dụng khi nêu ra những biểu hiện ấy?
Mục đích của tác giả khi đưa ra những biểu hiện này của tướng sĩ là gì?
3. Phân tích phải trái- làm rõ đúng sai
a, Nhắc đến mối thân tình giữa chủ và tướng
b, Phê phán những biểu hiện sai trái
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
c, Hậu quả và thảm hại tất yếu
Cấu trúc đối xứng, điệp ngữ, tăng tiến
Cảnh báo bức tranh thảm họa, nỗi đau đến nhục nhã của cảnh nước mất thân làm nô lệ
Biện pháp nghệ thuật nào được tác giả sử dụng khi nêu ra những hậu quả ấy?
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
Học tập binh thư yếu lược
Vạch ra 2 con đường: sống- chết, vinh- nhục, địch- ta

+ Thái ấp vững bền, bổng lộc được hưởng thụ
+ Gia quyến êm ấm, vợ con bách niên giai lão
+ Tổ tiên được tế lễ
+ Trăm năm sau còn lưu tiếng thơm.
1. Nêu gương sáng trong sử sách.
2. Tội ác của giặc và tâm sự của tác giả
3. Phân tích phải trái- làm rõ đúng sai
4. Nhiệm vụ cấp bách cần làm
Kết quả
Bức tranh đất nước đẹp đẽ.
Khích lệ động viên đến mức cao nhất ý chí và quyết tâm chiến đấu của tướng sĩ.
Nhiệm vụ cấp bách của tướng sĩ là gì và kết quả đem lại?
III. TỔNG KẾT

Nghệ thuật:
Lập luận sắc bén, lí lẽ dẫn chứng xác thực đầy thuyết phục, giọng văn hùng tráng, câu văn biền ngẫu
Kết hợp hài hòa giữa yếu tố chính luận và văn chương
2. Nội dung:
Phản ánh tinh thần yêu nước nồng nàn, ý chí quyết tâm đánh giặc cứu nước của Trần Quốc Tuấn và dân tộc.
Sơ đồ lập luận của văn bản:
HỊCH TƯỚNG SĨ
Khích lệ lòng căm thù giặc, nỗi nhục mất nước
Khíc lệ lòng trung quân ái quốc và lòng ân nghĩa thủ trung của người cùng cảnh ngộ
Khích lệ ý chí lập công danh, xả thân vì nước
Khích lệ lòng tự trọng, liêm sỉ ở mỗi người khi nhận rõ cái sai, thấy rõ điều đúng
Khích lệ lòng yêu nước bất khuất, quyết chiến, quyết thắng kẻ thù.