CHÀO MỪNG CÁC CON LỚP 10H ĐẾN VỚI BÀI GIẢNG CỦA THẦY


HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ


Trương Vân Ngọc
Trường THPT Minh Phú
Theo em chúng ta sử dụng những phương tiện nào để giao tiếp?

Cử chỉ, hành động
Ngôn ngữ
Ánh mắt
Nụ cười
Nét mặt
Thế nào là hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ?
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Vua Trần trịnh trọng hỏi các bô lão:
- Nước Đại Việt ta tuy là một nước nhỏ ở phương Nam nhưng luôn bị nước ngoài nhòm ngó. Tự cổ xưa đến giờ thật chưa có khi nào giặc mạnh và hung hãn như ngày nay. Chúng sẽ kéo sang năm mươi vạn quân, bảo rằng: “ Vó ngựa Mông Cổ đi đến đâu cỏ không mọc được ở chỗ ấy!”. Vậy nên liệu tính sao đây?
Mọi người xôn xao tranh nhau nói:
- Xin bệ hạ cho đánh!
- Thưa chỉ có đánh!
Nhà vua nhìn những khuôn mặt đẹp lồng lộng, hỏi lại một lần nữa:
- Nên hòa hay nên đánh?
Tức thì muôn miệng một lời:
- Đánh! Đánh!
Điện Diên Hồng như rung chuyển. Người người sục sôi.
                                 (Theo Lê Văn, Hội nghị Diên Hồng)
a. Hoạt động giao tiếp được văn bản ghi lại diễn ra giữa các
nhân vật giao tiếp nào? Hai bên có cương vị và quan hệ với
nhau như thế nào?

b. Trong hoạt động giao tiếp trên, các nhân vật giao tiếp lần
lượt đổi vai (vai người nói, vai người nghe) cho nhau như
thế nào? Người nói tiến hành những hành động cụ thể nào,
còn người nghe thực hiện những hành động tương ứng nào?

c. Hoạt động giao tiếp trên diễn ra trong hoàn cảnh nào? (Ở
đâu? Vào lúc nào ? Khi đó ở nước ta có sự kiện lịch sử gì?)

d. Hoạt động giao tiếp trên hướng vào nội dung gì?

e. Mục đích của cuộc giao tiếp (hội nghị) là gì? Cuộc giao
tiếp đó có đạt mục đích hay không?
Trả lời câu a:
Nhân vật: Vua Trần – Các bô lão
Cương vị
Vua Trần : Người lãnh đạo tối cao
Các bô lão: nhân dân Đại Việt
Quan hệ: Vua tôi
Dùng ngôn ngữ để tạo ra lời nói
Trả lời câu b:
Nói
Đổi vai
Nghe
Vua Trần: Khi hỏi ý kiến bô lão
Các bô lão : Khi trả lời và bày tỏ
quyết tâm
Vua Trần: Khi lắng nghe ý kiến bô lão
Các bô lão : Khi tiếp nhận lời vua
phán truyền
Trả̉ lời câu c:
Hoạt động giao tiếp diễn ra tại điện Diên Hồng năm 1285
Khi giặc Nguyên –Mông xâm lược nước ta, đất nước rơi vào tình cảnh khó khăn
Trả lời câu d:
Bàn bạc sách lược đối phó với quân xâm lược.
Trả lời câu e:
Mục đích của cuộc giao tiếp là tìm ra một sách lược thống nhất trong cả nước, vua tôi đồng lòng trong việc đối phó với giặc Nguyên.

Kết quả, mọi người đều đồng thanh xin “đánh’’, do đó cuộc giao tiếp đã đạt được mục đích.
Từ thực hành ngữ liệu SGK, em hãy nêu khái niệm hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ, quá trình và các nhân tố chi phối trong hoạt động giao tiếp
Khái niệm hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ: Là hoạt động trao đổi thông tin của con người trong xã hội, được tiến hành chủ yếu bằng phương tiện ngôn ngữ (dạng nói hoặc dạng viết), nhằm thực hiện mục đích về nhân thức, về tình cảm, về hành động,…
Mỗi hoạt động giao tiếp gồm hai quá trình:
Tạo lâp văn bản Lĩnh hội văn bản
Các nhân tố chi phối trong hoạt động giao tiếp
Nhân vật giao tiếp
Hoàn cảnh giao tiếp
Nội dung giao tiếp
Mục đích giao tiếp
Phương tiện, cách thức giao tiếp
Em hãy tạo một tình huống giao tiếp.
Bài tập 1 trang 20
Phân tích các nhân tố giao tiếp
Thể hiện trong ca dao dưới đây theo câu hỏi.
Đêm trăng thanh anh mới hỏi nàng:
Tre non đủ lá đan sàng nên chăng?
a. Nhân vật giao tiếp ở đây là người như thế nào ?
b. Hoạt động giao tiếp này diễn ra vào thời điểm nào ? Thời điểm đó tương thích hợp với những cuộc trò chuyện như thế nào ?
c. Nhân vật anh nói về điều gì ? Nhằm mục đích gì?
d. Cách nói của anh có phù hợp với nội dung và mục đích giao tiếp không?
Trả lời:
a. Nhân vật giao tiếp: những thanh niên nam nữ trẻ tuổi (qua cách xưng hô anh và nàng ).
b. Hoàn cảnh giao tiếp: vào một đêm trăng thanh.
c. Nội dung và mục đích giao tiếp của nhân vật anh hỏi nàng: Tre non đủ lá đan sàng nên chăng cũng như tre, anh và nàng đã đến tuổi trưởng thành, có nên tính đến chuyện kết duyên.
d.Cách nói của anh: ý nhị, duyên dáng, mang màu sắc văn chương, phù hợp với nội dung và mục đích giao tiếp. Kết quả : đạt được mục đích giao tiếp
Tặng bài hát
Câu 1
Hãy tạo một tình huống giao tiếp.
Trả lời
HS tạo tình huống giao tiếp.
Cho một tràng pháo tay
Câu 2. Hãy cho biết bức thư mà Bác Hồ Chí Minh gửi cho học sinh cả nước nhân ngày khai trường có phải là hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ không? Giải thích lí do?
Trả lời

Có nhân vật, hoàn cảnh, nội dung, mục đích.



Trả lời
a) Lời tg DG nói với mọi người.
b) Vấn đề: Đất đai là tài sản quý (như vàng) nên đừng bỏ ruộng hoang (không trồng trọt).
c) Mục đích: khuyên nhủ và kêu gọi mọi người chịu khó làm việc, đừng bỏ phí đất đai.
d) Cách nói: rất chân tình (khuyên nhủ, động viên). Chú ý: từ hô gọi ai, từ chớ, ý khẳng định qua cấu trúc bao nhiêu… bấy nhiêu.
Câu 3
Đọc câu ca dao sau và trả lời câu hỏi:
Ai ơi chớ bỏ ruộng hoang
Bao nhiêu tấc đất, tấc vàng bấy nhiêu.
a) Đó là lời của ai nói với ai ?
b) Câu đó nói về vấn đề gì ?
c) Câu đó nhằm mục đích gì ?
d) Tác giả đã chọn cách nói như thế nào ?
Trả lời
Nội dung: Cơ sở hình thành tình đồng chí đồng đội.
Câu 4
Nội dung của 7 câu thơ trong bài đồng chí? Căn cứ vào đâu để chúng ta lĩnh hội được đoạn thơ?