NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ ĐẾN DỰ GIỜ LỚP 7C
MÔN NGỮ VĂN
Trò chơi : Ai nhanh hơn?
Hãy viết những thành ngữ dân gian mà em biết?
Tìm những từ ngữ được lặp lại trong những ví dụ sau và cho biết tác dụng?
Ví dụ 1:
Con bò đang ăn cỏ. Con bò chợt ngẩng đầu lên. con bò đột nhiên rống ò ò. Con bò đó của gia đình em.
Ví dụ 2:
Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ
Nhớ ai, ai nhớ bây giờ nhớ ai.
Các đơn vị kiến thức trọng tâm của bài:
1. Thế nào là điệp ngữ? Tác dụng của điệp ngữ?
2. Các dạng điệp ngữ.
3. Phân biệt lỗi lặp từ với điệp ngữ.
I. Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ
Khổ 1
Khổ cuối
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục… cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
Ví dụ
Em hãy chỉ ra từ ngữ được lặp lại trong ví dụ sau và cho biết tác dụng?
Tre xung phong và xe tăng, đại bác. Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín. Tre hi sinh để bảo vệ con người. Tre, anh hùng lao đông! Tre, anh hùng chiến đấu.
(Thép Mới)
Ghi nhớ
Khi nói hoặc viết, người ta có thể dùng biện pháp lặp từ ngữ (hoặc cả một câu) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh. Cách lặp như vậy gọi là phép điệp ngữ; từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ.
Bài tập 1: Tìm điệp ngữ trong những đoạn trích sau đây, cho biết tác giả muốn nhấn mạnh điều gì?
a, Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn tám mươi năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do! Dân tộc đó phải được độc lập!
b, Người ta đi cấy lấy công,
Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề.
Trông, trời trông đất, trông mây,
Trông mưa, trông gió, trông ngày , trông đêm.
Trông cho chân cứng đá mềm,
Trời êm, bể lặng mới yên tấm lòng.
Phân biệt lỗi lặp từ và điệp ngữ
Giống nhau:
+ Đều có những từ ngữ được lặp đi lặp lại trong đoạn văn đoạn thơ.
Khác nhau:
+ Điệp ngữ là một biện pháp tu từ có tác dụng biểu cảm.
+ Lặp từ là một lỗi thường gặp trong diễn đạt làm cho cách diễn đạt trở nên nặng nề, koong có tác dụng biểu cảm.
Bài tập 3a sgk trang 153
Theo em, trong đoạn văn sau đây, việc lặp đi lặp lại một số từ ngữ có tác dụng biểu cảm không?
Phía sau nhà em có một mảnh vườn. Mảnh vườn ở phía sau nhà em, em trồng rất nhieuf loài hoa. Em trồng hoa cúc. Em trồng hoa thược dược. Em trồng hoa đồng tiền. Em trồng hoa hồng. Em trồng cả hoa lay ơn nữa. Ngày phụ nữ quốc tế, em hái hoa sau vườn nhà tặng me. Em hái hoa tặng chị em…
II. Các dạng điệp ngữ
Khổ 1: Tiếng gà trưa
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục… cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
a,
Anh đã tìm em, rất lâu, rất lâu
Cô gái ở Thạch Kim Thạch Nhọn
Khăn xanh, khăn xanh phơi đầy lán sớm
[…]
Chuyện kể từ nỗi nhớ sâu xa
Thương em , thương em, thương em biết mấy
B,
Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu
Ngàn dâu xanh ngắt một màu
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?
Ghi nhớ
Điệp ngữ có nhiều dạng: điệp ngữ cách quãng, điệp ngữ nối tiếp, điệp ngữ chuyển tiếp (điệp ngữ vòng).
Điệp ngữ cách quãng: có các điệp ngữ ở vị trí cách xa nhau.
Điệp ngữ nối tiếp: có các điệp ngữ lặp lại liên tiếp, kề sát nhau.
Điệp ngữ chuyển tiếp: điệp ngữ ở cuối câu trước được lặp lai ở đầu câu sau
Xác định điệp ngữ và chỉ ra các dạng điệp ngữ?
a, Anh đi anh nhớ quê nhà
Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương.
b, Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
C, Dày hạt mưa, mưa chẳng dứt.
Đáp án:
a: Điệp ngữ: anh, nhớ (cách quãng).
b: Điệp ngữ: chưa ngủ (chuyển tiếp).
c: Điệp ngữ: mưa (nối tiếp).
Bài tập 2 sgk trang 153

Tìm điệp ngữ trong đoạn văn sau và nói rõ đấy là những dạng điệp ngữ nào?
Vậy mà giờ đây, anh em tôi sắp phải xa nhau. Có thể là sẽ xa nhau mãi mãi. Lạy trời đây chỉ là một giấc mơ. Một giấc mơ thôi.
(Khánh Hoài)
Đáp án:
- Điệp ngữ: “ xa nhau”, cách quãng.
- Điệp ngữ: “Một giấc mơ”, chuyển tiếp.
Hướng dẫn về nhà
Học thuộc 2 ghi nhớ sgk
Hoàn thiện các bài tập còn lại
Chuẩn bị bài: Một thứ quà của lúa non: cốm