Chào mừng quý thầy cô
đến dự tiết thao giảng
1
2
3
4
KIỂM TRA BÀI CŨ
2
3
B. Ba bộ phận: Chữ Hán, chữ Nôm và chữ quốc ngữ.
A. Hai bộ phận : văn học Chữ Hán và văn học chữ Nôm.
C. Cả hai câu a và b đều đúng.
D. Cả 3 câu a,b,c đều sai.
Văn học Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX gồm mấy bộ phận:
Câu 1:
Trắc nghiệm
KIỂM TRA BÀI CŨ
A. Hai giai đoạn.
C. Bốn giai đoạn.
B. Ba giai đoạn.
D. Năm giai đoạn.
Văn học Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX gồm mấy giai đoạn:
Câu 2:
KIỂM TRA BÀI CŨ
A. Chủ nghĩa yêu nước.
C. Chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa nhân đạo và cảm hứng thế sự.
B. Chủ nghĩa nhân đạo.
D. Cả a và b đúng.
Nội dung của văn học Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX có những đặc điểm lớn:
Câu 3:
KIỂM TRA BÀI CŨ
A. Hào khí thời đại Lý –Trần
C. Hào khí thời nhà Trần
B. Hào khí hào hùng thời phong kiến
D. Cả a và c đúng
Hào khí Đông A là:
Câu 4:
KIỂM TRA BÀI CŨ
KHỞI ĐỘNG
Những hình ảnh sau gợi nhớ về thời kì lịch sử nào của dân tộc ? Tìm một thuật ngữ miêu tả khí thế hào hùng của thời đại đó?
(TỎ LÒNG)
Tiết 35
THUẬT HOÀI
Phạm Ngũ Lão
I. ĐỌC HIỂU CHUNG:
1. Tác giả:
- Phạm Ngũ Lão (1255-1320), người trai làng Phù Ủng
- Có nhiều công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên
1. Tác giả:
I. ĐỌC HIỂU CHUNG:
- Được ca ngợi là người văn võ toàn tài
* Là một cá nhân xuất sắc góp phần làm nên tầm vóc lớn lao của vương triều nhà Trần trong lịch sử phong kiến.

Cổng Đình thôn Châu thờ Điện súy Tướng quân Phạm Ngũ Lão, một danh tướng đời Trần
Đình thôn Châu
Tượng Phạm Ngũ Lão
2. Tác phẩm :
I. ĐỌC HIỂU CHUNG:
- Nguyên tác:
Nhận xét về chữ viết, thể loại và bố cục?
2.Tác phẩm :
I. ĐỌC HIỂU CHUNG :
- Phiên âm:
Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.
Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.
- Dịch thơ :
Múa giáo non sông trải mấy thu,
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.
Công danh nam tử còn vương nợ,
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.
Nhận xét về chữ viết, thể loại và bố cục?
2. Tác phẩm :
- Thể loại:
Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật,
viết bằng chữ Hán.
I.ĐỌC HIỂU CHUNG:
- Bố cục:
+ Chia theo cấu trúc:
Gồm 4 phần: Khai- Thừa- Chuyển - hợp.
+ Chia theo hai nửa:
Hai câu đầu (tiền giải): Bức tranh thời đại
Hai câu sau (hậu giải): Nỗi lòng thi nhân
- Tựa đề “Thuật hoài”:
Bày tỏ nỗi lòng, khát vọng, hoài bão
Phiếu học tập
Viết đúng, nói hay
THI ĐUA
Hai câu thơ nói lên hào khí gì của thời đại?
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật ở câu thơ 2?
Hình ảnh người trai thời Trần được miêu tả như thế nào?( tư thế, không gian, thời gian )
Em hiểu như thế nào về cụm từ ‘’Khí thôn ngưu»?
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
1. Hai câu đầu:
"Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,"
a. Câu 1:
(Múa giáo non sông trải mấy thu,)
- Tư thế:
“Hoành sóc”:
Cầm ngang ngọn giáo
Hiên ngang, hùng dũng, vững chãi.
- “Múa giáo” (bản dịch)
Khéo léo nhưng thiếu đi khí phách hào hùng
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
1. Hai câu đầu
"Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu"
a. Câu 1:
(Múa giáo non sông trải mấy thu)
- Không gian:
“giang sơn”:
non sông, đất nước
Không gian bao la, rộng lớn.
- Thời gian:
“Kháp kỉ thu”:
đã mấy mùa thu
Hoán dụ -> đã mấy năm
Thời gian dài, ròng rã, bền bỉ.
* Sơ kết:
Câu thơ khắc họa hình ảnh vị dũng tướng thời Trần với tư thế hiên ngang lẫm liệt , vững vàng, bền bỉ qua không gian và thời gian.
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
1. Hai câu đầu
“Tam quân tì hổ khí thôn ngưu."
b. Câu 2:
(Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.)
- Câu thơ sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?
- Nghệ thuật:
So sánh, cường điệu
+ “Tam quân tì hổ”:
Tô đậm dũng khí.
Ba quân như hổ
Khí thế hào hùng của quân đội thời Trần cũng như của cả dân tộc.
Tiền quân
Trung quân
Hậu quân
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
1. Hai câu đầu
“Tam quân tì hổ khí thôn ngưu"
b. Câu 2:
(Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu)
- Em hiểu như thế nào về cụm từ “khí thôn ngưu” ?
+ “Khí thôn ngưu”:
“Nuốt trôi trâu”:
Điển cố-> tô đậm sức mạnh.
Hình tượng thơ mang tầm vóc vũ trụ, hoành tráng, hào hùng.
“Át sao ngưu”:
Khí thế ngất trời, kì vĩ, hào hùng.
Theo giáo sư Phan Văn Các: xuất phát từ thành ngữ “Khí thôn Ngưu, Đẩu”-> khí thế nuốt cả sao ngưu, sao đẩu.
Theo SGK: khí thế nuốt trôi trâu. Đây là một điển cố lấy từ sách Thi tử: “Hổ báo chi tử, nhi vị thành vằn, hữu thực ngưu chi khí”-> Giống hổ báo tuy nhỏ, chưa thành vằn, đã có sức nuốt được cả trâu.
TRẦN




Đây là lối chơi chữ:
Chữ ĐÔNG
Bộ A
* Sơ kết :
Bằng bút pháp tượng trưng và âm hưởng hào hùng, hai câu thơ khắc họa vẻ đẹp của người tráng sĩ và quân đội nhà Trần mang âm hưởng sử thi của thời đại. Đó là hào khí Đông A
Khí thế SÁT THÁT
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
2. Hai câu cuối
"Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu."
(Công danh nam tử còn vương nợ
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.)
Phiếu học tập
Viết đúng, nói hay
THI ĐUA
Hai câu thơ nói lên tâm sự gì của Phạm Ngũ Lão?
Ông thẹn về điều gì?
“Công danh trái” theo tinh thần Nho giáo được hiểu thế nào?
Vũ hầu là ai? Vì sao lại thẹn khi nghe chuyện Vũ hầu?
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
2. Hai câu cuối
"Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu."
(Công danh nam tử còn vương nợ
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.)
- “Công danh trái”:
Để lại sự nghiệp.
+ Lập công :
Để lại tiếng thơm cho đời.
+ Lập danh :
Trách nhiệm làm trai:
Lí tưởng sống tích cực của trang nam nhi thời phong kiến.
Nợ công danh
Chí nam nhi
Làm trai cho đáng nên trai
Xuống Đông Đông tĩnh, lên Đoài Đoài yên.
(Ca dao)
Đã mang tiếng ở trong trời đất
Phải có danh gì với núi sông.
Nguyễn Công Trứ
Làm trai phải lạ ở trên đời
Há để càn khôn tự chuyển dời.
Phan Bội Châu
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
2. Hai câu cuối
"Nam nhi vị liễu công danh trái
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu."
(Công danh nam tử còn vương nợ
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu)
- "Vũ Hầu":
-> Khổng Minh Gia Cát Lượng,
một hiền thần, một quân sư kiệt xuất , một lòng phò vua, giúp nước.
Điển tích
VŨ HẦU(181 – 234)
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
2. Hai câu cuối:
"Nam nhi vị liễu công danh trái
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu."
(Công danh nam tử còn vương nợ
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu)
- "Thẹn":
Sự khiêm tốn, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến cho đất nước.
Vì chưa bằng người xưa.
* Sơ kết :
Hai câu thơ mượn điển tích để tô đậm vẻ đẹp nhân cách và lí tưởng sống cao cả của người trai thời Trần.
Đền Ủng - Hưng Yên, thờ Phạm Ngũ Lão
III. TỔNG KẾT:
LIÊN HỆ TƯ TƯỞNG
Từ lí tưởng của trang nam nhi thời Trần, em có suy nghĩ gì về lí tưởng sống của bản thân?
(Ghi nhớ trong sách giáo khoa.)
Những hình ảnh này giúp em hiểu gì về cuộc sống? Về bản thân?
50
1
2
3
4
5
6
T Ư T H Ế H I Ê N N G A N G
Hàng ngang số 1 có 14 ô chữ
Câu thơ “Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu” diễn tả điều gì ở người tráng sĩ thời Trần?
Hàng ngang số 2 có 11 ô chữ
Câu thơ “Tam quân tì hổ khí thôn Ngưu” diễn tả điều gì ở quân đội thời Trần?
K H Í T H Ế H À O H Ù N G
Hàng ngang số 3 có 10 ô chữ
Câu thơ “Nam nhi vị liễu công danh trái ” thể hiện quan niệm gì của Phạm Ngũ Lão?
C H Í L À M T R A I
Hàng ngang số 4 có 13 ô chữ
Câu thơ “Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu” thể hiện điều gì ở Phạm Ngũ Lão?
N H Â N C Á C H C A O C Ả
Hàng ngang số 5 có 12 ô chữ
Nhân cách lớn lao của Phạm Ngũ Lão có ý nghĩa như thế nào đối với thế hệ trẻ hôm nay và mai sau?
T Ấ M G Ư Ơ N G S Á N G



Hàng ngang số 6 có 11 ô chữ
Bài thơ “Tỏ lòng” của Phạm Ngũ Lão là một trong những tác phẩm tiêu biểu cho hào khí gì?



H À O K H Í Đ Ô N G A
T Ỏ L Ò N G
CỦNG CỐ
DẶN DÒ
1/ Học thuộc bài thơ cả phiên âm và dịch thơ.
2/ Nắm kĩ nội dung phần đọc hiểu để làm văn.
3/ Soạn bài mới:
“Cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi.
CÁM ƠN QUÝ THẦY CÔ
ĐÃ ĐẾN DỰ THAO GIẢNG