KiỂM TRA BÀI CŨ:
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
Câu 1: Hãy xác định các phương châm hội thoại sau:

Phương châm về chất
Phương châm về lượng
KiỂM TRA BÀI CŨ:
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
Câu 2: Hãy giải thích nghĩa của các thành ngữ sau và cho biết những thành ngữ này có liên quan đến PCHT nào:

Phương châm về chất
Môn Ngữ Văn 9




CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI(TT)
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)
I.PHƯƠNG CHÂM QUAN HỆ:

VD1.
Một người sắp đi chơi xa, dặn con:
- Hễ có ai tới thì đưa cái giấy này cho họ. Ðứa bé bỏ tờ giấy vào túi áo. Cả ngày không thấy ai đến. Tối, sẵn có ngọn đèn, nó lấy ra xem, chẳng may vô ý để tờ giấy cháy mất.
Hôm sau, có người đến hỏi:
- Thầy cháu có nhà không?
Sực nhớ đến tờ giấy, nó buồn rầu đáp:
- Mất rồi!
Ông khách giật mình, hỏi:
- Mấy bao giờ?
- Tối hôm qua.
- Sao mà mấy?
- Cháy!
VD2.
Cô gái: Anh ơi! Quả khế chín rồi kìa
Chàng trai: Cành cây cao quá!
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)
II.PHƯƠNG CHÂM CÁCH THỨC:

1)Tìm hiểu ví dụ 1:
-Thành ngữ: “Dây cà dây muống”
 Nói năng dài dòng, rườm rà.
Người nghe không hiểu hoặc hiểu sai, bị ức chế, không gây thiện cảm.
*Bài học: Nói năng phải ngắn gọn,rõ ràng, rành mạch; phải tạo được mối quan hệ tốt với người đối thoại.
-Thành ngữ: “Lúng búng như ngậm hột thị”
Nói năng ấp úng, không rành mạch, không thoát ý.
2)Tìm hiểu ví dụ 2:
- C.1. Ăn không được thì uống thuốc này.
- C.2: Thuốc này ăn(nhai) không được uống.
*Bài học: Nói năng phải rõ ràng, tránh cách nói mơ hồ, khó hiểu.
- “Không ăn được uống thuốc này”
*Gây ra 2 cách hiểu:
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)
III.PHƯƠNG CHÂM LỊCH SỰ:

1)Tìm hiểu ví dụ :
-Đọc truyện: “Người ăn xin”/sgk
Cả hai đều nhận được tình cảm chân thành và tôn trọng lẫn nhau
*Bài học: Khi giao tiếp cần tôn trọng người đối thoại, không phân biệt sang-hèn, giàu-nghèo…
3) Ghi nhớ: 23/sgk.

NGƯỜI ĂN XIN
Một người ăn xin đã già. Đôi mắt ông
đỏ hoe,nước mắt ông giàn giụa, đôi môi
tái nhợt,áo quần tả tơi. Ông chìa tay
xin tôi:
Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có
lấy một xu, không có cả khăn tay,
chẳng có gì hết. Ông vẫn đợi tôi.Tôi
chẳng biết làm thế nào. Bàn tay tôi
run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy
của ông:
-Xin ông đừng giận cháu! Cháu không
có gì cho ông cả.
Ông nhìn tôi chăm chăm, đôi môi nở
nụ cười:
-Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là
cháu đã cho lão rồi.
Khi ấy tôi chợt hiểu ra: Cả tôi nữa, tôi
cũng vừa nhận được một cái gì đó
của ông.
(Theo Tuốc-ghê-nhép)
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)
B.LUYỆN TẬP:

Bài 1.
+Suy nghĩ, lựa chọn ngôn ngữ khi giao tiếp.
+Có thái độ tôn trọng, lịch sự với người đối thoại
a) Lời chào cao hơn mâm cỗ
b) Lời nói chẳng mất tiền mua,
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau
c) Kim vàng ai nỡ uốn câu,
Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời.
*Một số câu có ý nghĩa tương tự:
Bài 2.
- So sánh
- Ẩn dụ
- Nhân hoá
- Hoán dụ
- Điệp ngữ
- Nói giảm nói tránh
PHƯƠNG CHÂM LỊCH SỰ
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)
B.LUYỆN TẬP:

Bài 1.
Bài 2.
- Chọn từ ngữ thích hợp :
Bài 3.
a)Nói dịu nhẹ như khen, nhưng thật ra là
mỉa mai, chê trách là…
nói mát
b) Nói trước lời mà người khác chưa kịp nói
là …
nói hớt
c)Nói nhằm châm chọc điều không hay của
người khác một cách cố ý là …
nói móc
d) Nói chen vào chuyện của người trên khi
không được hỏi đến là…
nói leo
e)Nói rành mạch, cặn kẽ, có trước có sau là…
nói ra đầu ra đũa
PHƯƠNG CHÂM LỊCH SỰ
a) Nói mát
b) Nói hớt
c) Nói móc
d) Nói leo
e) Nói ra đầu ra đũa
PHƯƠNG CHÂM CÁCH THỨC
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)
B.LUYỆN TẬP:

Bài 4.
a) nhân tiện đây xin hỏi;
b) cực chẳng đã tôi phải nói ;
tôi nói điều này không phải anh bỏ qua cho;
biết là làm anh không vui, nhưng…;
xin lỗi, có thể anh không hài lòng nhưng tôi
cũng phải thành thực mà nói là…;
c) đừng nói leo; đừng ngắt lời như thế;
đừng nói cái giọng đó với tôi.
a) Khi người nói muốn hỏi
một vấn đề nào đó không thuộc
đề tài đang trao đổi
(phương châm quan hệ)
b) Khi người nói muốn ngầm
xin lỗi trước người nghe về
những điều mình sắp nói
(phương châm lịch sự)
c)Khi người nói muốn nhắc nhở
người nghe phải tôn trọng
(Phương châm lịch sự)
Phương châm hội thoại nào không không được tuân thủ?
Lan:- Tôi thích Sơn Tùng MTP vì nhạc của anh í chất.
Hoa: - Đúng vậy nhạc cách mạng rất hay, mình cũng rất thích.
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP:
1)BÀI HỌC:
 Nắm vững các kiến thức về các phương châm hội thoại đã học.
 Hoàn thành các bài tập đã được hướng dẫn.
2)BÀI MỚI: SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH