SINH HỌC 11
Cơ thể thực vật
Cơ thể động vật
Chuyển hoá vật chất – năng lượng
Cảm ứng
Sinh trưởng – phát triển
Sinh sản
CHƯƠNG I: CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG
Bài 1: SỰ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ
A. CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT
Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ
I/ RỄ LÀ CƠ QUAN HẤP THỤ NƯỚC
- Cấu tạo ngoài của rễ gồm:
+ Rễ chính, rễ bên, lông hút, miền sinh trưởng kéo dài, đỉnh sinh trưởng.
1. Hình thái của hệ rễ
Dựa vào hình 1.1 hãy mô tả cấu tạo bên ngoài của hệ rễ?
+ Đặc biệt miền lông hút phát triển nhanh.
Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ
I/ RỄ LÀ CƠ QUAN HẤP THỤ NƯỚC
2. Rễ cây phát triển nhanh bề mặt hấp thụ
Bộ rễ thực vật trên cạn phát triển thích nghi với chức năng hấp thụ nước và muối khoáng như thế nào?
- Rễ đâm sâu, lan rộng và sinh trưởng liên tục => số lượng lông hút => làm tăng diện tích bề mặt tiếp xúc với đất => cây hấp thụ được nhiều nước và muối khoáng.
Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ
I/ RỄ LÀ CƠ QUAN HẤP THỤ NƯỚC
2. Rễ cây phát triển nhanh bề mặt hấp thụ
-Rễ đâm sâu, lan rộng và sinh trưởng liên tục => số lông hút => làm tăng diện tích bề mặt tiếp xúc với đất => cây hấp thụ được nhiều nước và muối khoáng.
Tế bào lông hút có cấu tạo thích nghi với chức năng hút nước và khoáng như thế nào?
- Tế bào lông hút có thành tế bào mỏng, không thấm cutin, có áp suất thẩm thấu lớn.
Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ
I/ RỄ LÀ CƠ QUAN HẤP THỤ NƯỚC
2. Rễ cây phát triển nhanh bề mặt hấp thụ
Khi môi trường quá ưu trương, quá axit hay thiếu ôxi thì lông hút sẽ biến mất => cây héo chết.
Hình 1.2
Lông hút của rễ
Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ
I/ RỄ LÀ CƠ QUAN HẤP THỤ NƯỚC
Em có biết
Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ
II . CƠ CHẾ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ CÂY
1. Hấp thụ nước và các ion khoáng từ đất vào tế bào lông hút
a. Hấp thụ nước:
- Nước đi từ môi trường ……………. vào môi trường ……………của các tế bào rễ cây nhờ sự chênh lệch áp suất thẩm thấu
- Nước được hấp thụ liên tục từ đất  tế bào lông hút luôn theo cơ chế thẩm thấu.
nhược trương
ưu trương
Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ
II . CƠ CHẾ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ CÂY
1. Hấp thụ nước và các ion khoáng từ đất vào tế bào lông hút
Hấp thụ nước:
b. Hấp thụ muối khoáng:
- Các ion khoáng xâm nhập vào tế bào rễ cây một cách chọn lọc theo hai cơ chế :
+ Thụ động: Cơ chế khuếch tán từ nơi nồng độ cao đến nồng độ thấp.
+Chủ động: Di chuyển ngược chiều gradien nồng độ và cần năng lượng.
 Điểm khác biệt cơ bản giữa cơ chế hấp thụ nước và hấp thụ ion khoáng là gì ?
H2O đi từ nơi có nồng độ chất tan thấp  nơi có nồng độ chất tan cao.
Ion khoáng đi từ nơi có nồng độ chất tan cao  nơi có nồng độ thấp hơn. Ngoài ra, ion khoáng còn được hấp thụ theo cơ chế chủ động
Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ
II . CƠ CHẾ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ CÂY
 Cơ chế hấp thụ nước:
Cơ chế hấp thụ ion khoáng:
Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ
II . CƠ CHẾ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ CÂY
1. Hấp thụ nước và các ion khoáng từ đất vào tế bào lông hút
2. Dòng nước và các ion khoáng đi từ lông hút vào mạch gỗ của rễ
Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ
II . CƠ CHẾ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ CÂY
1. Hấp thụ nước và các ion khoáng từ đất vào tế bào lông hút
2. Dòng nước và các ion khoáng đi từ lông hút vào mạch gỗ của rễ
+ Con đường thành tế bào - gian bào:
Từ lông hút  khoảng gian bào các tế bào vỏ  Đai caspari Trung trụ  Mạch gỗ.
 Nhanh, không được chọn lọc.
2
+ Con đường tế bào chất – không bào : Từ lông hút  các tế bào vỏ  Đai caspari Trung trụ  mạch gỗ.
 Chậm, được chọn lọc.
- Theo 2 con đường:
2. Dòng nước và các ion khoáng đi từ lông hút vào mạch gỗ của rễ
Bài1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ
II . CƠ CHẾ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ CÂY
 Sự chênh lệch áp suất thẩm thấu của tế bào theo hướng tăng dần từ ngoài vào.
Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ
Nhiệt độ
Ánh sáng
pH
Ôxy
Đặc điểm sinh hóa của đất
III . ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC TÁC NHÂN MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH HẤP THỤ NƯỚC VÀ ION KHOÁNG Ở RỄ CÂY
Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ
III . ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC TÁC NHÂN MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH HẤP THỤ NƯỚC VÀ ION KHOÁNG Ở RỄ CÂY
Các nhân tố ngoại cảnh ảnh hưởng đến sự hấp thụ nước và ion khoáng ở rễ như:
Áp suất thẩm thấu của dung dịch đất.
pH.
Nhiệt độ.
Lượng ôxi của môi trường.
CỦNG CỐ
Chọn phương án đúng
Câu 1. Rễ cây hút nước nhờ bộ phận nào?
A. Đỉnh sinh trưởng.
B. Rễ phụ
C. Rễ chính.
D. Miền lông hút
D
Câu 2: Các ion khoáng xâm nhập vào tế bào rễ cây một cách chọn lọc theo cơ chế chủ động nghĩa là các ion khoáng di chuyển................. và ............................
A. Ngược chiều gradien nồng độ, phải tiêu tốn năng lượng
B. Cùng chiều gradien nồng độ, phải tiêu tốn năng lượng
C. Cùng chiều gradien nồng độ, không tiêu tốn năng lượng
D. Ngược chiều gradien nồng độ, không tiêu tốn năng lượng
A
CỦNG CỐ
Chọn phương án đúng
Câu 3: Dòng nước và các ion khoáng đi từ lông hút vào mạch gỗ của rễ theo con đường tế bào chất: Từ lông hút  Các tế bào vỏ ………. Trung trụ  mạch gỗ.
A. Đỉnh sinh trưởng. C. Đai caspari
B. Rễ phụ D. Miền lông hút
C
Câu 4: Trong các loài thực vật sau loài nào trong cấu tạo của rễ không có lông hút
Cây lúa C. Cây ngô
Cây thông D. Cây đa
B
Các cơ chế hấp thụ ion khoáng