THAO TÁC
LẬP LUẬN PHÂN TÍCH

I. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU CỦA THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH
I. KHÁI NIỆM, MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU CỦA THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH
1. Phân tích ngữ liệu
Đọc đoạn trích SGK/25 và trả lời các câu hỏi:
Câu 1: Xác định ý kiến đánh giá của tác giả đối với nhân vật Sở Khanh?
Câu 2: Để thuyết phục người đọc, tác giả đã phân tích ý kiến của mình ntn?
Câu 3: Chỉ ra sự kết hợp chặt chẽ giữa phân tích và tổng hợp trong đoạn trích?

Sự bẩn thỉu và bần tiện của
nhân vật Sở Khanh
Sơ đồ tóm tắt:
Câu 1
Luận điểm

Sự bẩn thỉu và bần tiện của
nhân vật Sở Khanh
Sở Khanh
s?ng b?ng
"ngh?" d?i b?i,
b?t chớnh,
"ngh?" bỏm v�o
nh� ch?a.
Nhưng,
Së Khanh
tồi tàn hơn
tất cả những
kẻ cùng nghề
ở sự giả dối,
đội lốt nhà nho,
hiệp khách.
Người bị
Së Khanh lừa
là Kiều - người
con gái hiếu
thảo hết lòng tin
và đội ơn hắn.
Sở Khanh
l?a g?t Ki?u,
l�m n�ng kh?
nh?c hon.
Đã thế,
hắn còn vác
mặt mo trở
lại nhiều lần
mắng và định
đánh Kiều.
Sơ đồ tóm tắt:
Câu 2
Phân tích
Câu 1
Luận điểm

Sự bẩn thỉu và bần tiện của
nhân vật Sở Khanh
Nhân vật Sở Khanh hoàn thành bức tranh về các nhà chứa.
Mức cao nhất của tình hình đồi bại trong xã hội này.
Sở Khanh
s?ng b?ng
"ngh?" d?i b?i,
b?t chớnh,
"ngh?" bỏm v�o
nh� ch?a.
Nhưng,
Së Khanh
tồi tàn hơn
tất cả những
kẻ cùng nghề
ở sự giả dối,
đội lốt nhà nho,
hiệp khách.
Người bị
Së Khanh lừa
là Kiều - người
con gái hiếu
thảo hết lòng tin
và đội ơn hắn.
Sở Khanh
l?a g?t Ki?u,
l�m n�ng kh?
nh?c hon.
Đã thế,
hắn còn vác
mặt mo trở
lại nhiều lần
mắng và định
đánh Kiều.
Sơ đồ tóm tắt:
Câu 2
Phân tích
Câu 1
Luận điểm
Câu 3
Tổng hợp

Sự bẩn thỉu và bần tiện của
nhân vật Sở Khanh
Nhân vật Sở Khanh hoàn thành bức tranh về các nhà chứa
Mức cao nhất của tình hình đồi bại trong xã hội này.
Sở Khanh
s?ng b?ng
"ngh?" d?i b?i,
b?t chớnh,
"ngh?" bỏm v�o
nh� ch?a.
Nhưng,
Së Khanh
tồi tàn hơn
tất cả những
kẻ cùng nghề
ở sự giả dối,
đội lốt nhà nho,
hiệp khách.
Người bị
Së Khanh lừa
là Kiều - người
con gái hiếu
thảo hết lòng tin
và đội ơn hắn.
Sở Khanh
l?a g?t Ki?u,
l�m n�ng kh?
nh?c hon.
Đã thế,
hắn còn vác
mặt mo trở
lại nhiều lần
mắng và định
đánh Kiều.
Sơ đồ tóm tắt:
Câu 4 Ví dụ : Phân tích bài thơ Thu điếu
Bài thơ Thu điếu
Nội dung
Nghệ thuật
Đặc sắc nghệ thuật phương đông
Vẻ đẹp tình thu
Vẻ đẹp bức tranh cảnh thu
Cách tân đổi mới theo hướng dân tộc hóa
Thu điếu xứng đáng là một kệt tác nghệ thuật

Sự bẩn thỉu và bần tiện của
nhân vật Sở Khanh
Nhân vật Sở Khanh hoàn thành bức tranh về các nhà chứa
Mức cao nhất của tình hình đồi bại trong xã hội này.
Sở Khanh
s?ng b?ng
"ngh?" d?i b?i,
b?t chớnh,
"ngh?" bỏm v�o
nh� ch?a.
Nhưng,
Së Khanh
tồi tàn hơn
tất cả những
kẻ cùng nghề
ở sự giả dối,
đội lốt nhà nho,
hiệp khách.
Người bị
Së Khanh lừa
là Kiều - người
con gái hiếu
thảo hết lòng tin
và đội ơn hắn.
Sở Khanh
l?a g?t Ki?u,
l�m n�ng kh?
nh?c hon.
Đã thế,
hắn còn vác
mặt mo trở
lại nhiều lần
mắng và định
đánh Kiều.
Sơ đồ tóm tắt:
Câu 4 - ví dụ: Phân tích bài thơ Thu điếu
Bài thơ Thu điếu
Nội dung
Nghệ thuật
Đặc sắc nghệ thuật phương đông
Vẻ đẹp tình thu
Vẻ đẹp bức tranh cảnh thu
Cách tân đổi mới theo hướng dân tộc hóa
Thu điếu xứng đáng là một kệt tác nghệ thuật
?Em hiểu thế nào là phân tích?
?Chỉ ra mục đích, yêu cầu của phân tích?
I. KHÁI NIỆM, MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU CỦA THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH
1. Phân tích ngữ liệu
2. Kết luận
a. Khái niệm phân tích: là chia nhỏ đối tượng thành nhiều yếu tố để đi sâu xem xét một cách kĩ càng nội dung, hình thức, mqh bên trong, bên ngoài của đối tượng.
b. Mục đích phân tích:
- Làm rõ đặc điểm về nội dung, hình thức, cấu trúc và mối quan hệ bên trong, bên ngoài của đối tượng.
c. Yêu cầu phân tích:
+ Phân tích gắn liền với tổng hợp
+ Kết hợp giữa nội dung và hình thức
II. Cách phân tích
1. Lý thuyết
* Bước 1: Xác định luận điểm cần phân tích
* Bước 2: Chia đối tượng phân tích theo những tiêu chí, quan hệ nhất định:
+ Quan hệ giữa các yếu tố tạo nên đối tượng (quan hệ nội bộ)
+Quan hệ nguyên nhân – kết quả
+Quan hệ kết quả – nguyên nhân
+ Quan hệ giữa đối tượng với các đối tượng liên quan
+ Quan hệ giữa người phân tích-đối tượng phân tích, …
*Bước 3: Sau khi phân tích nên có sự tổng hợp- khái quát, nâng cao vấn đề
2. Chứng minh
Quy trình thực hiện thao tác lập luận phân tích
Bước 1: Nêu luận điểm cần phân tích

Bước 2: Dùng thao tác phân tích chia đối tượng
thành các yếu tố theo những tiêu chí, quan hệ
nhất định.
+Quan hệ giữa các yếu tố tạo nên đối tượng.
+ Quan hệ nhân quả, quả nhân…
+ Quan hệ giữa đối tượng này với đối tượng khác
+Quan hệ giữa người phân tích và đối tượng phân tích

Bước 3: Tổng hợp, khái quát hoá,
nâng cao vấn đề.
2. Chứng minh
III. LUYỆN TẬP :
1. Bài 1 : Phân tích theo
+ Quan hệ nội bộ của đối tượng.
+ Quan hệ đối tượng này với các đối tượng khác có liên quan.
2. Bài 2: Nghệ thuật sử dụng từ ngữ giàu hình ảnh và cảm xúc:
+ Nghệ thuật dùng từ trái nghĩa.
+ Nghệ thuật dùng phép lặp từ; tăng tiến; đảo ngữ.

LUYỆN TẬP THAO TÁC
LẬP LUẬN PHÂN TÍCH
1. Bài tập 1: Phân tích hai căn bệnh tự ti và tự phụ.
2. Bài tập 2: Phân tích hình ảnh sĩ tử và quan trường trong hai câu thơ:
“Lôi thôi sĩ tử vai đeo lọ
Ậm oẹ quan trường miệng thét loa”
( Vịnh khoa thi hương- Trần Tế Xương)
III. LUYỆN TẬP
GỢI Ý THẢO LUẬN
1. Bài tập 1:
2. Bài tập 2:
“lôi thôi”, “ậm oẹ” là từ tượng thanh hay tượng hình, gợi lên điều gì?
Hình ảnh “vai đeo lọ” của sĩ tử, “miệng thét loa” của quan trường gợi lên điều gì?
Nghệ thuật đảo ngữ trong hai câu thơ trên có tác dụng gì?
Em có cảm nhận gì về cảnh thi cử ?
a. “Tự ti” là gì? Phân biệt “ tự ti” và “ khiêm tốn”?
 Những biểu hiện và tác hại của “ tự ti”?
b. “Tự phụ” là gì? Phân biệt “ tự phụ” và “ tự tin”?
 Những biểu hiện và tác hại của “tự phụ”?
c. Xác định cho mình một thái độ sống hợp lí?
+ Là thái độ tự đánh giá thấp bản thân mình.
+ Tự cho mình là thấp kém, mặc cảm.
+ Khác với khiêm tốn ( nhún nhường, không khoe khoang).
+ Nhút nhát, rụt rè trước chỗ đông người.
+ Không dám tin vào năng lực của bản thân.
+ Không mạnh dạn đảm nhận công việc được giao.
+ Ít bạn bè, không nhận được sự giúp đỡ của mọi người khi gặp khó khăn.
+ Bỏ qua cơ hội tốt trong học tập và công tác .
+ Làm cho mình yếu đi, thua kém mọi người.
- Thái độ tự đề cao quá mức bản thân mình, đến mức coi thường người khác.
- Khác với tự hào.
- Luôn đề cao quá mức bản thân mình.
- Luôn tự cho mình là đúng.
- Khi làm được việc gì đó lớn lao sẽ tỏ ra coi thường người khác, huênh hoang, phô trương, khoe khoang bản thân.
Bị mọi người xa lánh.
Không tìm tòi, học hỏi -> không tiến bộ.
- Làm gì cũng chủ quan, dễ thất bại.
Tự ti
Ảnh hưởng không tốt đến việc hình thành nhân cách
và kết quả học tập, công tác của mỗi người
Tự phụ
+
Thái độ sống hợp lí
- Luôn tự chủ bản thân, không ngừng học hỏi để nâng cao nhận thức và năng lực của mình.

- Phải luôn biết khiêm tốn, chân thành, hoà đồng với mọi người.

- Biết đánh giá đúng bản thân để phát huy đúng mức điểm mạnh, khắc phục điểm yếu, giúp cho nhân cách ngày càng hoàn thiện hơn.
- Nghệ thuật sử dụng từ ngữ giàu hình tượng và cảm xúc qua các từ láy.
+ “lôi thôi” : gợi hình ảnh nhếnh nhác, luộm thuộm của các sĩ tử.
+ “ậm oẹ”: gợi âm thanh lời nói thiếu nghiêm túc, thiếu trang nghiêm của quan trường.
- Hình ảnh:
+ “ vai đeo lọ” -> vẻ xiêu vẹo, lếch thếch của người đi thi
+ “ miệng thét loa” -> âm thanh ú ớ, nói không thành tiếng của quan trường.
- Nghệ thuật đảo ngữ: nhấn mạnh vào dáng điệu và hành động của sĩ tử và quan trường.
Bài tập 2: Nghệ thuật biểu đạt của hai câu thơ
 Bức tranh thi cử nhố nhăng của trường thi cuối mùa ở Nam Định.
 Cảnh nhố nhăng, nhốn nháo chung của một xã hội phong kiến đang đến thời mạt vận ở cuối thế kỷ XIX.
Nêu cảm nhận về cảnh thi cử ?
Khi phân tích cần:
+ Xác định rõ luận điểm cần phân tích
+ Chia nhỏ đối tượng phân tích thành từng yếu tố nhỏ để tìm hiểu sâu hơn.
+ Tổng hợp sau khi phân tích để có một cái nhìn khái quát
Nêu yêu cầu của thao tác lập luận phân tích?
Củng cố
Bài học kết thúc
LUYỆN TẬP THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH