Tuần 1
Tiết: 1+2
Văn bản: TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
Nhà văn Thanh Tịnh(1911-1988)
- Tên thật : Trần Văn Ninh
- Quê: Ngoại ô thành phố Huế
2) Tác phẩm
- Xuất xứ: “Tôi đi học” là truyện ngắn in trong tập Quê mẹ, xuất bản năm 1941.
Thể loại: Truyện ngắn
PTBĐ: Tự sự, miêu tả, biểu cảm.
- Chủ đề: Truyện tô đậm cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng nhân vật tôi ở buổi đến trường đầu tiên.
Tóm tắt:

3. Bố cục
+ Phần 1: Từ đầu ... trên ngọn núi.
⇒ Cảm nhận của “tôi” trên đường tới trường.
+ Phần 2: Trước sân trường ... được nghỉ cả ngày nữa.
⇒ Cảm nhận của “tôi” lúc ở sân trường.
+ Phần 3: Phần còn lại:
⇒ Cảm nhận của “tôi” trong lớp học.
1. Khơi nguồn kỉ niệm

-> Hình ảnh thiên nhiên trong trẻo, lời văn biểu cảm giàu chất thơ.
=> Tâm trạng: Nao nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã.
II. Đọc hiểu văn bản
2. Tâm trạng, cảm giác của nhân vật “tôi” trong ngày đầu tiên đi học.
a. Trên con đường cùng mẹ đến trường
- Cảnh vật, con đường vốn rất quen nhưng lần này cảm thấy lạ.
- Cảnh vật chung quanh thay đổi –> trong lòng thay đổi.
Tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình, cảm thấy trang trọng, đứng đắn hơn.
Xin mẹ cầm thử bút thước, cẩn thận nâng niu sách vở, lúng túng khi cầm bút thước…

a. Trên con đường cùng mẹ đến trường
-> Từ ngữ gợi tả, nghệ thuật so sánh, chọn lọc chi tiết tiêu biểu, cụ thể.
-> Tâm trạng bỡ ngỡ của “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên.
b. Khi đứng giữa sân trường và nghe gọi tên vào lớp học
* Sân trường: dày đặc người, quần sạch sẽ, gương mặt vui tươi…
-> Không khí của ngày hội tựu trường: náo nức, vui vẻ, trang trọng.
*Ngôi trường: Xinh xắn, oai nghiêm.
Tâm trạng:
- Cảm thấy nhỏ bé, lo sợ vẩn vơ.
- Khi nghe gọi tên mình vào lớp : Tim ngừng đập…giật mình… lúng túng, rụt rè … dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở…thấy xa mẹ… - > Hồi hộp, lo sợ chờ
- Khi sắp vào lớp học: lo sợ, bật khóc
b. Khi đứng giữa sân trường và nghe gọi tên vào lớp học
-> Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của nhân vật ‘tôi”
=> Cảm giác ngỡ ngàng, lo sợ khi sắp bước sang một môi trường khác.
* Lớp học: Nhìn hình treo trên tường thấy lạ.
- Nhìn bàn ghế lạm nhận là vật của riêng mình.
* Bạn bè: Bạn ngồi bên cạnh trong lòng không thấy xa lạ.
* Bản thân: Vòng tay lên bàn chăm chỉ.
- > Diễn biến tâm lí rất chân thực của cậu học trò lần đầu tiên đi học.
=> Cảm thấy vừa xa lạ, vừa gần gũi với lớp học, bạn bè, vừa ngỡ ngàng vừa tự tin, nghiêm túc khi bước vào giờ học.
2. Tình cảm của người lớn dành cho trẻ em
- Phụ huynh: Chuẩn bị chu đáo, trân trọng tham dự buổi lễ
- Ông đốc: rất hiểu tâm lý trẻ, hiền từ, bao dung …
- Thầy giáo trẻ: nhiệt tình, vui vẻ, giàu lòng yêu thương.
⇒ Thể hiện tình yêu thương, trách nhiệm, của gia đình, nhà trường đối với thế hệ trẻ, đồng thời tạo môi trường giáo dục thân thiện, là nguồn nuôi dưỡng tâm hồn các em.
⇒ Truyện kết thúc tự nhiên, khép lại bài văn nhưng mở ra một bầu trời mới, một khoảng không gian mới, tình cảm mới.
III. TỔNG KẾT
1) Nghệ thuật
- Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của ngày đầu tiên đi học.
- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc đáo ghi lại dòng liên tưởng, hồi tưởng của nhân vật tôi.
- Giọng điệu trữ tình trong sáng.
2) Ý nghĩa văn bản
Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi không thể nào quên trong kí ức của nhà văn Thanh Tịnh.
CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CỦA HS
Câu 1. “ Tôi đi học ” là tác phẩm của nhà văn nào?
Câu 2. Trình bày nghệ thuật, ý nghĩa của văn bản“ Tôi đi học ”?
Câu 3. Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật của truyện
Câu 4. Nêu tác dụng của đặc sắc nghệ thuật đó
Câu 5. Tìm những bài hát có nội dung liên quan đến văn bản đã học?
Câu 6: Viết đoạn văn ngắn nêu cảm nhận của em về ngày tựu trường đầu tiên của mình?

* HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Đọc lại các văn bản viết về chủ đề gia đình và nhà trường đã học.
- Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của bản thân về một ngày tựu trường mà em nhớ nhất.
- Soạn bài: “Trong lòng mẹ" .
c. Khi ngồi trong lớp học
- Cảm thấy vừa xa lạ, vừa gần gũi với mọi vật, với nguời bạn ngồi bên …
- Làm quen, tìm hiểu phòng học, bàn ghế, …
- Vòng tay lên bàn chăm chỉ học
-> Tâm trạng, cảm giác của nv “tôi” đón nhận giờ học đầu tiên hợp tự nhiên, sinh động,
hấp dẫn.