Tiết 6: BỐ CỤC
CỦA VĂN BẢN
I. Bố cục của văn bản
1- Ví dụ: Văn bản
Người thầy đạo cao đức trọng
Ông Chu Văn An đời Trần nổi tiếng là một thầy giáo giỏi, tính tình cứng cỏi, không màng danh lợi.
Học trò theo ông rất đông. Nhiều người đỗ cao và sau này giữ những trọng trách trong triều đình như các ông Phạm Sư Mạnh, Lê Bá Quát, vì thế vua Trần Minh Tông vời ông ra dạy thái tử học. Đến đời Dụ Tông, vua thích vui chơi, không coi sóc tới việc triều đình, lại tin dùng bọn nịnh thần. Ông nhiều lần can ngăn nhưng vua không nghe. Cuối cùng ông trả lại mũ áo cho triều đình, từ quan về làng.
Học trò của ông, từ người làm quan to tới những người bình thường, khi có dịp thăm thầy cũ, ai cũng giữ lễ. Nếu họ có điều gì không phải, ông trách mắng ngay, có khi không cho vào thăm.
Khi ông mất, mọi người đều thương tiếc. Ông được thờ tại Văn Miếu ở kinh đô Thăng Long.

(Theo Phan Huy Chú)
Văn bản có
mấy phần?
Ông Chu Văn An đời Trần nổi tiếng là một thầy giáo giỏi, tính tình cứng cỏi, không màng danh lợi.
Khi ông mất, mọi người đều thương tiếc. Ông được thờ tại Văn Miếu ở kinh đô Thăng Long.
Văn bản có 3 phần:
+ Phần 1: Giới thiệu thầy Chu Văn An
+ Phần 2: Công lao, uy tín, tính cách của thầy Chu Văn An
+ Phần 3: Tình cảm của mọi người đối với thầy Chu Văn An
2. Nhận xét:
Nội dung của
từng phần?
Nhận xét mối quan hệ giữa các phần?
Mối quan hệ giữa các phần trong văn bản
+ Gắn bó chặt chẽ với nhau, phần trước là tiền đề cho phần sau.
+ Các phần đều tập trung làm rõ chủ đề của văn bản
- Chủ đề: Người thầy đạo cao đức trọng
Chủ đề của văn bản?
3. Kết luận:

Bố cục của văn bản thường gồm 3 phần: Mở bài- Thân bài- Kết bài
Các phần này luôn có quan hệ chặt chẽ với nhau để tập trung làm rõ chủ đề của văn bản.
Bố cục của văn bản là gì? Các phần có mối quan hệ như thế nào? Nhằm mục đích gì?
Nhiệm vụ chính của từng phần?
II- Cách bố trí sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản
Tiết 6: BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN
1. Xét ngữ liệu.
a.Văn bản: Tôi đi học
Kể việc
đi đến trường,
ở sân trường,
vào trong lớp
Phần Thân bài:
Phần thân bài chủ yếu tập trung bộc lộ cảm xúc của nhân vật tôi ở những thời điểm nào?
Kể theo trình tự nào?
Thứ tự
Không gian
Thời gian
Dòng cảm xúc
b.Văn bản: Trong lòng mẹ
Nội dung phần thân bài được sắp xếp theo diễn biến tâm lí:
* Tình cảm, thái độ, cảm xúc:
Tình cảm: Thương mẹ sâu sắc
Thái độ: Căm ghét những kẻ nói xấu mẹ, những cổ tục đã đầy đọa mẹ
* Cảm xúc: Niềm vui hồn nhiên được ở trong lòng mẹ.
Sự phát triển của sự việc
4 C. Văn bản: Người thầy đạo cao đức trọng
* Có 2 nhóm sự việc về thầy Chu Văn An:
Trình bày theo mạch suy luận
Thầy giáo giỏi, không màng danh lợi
Cương trực, tính tình cứng cỏi
=> Lần lượt trình bày những sự việc cho thấy thầy Chu Văn An tài cao, đức trọng, được học trò kính nể.
- Nội dung phần Thân bài được trình bày theo trình tự tùy thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề, ý đồ giao tiếp của người viết.
- Sắp xếp theo trình tự thời gian và không gian, theo sự phát triển của sự việc hay theo mạch suy luận.
* GHI NHỚ : SGK.
III. BÀI TẬP VẬN DỤNG
Một đàn ếch đang nhảy qua cánh rừng nọ, hai trong số chúng bị rơi xuống một cái hố sâu.
Đám ếch còn lại liền bao quanh miệng hố, nhìn thấy cái hố sâu hoắm, chúng bảo hai con bị kẹt không còn hi vọng nào để lên được.
Thế nhưng, hai con ếch kia vẫn mặc kệ lời hô hào của bọn bên trên, chúng cố nhảy thoát ra khỏi cái hố.
Mặc kệ nỗ lực thoát thân của đồng bọn, bọn ếch miệng hố vẫn kêu vang: "Từ bỏ đi, không lên được đâu".
Cuối cùng, một trong hai con đã nghe lời chúng và từ bỏ hi vọng, ngã xuống chết. Con còn lại vẫn cố gắng nhảy lên trong lúc đám ếch bên trên tiếp tục bảo chú bỏ cuộc. Sau bao nỗ lực, chú đã nhảy lên khỏi miệng hố. Đám ếch bèn xúm lại hỏi: "Mày không nghe thấy bọn tao nói gì à? Sao không từ bỏ?".
Thì ra, chú ếch đó bị điếc và nghĩ rằng: Đám ếch còn lại đang cổ vũ mình.
Bố cục của câu chuyện?
Phần thân bài có mấy đoạn?
Nhận xét mối quan hệ giữa các phần?
Kể theo trình tự nào?
Đàn ếch
Thông điệp của câu chuyện trên?