Tiết 1+2:
Văn bản:
TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
Mục tiêu cần đạt:
- Học sinh cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm xúc bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong văn bản.
- Nắm được cốt truyện, nội dung, nhân vật, sự kiện có trong văn bản.
- Có năng lực quan sát, tư duy tốt. Năng lực trình bày vấn đề, năng lực đọc hiểu văn bản.
- Biết yêu quý thầy cô, bạn bè lẫn trường học.
- Rèn đức tính tốt về lòng biết ơn đến bố mẹ, thầy cô giáo...
I. Tìm hiểu chung
1.Tác giả- tác phẩm.
a.Tác giả: Thanh Tịnh (1911-1988).
- Tên khai sinh: Trần Văn Ninh
- Quê ở Gia Lạc, ngoại ô thành phố Huế.
- Ông vừa là nhà giáo, nhà văn, nhà thơ.
- Sáng tác của ông đều toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo.
- Năm 2007, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.
* Một số tác phẩm tiêu biểu của nhà thơ:
- Hận chiến trường (tập thơ, 1937).
- Quê mẹ (truyện ngắn, 1941).
- Ngậm ngải tìm trầm (truyện ngắn,1943).
- Những giọt nước biển (truyện ngắn, 1956).
- Đi từ giữa mùa sen (truyện thơ, 1973).
2.Tác phẩm:
- Xuất xứ: được in trong tập truyện “Quê mẹ”(1941)
- Thể loại: Truyện ngắn trữ tình.
- PTBĐ: Tự sự + Miêu tả + Biểu cảm
3. Bố cục: 3 phần
+ Phần 1: Từ đầu đến “trên ngọn núi”
 Khởi nguồn nỗi nhớ và cảm nhận của “tôi” trên đường tới trường.
+ Phần 2: Tiếp đến “được nghỉ ngơi cả ngày nữa”
 Cảm nhận của “tôi” lúc ở sân trường.
+ Phần 3.Còn lại
 Cảm nhận của “tôi” khi ở trong lớp học.
II. Tìm hiểu văn bản:
1. Khởi nguồn nỗi nhớ của nhân vật “Tôi”
Những sự việc nào khiến nhân vật tôi có những liên tưởng về buổi tựu trường
đầu tiên ?

II. Tìm hiểu văn bản:
1. Khởi nguồn nỗi nhớ của nhân vật “Tôi”
- Thời gian: Hàng năm, vào cuối thu
- Quang cảnh: Lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt: những em nhỏ rụt rè nấp dưới nón mẹ.

Kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên được nhà văn diễn tả theo trình tự như thế nào?
- Trình tự: từ hiện tại quay về quá khứ.
-> Hình ảnh quen thuộc và gần gũi, gắn liền với tuổi thơ. Làm nổi bật tâm trạng xúc động chân thành của “tôi” khi nhớ lại kỷ niệm tựu trường đầu tiên.
II. Tìm hiểu văn bản:
1. Khởi nguồn nỗi nhớ của nhân vật “Tôi”
- Thời gian: Hàng năm, vào cuối thu
- Quang cảnh: Lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt: những em nhỏ rụt rè nấp dưới nón mẹ.

- Nghệ thuật: ngôn ngữ giàu hình ảnh, so sánh, từ láy -> diễn tả cảm xúc: náo nức, hồi hộp, tưng bừng rộn rã.
2. Diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi”:
a. Trên đường cùng mẹ tới trường:
-Cảnh vật quen nhưng nay thấy lạ ->có sự thay đổi trong lòng.
-Thấy trang trọng và đứng đắn với bộ quần áo và cuốn vở.
-Cẩn thận nâng niu quyển vở, muốn khẳng định mình khi mẹ cầm bút thước.
-> Sử dụng hàng loạt từ láy, ngôn ngữ giàu hình ảnh, chất thơ.
=> Tâm trạng háo hức, hồi hộp, phấn khởi, vui mừng.
Tìm những hình ảnh, chi tiết chứng tỏ tâm trạng hồi họp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi khi cùng mẹ trên đường tới trường ?
b. Cảm nhận của "Tôi" lúc ở sân trường:
- Quang cảnh sân trường Mĩ Lí dày đặc cả người, người nào quần áo cũng sạch sẽ, gương mặt cũng vui tươi sáng sủa.
- Tâm hồn cậu bé nảy sinh những cảm giác thay đổi mới mẻ:
+Trước đó mấy hôm…
+ Lần này lại khác…
+ Bỡ ngỡ nép bên người thân, nhìn một nửa và đi từng bước nhẹ, ngập ngừng, e thẹn, thèm vụng, ước ao.
+ Sợ sệt như con chim con đứng bên bờ tổ, nhìn quãng cao rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ.

- Tâm trạng xúc động của cậu bé khi nghe:
+ Tiếng trống trường vang lên vang dội  chơ vơ, vụng về, lúng túng.
+ Khi nghe ông đốc gọi tên  hồi hộp, quả tim như ngừng đập.
+ Khi rời tay mẹ khóc nức nở, chưa bao giờ thấy xa mẹ như lần này.
=> Sử dụng từ láy gợi tả, gợi cảm. Cảm xúc hồn nhiên, phù hợp với tâm lí trẻ thơ.

- Mùi hương lạ xông lên
Hình treo trên tường: thấy lạ lạ hay hay
- Lạm nhận chỗ ngồi là của riêng mình.
- Nhìn người bạn mới chưa quen đã thấy quyến luyến.
- Nghệ thuật: Ngôn ngữ giản dị, mộc mạc, miêu tả tâm lý chân thực.
-> Vừa ngỡ ngàng, hồn nhiên, vừa tự tin, vừa lạ lắm, biến đổi tâm trạng hết sức tự nhiên.
c. Cảm nhận của “Tôi” khi ở trong lớp học.
=> Những suy nghĩ, cảm xúc trong sáng, chân thực.
Tâm hồn yêu thiên nhiên, cảnh vật, yêu bạn bè trường lớp, trân trọng việc học hành.
Mẹ: âu yếm nắm tay, nhìn âu yếm, vuốt tóc.
Phụ huynh: Vỗ về yêu thương, chuẩn bị quần áo sạch sẽ cho con.
Ông đốc: hiền từ, an ủi, động viên, tươi cười, có trách nhiệm và nhân hậu.
- Thầy giáo: gương mặt tươi cười, đón học sinh trước cửa lớp.
3. Hình ảnh của những người lớn .
=> Thể hiện tấm lòng thương yêu, sự quan tâm và tinh thần trách nhiệm của gia đình và nhà trường đối với thế hệ trẻ.
III.Tổng kết:
SGK/9

1.Nội dung:
Trong cuộc đời mỗi con người, kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò, nhất là buổi tựu trường đầu tiên, thường được ghi nhớ mãi.
2.Nghệ thuật:
- Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi” trong ngày đầu đi học .
- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc đáo; giọng điệu trữ tình, trong sáng.
- Kết hợp miêu tả+ tự sự+ biểu cảm.

Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật và sức cuốn hút của
tác phẩm
Câu 4: Tự luận
Viết một đoạn văn ngắn ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của bản thân em về kỉ niệm buổi tựu trương đầu tiên.
1.- Học thuộc ghi nhớ. Cảm nhận được giá trị nội dung và nghệ thuật
2. - Tìm và sưu tầm những bài thơ, bài hát nói về tâm trạng trong ngày đầu tiên đến trường.
- Soạn bài "Trong lòng mẹ" .

IV. Luyện tập
Câu 1: “Tôi đi học” của Thanh Tịnh được viết theo thể loại nào?
A. Bút kí B. Tiểu thuyết C. Tùy bút D. Truyện ngắn (tt)

Câu 2: Theo em nhân vật “tôi” trong tác phẩm được thể hiện chủ yếu ở phương diện nào?
A. Lời nói B. Ngoại hình C. Cử chỉ D. Tâm trạng

Câu 3: Nhận định nào sau đây nói đúng về chủ đề của văn bản?
A. Tôi đi học tô đậm cảm giác lạ lẫm, so sét của nhân vật “tôi” trong ngày tổng kết
B. Tôi đi học tô đậm sự tận tình, âu yếm của những người lớn với trẻ em
C. Tô đậm niềm vui sướng hân hoan của nhân vật “tôi” và các bạn
D. Tô đậm cảm giác trong sang náy nở trong lòng nhân vật “tôi” trong buổi đầu đến trường