TRƯỜNG THCS PHAN ĐÌNH PHÙNG
NGỮ VĂN 9
4. SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
4. SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

a. Đọc văn bản : Cây chuối trong đời sống Việt Nam
(1) Nhan đề :
- Vai trò của cây chuối đối với đời sống vật chất và tinh thần của con người Việt Nam từ xưa đến nay
(2) Câu văn miêu tả về cây chuối
Cây chuối : Thân mềm vươn lên như những trụ cột nhẵn bóng, toả ra vòm tán lá xanh mướt che rợp từ vườn tược đến núi rừng
Ở rừng : "chuối mọc thành rừng bạt ngàn vô tận. Chuối phát triển rất nhanh, chuối mẹ đẻ chuối con, chuối con đẻ chuối cháu, cứ phải gọi là con đàn cháu lũ"
Quả chuối chín: Vị ngọt ngào và hương thơm hấp dẫn...vỏ chuối có những vệt lốm đốm như vỏ trứng cuốc"…
Không thiếu những buồng chuối dài từ ngọn cây uốn trĩu xuống tận gốc cây.
Tác dụng:
Yếu tố miêu tả giúp người đọc hình dung cụ thể sinh động đặc điểm của cây chuối, công dụng, cách sử dụng sản phẩm từ cây chuối
*Lưu ý: Miêu tả chỉ đóng vai trò hỗ trợ.
b) Những yếu tố miêu tả trong đoạn trích
- Cây so đũa thân thẳng, cao khoảng 8 - 10 mét, thuộc loại cây thân gỗ
- Lá so đũa hình bầu dục, thuôn dài xanh biếc quanh năm.
- Những cánh hoa dại, mịn như nhung, mong manh thơm ngát, khum khum bao bọc nhuỵ hoa.
⇒ Việc sử dụng các yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh đã giúp người đọc hình dung rõ đối tượng thuyết minh, làm đối tượng được nổi bật và gây ấn tượng cho người đọc,
2.Ghi nhớ
Để thuyết minh cho cụ thể sinh động, hấp dẫn, bài thuyết minh có thể kết hợp sử dụng yếu tố miêu tả. Yếu tố miêu tả có tác dụng làm cho đối tượng thuyết minh được nổi bật, gây ấn tượng.
a) Đọc đoạn trích sau và liệt kê những thông tin chính về đối tượng được nói tới.
c. Luyện tập:
- Giống loài.
- Điều kiện sinh sống.
- Đặc điểm của mỗi bộ phận.
- Giá trị, ích lợi.
Sen là loài cây thân rễ, mọc trong các lớp bùn ở ao, hồ, sông, ngòi… Câu ca dao nói về “nhị vàng, bông trắng, lá xanh” cũng đã cho ta thấy được đặc điểm chung của loài hoa này. Một cây hoa sen thông thường có thể cao tới 1,5m. Chiếc lá sen to và tròn như chiếc nón vành màu xanh nổi trên mặt nước. Cuống là hình trụ dài hơn 1m, xốp rỗng, có những chiếc gai nhỏ li ti bám chặt xung quanh. Cánh hoa sen có màu hồng phớt hoặc màu trắng tùy vào loại sen. Nhiều bông sen đua nhau nở tạo nên một đầm sen vô cùng đẹp mắt. Cây sen có giá trị sử dụng cao. Lá sen làm vị thuốc hoặc gói thức ăn, ngó sen, củ sen, hạt sen đều là những loại thức ăn bổ dưỡng, rất tốt cho sức khỏe.
Hình ảnh chụp thành phố Hiroshima sau khi Mỹ ném bom nguyên tử ngày 6/8/1945
Quả bom nguyên tử Hiroshima, mang mật mã "Little Boy", nặng 4.400 kg đã phát nổ ở độ cao 609,6 m phía trên Hiroshima, giải phóng năng lượng tương đương khoảng 15.000 tấn TNT, san phẳng 13 km2 thành phố chỉ trong trong vài giây. Hiroshima phút chốc trở thành thành phố chết. Hơn 60% nhà cửa trong thành phố bị phá hủy hoàn toàn. Những con số không chính thức cho biết có đến 140.000 người thiệt mạng trong vụ nổ. 
Mèo là động vật thuộc lớp thú, có bốn chân. Trên mình phủ một bộ lông dày, mượt mà. Mèo nhà có nguồn gốc từ mèo rừng. Mèo được nuôi đầu tiên ở châu Phi, sau được nuôi ở các nước châu Âu và các nước nước khác. Thời đại phát triển ngày nay thì người ta đã lai tạo nhiều giống mèo mới như: mèo tam thể. mèo lông xù, mèo mướp, mèo mun...
DẶN DÒ
1. Học kĩ ghi nhớ.
2. Hoàn thành tất cả các bài tập trong SGK.
3. Viết một đoạn văn thuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả ( khoảng 10 dòng) chủ đề tự chọn.
4. Chuẩn bị kĩ bài: Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh: trả lời những câu hỏi ở mục I,II và lên lớp thực hành.