Tiết 8:
TỪ GHÉP
GV: Nguyễn Thị Hoa
Sắp xếp các từ sau vào các ô từ đơn, từ ghép, từ láy: Mong ước, xanh xanh, quần, chơi vơi, đường sắt, áo, xanh ngắt, ông, đất trời, khúc khuỷu, thăm thẳm, bà
áo, ông, bà
mong ước, đường sắt, xanh ngắt, đất trời
xanh xanh, chơi vơi, khúc khuỷu, thăm thẳm
Quan sát các từ trong phần I
(Tr13/SGK)
Tiếng nào là tiếng chính, tiếng nào là tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính?
* Cỏc t? ghộp:
b� ngo?i ? b� + ngo?i


thom ph?c ? thom + ph?c
Em có nhận xét gì về vị trí (trật tự) của các tiếng chính và phụ trong mỗi từ ấy?
C
P
C
P
> Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau.
I. Các loại từ ghép:
1. Ngữ liệu:
TIẾT 8: TỪ GHÉP
* Cỏc t? ghộp:
b� ngo?i ? b� + ngo?i


thom ph?c ? thom + ph?c
C
P
C
P
- Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau.
I. Các loại từ ghép:
Ngữ liệu:
Xét về ý nghĩa thì tiếng nào có nghĩa rộng hơn? Tiếng nào bổ sung ý nghĩa cho tiếng nào?
- Tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính.
 TỪ GHÉP CHÍNH PHỤ
1. Việc chuẩn bị quần áo mới, giày nón mới, cặp sách mới, tập vở mới, mọi thứ đâu đó sẵn sàng, khiến con cảm nhận được sự quan trọng của ngày khai trường.
2. Mẹ không lo, nhưng vẫn không ngủ được. Cứ nhắm mắt lại là dường như vang bên tai tiếng đọc bài trầm bổng.

TIẾT 8: TỪ GHÉP
I. Các loại từ ghép:
2. Ngữ liệu:
* Cỏc t? ghộp:
qu?n ỏo

- tr?m b?ng
Các từ ghép bên có phân ra tiếng chính, tiếng phụ không?
Các từ trên không phân ra tiếng chính, tiếng phụ. Các tiếng đều có nghĩa, bình đẳng với nhau về mặt ngữ pháp
= quần + áo

= trầm + bổng
TIẾT 8: TỪ GHÉP
I. Các loại từ ghép:
Ngữ liệu:
 TỪ GHÉP ĐẲNG LẬP
- Bà: người phụ nữ lớn tuổi nói chung
- Bà ngoại: người phụ nữ lớn tuổi sinh ra mẹ.
Nghĩa của từ “ bà ngoại” hẹp hơn nghĩa của từ “bà”.
 Từ ghép chính phụ có tính chất phân nghĩa (nghĩa hẹp hơn tiếng chính)
- Quần: trang phục từ thắt lưng trở xuống, có 2 ống.
- Áo : trang phục từ cổ trở xuống, che phần lưng, ngực, bụng.
- Quần áo: trang phục nói chung.
Từ ghép đẳng lập có tính chất hợp nghĩa (nghĩa khái quát hơn nghĩa của từng tiếng tạo nên nó)
So sánh nghĩa của từ bà với nghĩa của từ bà ngoại?
So sánh nghĩa của từ quần, áo với nghĩa của từ quần áo?
TIẾT 8: TỪ GHÉP
II. Nghĩa của từ ghép:
1. Ngữ liệu:
Tiết 8: TỪ GHÉP

Từ ghép chính phụ:
Khái niệm:
- Từ ghép chính phụ là từ ghép có tiếng chính và tiếng phụ (tiếng phụ gồm 1 hoặc nhiều tiếng bổ sung nghĩa cho tiếng chính)
- Trật tự các tiếng trong từ ghép chính phụ thuần Việt: tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau.
b) Nghĩa của từ ghép chính phụ: Từ ghép chính phụ có tính chất phân nghĩa (nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa của các tiếng chính)
Tiết 8: TỪ GHÉP

2. Từ ghép đẳng lập:
Khái niệm:
- Từ ghép đẳng lập có các tiếng bình đẳng với nhau về mặt ngữ pháp.
b) Nghĩa của từ ghép đẳng lập: Từ ghép đẳng lập có tính chất hợp nghĩa (nghĩa của từ ghép đẳng lập khái quát hơn nghĩa của các tiếng tạo nên nó)
Bài tập 1/ 15.
Xếp các từ ghép: suy nghĩ, lâu đời, xanh ngắt, nhà máy, nhà ăn, chài lưới, cây cỏ, ẩm ướt, đầu đuôi, cười nụ theo bảng phân loại sau đây:
TIẾT 8: TỪ GHÉP
II. Luyện tập:
TỪ GHÉP CHÍNH PHỤ









TỪ GHÉP ĐẲNG LẬP









lâu đời
xanh ngắt
nhà máy
nhà ăn
cười nụ
suy nghĩ
chài lưới
cây cỏ
Ẩm ướt
đầu đuôi
Bài 2 / 15: Điền thêm tiếng vào sau các tiếng dưới đây để tạo từ ghép chính phụ:
bút .... - thước.... - mưa....
làm.... - ăn... - trắng....
vui .... - nhát....
chỡ
kÎ
rào
quen
bám
tinh
tai
gan
II. Luyện tập:
núi
sông
đồi
ham
thích
mê
xinh
đẹp
tưuoi
mặt
mũi
mày
học
tập
hỏi
tuoi
đẹp
vui
Bài 3 / 15: Điền thêm tiếng vào sau các tiếng dưới đây để tạo thành từ ghép đẳng lập.
II. Luyện tập:
Tại sao nói một cuốn sách, một cuốn vở mà không nói là một cuốn sách vở ?
Nói một cuốn sách, một cuốn vở mà không nói là một cuốn sách vở vì:
-Trong tiếng Việt khi danh từ mang nghĩa cá thể mới có khả năng kết hợp với những từ chỉ số lượng cụ thể đứng trước.
- Từ “sách vở” mang nghĩa tổng hợp nên không thể kết hợp với từ cuốn mang nghĩa cá thể được.
Có phải mọi thứ hoa có màu hồng đều gọi là hoa hồng không ?
Không thể gọi mọi thứ là hoa hồng vì hoa hồng là tên một loại hoa để phân biệt với các loại hoa khác, đây không phải từ gọi tên theo màu sắc.
Nói: “Cái áo dài của chị em ngắn quá !” có đúng không?
Nam nói đúng vì áo dài là tên một loại áo, không phải chỉ cái áo bị may dài quá
Nói : “ Quả cà chua này ngọt quá !” có đúng không ?
Có thể nói “Quả cà chua này ngọt quá” vì cà chua là tên gọi một loại quả dù nó ngọt hay chua.
Có phải mọi loại cá có màu vàng đều gọi là cá vàng không?
Cá vàng là loại cá cảnh, vây to, đuôi lớn và xòe rộng, không phải mọi loại cá có màu vàng đều gọi là cá vàng.