Kiểm tra bài cũ:
1/ Đọc thuộc và nêu nội dung,
nghệ thuật của 01 bài ca dao than thân,
châm biếm đã học?
2. Sưu tầm bài ca dao có cùng chủ đề?
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
THỬ TÀI
HIỂU BIẾT
LỊCH SỬ
CỦA EM
(NAM QUỐC SƠN HÀ)
TIẾT17 :
SÔNG NÚI NƯỚC NAM
Lí Thường Kiệt
Nguyên tác chữ Hán
Phiên âm
* GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THƠ TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
- Ngay từ thời trung đại, nước ta đã có một nền thơ ca phong phú và đặc sắc.
- Thơ ca trung đại chủ yếu được sáng tác bằng chữ Hán hoặc chữ Nôm và bằng nhiều thể loại đa dạng.
TIẾT 17: SÔNG NÚI NƯỚC NAM (LÍ THƯỜNG KIỆT)
LÝ THƯỜNG KIỆT
Tên thật là Ngô Tuấn, người phường Thái Hòa, thành Thăng Long (Hà Nội ngày nay)
Ông là một vị tướng tài, một anh hùng dân tộc đã lập nên bao chiến công hiển hách. Đặc biệt hai lần ông lãnh đạo nhân dân ta kháng chiến chống Tống thành công….
I. ĐỌC, TÌM HIỂU CHÚ THÍCH
1. Tác giả- Tác phẩm
a.Tác giả
TIẾT 17: SÔNG NÚI NƯỚC NAM (LÍ THƯỜNG KIỆT)
Tượng Lí Thường Kiệt
tại Đại Nam quốc tự
Đền thờ Lí Thường Kiệt
tại Thanh Hóa
Hãy trình bày hiểu biết của em về hoàn cảnh ra đời tác phẩm!
Năm 1077, 30 vạn quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy tràn sang Việt Nam ta. Lý Thường Kiệt cho lập phòng tuyến sông Như Nguyệt (sông Cầu) để chặn giặc rồi cho thủy quân đánh bại giặc ở vùng biển Quảng Ninh.
Quân bộ của Quách Quỳ đánh đến sông Như Nguyệt bị chặn đứng. Nhiều trận chiến đấu quyết liệt xảy ra. Giặc Tống không sao vượt được phòng tuyến Như Nguyệt, đành đóng trại chờ viện binh.
Đang đêm, Lý Thường Kiệt cho người vào đền thờ Trương Hống, Trương Hát ở phía nam bờ sông Như Nguyệt, giả làm thần đọc vang bài thơ.
I. ĐỌC, TÌM HIỂU CHÚ THÍCH
1. Tác giả- Tác phẩm
b.Tác phẩm
Di tích phòng tuyến sông Cầu
(Như Nguyệt)
I/ ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
Tác giả, tác phẩm
2. Đọc, hiểu chú thích

PHIÊN ÂM
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
DỊCH THƠ
Sông núi nước Nam, vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây
Chúng mày nhất định phải tan vỡ.
Tác giả tác phẩm
Đọc, hiểu chú thích
3. Nhan đề: Nam quốc sơn hà (Sông núi nước Nam - thường gọi là bài thơ Thần)
4. Thể loại: Thất ngôn tứ tuyệt được viết bằng chữ Hán

- Đây là một thể thơ Đường luật .
- Đặc điểm:
+ Bài thơ có 4 câu, mỗi câu gồm bảy chữ.
+ Chữ cuối cùng của các câu 1, 2, 4 hiệp vần với nhau.
+ Bốn câu thơ trong bài tứ tuyệt lần lượt có tên là “khai, thừa, chuyển, hợp”.

3. Thể loại: Thất ngôn tứ tuyệt được viết bằng chữ Hán
4. Thể loại:
5. Bố cục. 2 phần:





* Ý nghĩa lịch sử:
Bài thơ được coi là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta (trên tổng số 3 bản tuyên ngôn độc lập)
Tuyên ngôn độc lập là lời tuyên bố về chủ quyền của đất nước và khẳng định không một thế lực nào được xâm phạm.
+ Nước Nam là của người Nam. Điều đó được sách trời định sẵn, rõ ràng: c©u 1,2.
+ Kẻ thù không được xâm phạm, xâm phạm thì thế nào cũng chuốc phải thất bại thảm hại: c©u 3,4.
* Ý NGHĨA LỊCH SỬ:
Bài thơ được coi là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta
Nam quốc sơn hà (Lí Thường Kiệt) ; Bình Ngô đại cáo (Nguyễn Trãi) và Tuyên ngôn độc lập ( Hồ Chí Minh)
II. Tìm hiểu văn bản:
1. Hai câu thơ đầu:
Phiên âm
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Sông núi nước Nam, vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở
- Nam quốc sơn hà: giang sơn đất nước VN.
- Đế: vua. Nam đế: vua nước Nam.
- Nam đế cư: nơi thuộc chủ quyền của VN.
- Tiệt nhiên định phận: phần đất đã được giới hạn rõ ràng, không thể khác.
- Thiên thư: sách trời.
II. Tìm hiểu văn bản:
1. Hai câu thơ đầu:
Khẳng định nước Nam thuộc chủ quyền của người Nam.
=>Thể hiện tình cảm yêu vua, yêu nước, niềm tự hào dân tộc.
Giọng thơ hùng hồn, rắn rỏi, dõng dạc, đanh thép.
2. Hai câu thơ cuối:
Phiên âm :
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
Dịch thơ:
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây
Chúng mày nhất định phải tan vỡ.
II. Tìm hiểu văn bản:
2. Hai câu thơ cuối:
- Câu 3: Cách nói thẳng, giọng chắc nịch.
- Câu 4: Giọng thơ dõng dạc, đầy kiêu hãnh và khẳng định.
=> Lời cảnh báo về hành động xâm lược liều lĩnh, phi nghĩa của kẻ thù.
=> Cảnh báo về sự thất bại nhục nhã không thể tránh khỏi của quân xâm lược. Khẳng định sức mạnh vô địch của quân và dân ta trong cuộc chiến đấu bảo vệ chủ quyền đất nước.
II. Tìm hiểu văn bản:
III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
- Cách nói chắc nịch, cô đúc, cảm xúc nằm trong ý tưởng.
2. Nội dung:
- Thể hiện bản lĩnh, khí phách của dân tộc
- Nêu cao chân lí vĩnh viễn, lớn lao nhất, thiêng liêng nhất: nước VN là của người VN, không ai được xâm phạm, xâm phạm sẽ thất bại.
? VÌ SAO NAM QUỐC SƠN HÀ ĐƯỢC COI LÀ BẢN TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP ĐẦU TIÊN CỦA NƯỚC TA?
Vì đây là bài thơ đầu tiên đưa ra lời tuyên bố khẳng định chủ quyền về lãnh thổ của nước ta một cách dõng dạc, chắc nịch và đầy tự hào
Khẳng định niềm tự hào dân tộc
Khẳng định tình yêu nước
Quyết tâm bảo vệ chủ quyền đất nước
HOẠT ĐỘNG CỦNG CỐ
Ngoài Nam quốc sơn hà, em còn biết bản Tuyên ngôn độc lập nào khác của dân tộc Việt Nam hay không? Giới thiệu sơ lược?
Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi
Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch HCM.