Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
Biên soạn và thực hiện: Ninh Thị Loan, THCS Cẩm Phúc.
CẤU TRÚC BÀI HỌC
II – ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
Hình ảnh vua Quang Trung trong chống quân Thanh qua các sự kiện lịch sử
Diễn biến trận đánh đại phá 29 vạn quân Thanh
Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và vua tôi nhà Lê
I – TÌM HIỂU CHUNG
Tác giả
Tác phẩm
III– TỔNG KẾT
Nội dung-nghệ thuật
Ý nghĩa văn bản
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả (nhóm tác giả):
- Ngô gia văn phái gồm những tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì, thuộc dòng họ nổi tiếng về văn học lúc bấy giờ, ở làng Tả Thanh Oai (nay thuộc Hà Nội)
- Hai tác giả chính: Ngô Thì Chí (1753-1788), Ngô Thì Du (1772-1840)
2. Tác phẩm
+Thể loại: Chí: Tiểu thuyết chương hồi, ghi chép sự vật sự việc vừa có chất văn vừa có chất sử.
+Tên tác phẩm: Hoàng Lê nhất thống chí:　Tiểu thuyết lịch sử chữ Hán, ghi chép sự thống nhất đất nước của vương triều nhà Lê. Là cuốn tiểu thuyết quy mô lớn (17 chương), phản ánh biến động lịch sử nước nhà cuối TK18 đến đầu TK 19.
+ PTBĐ: tự sự (miêu tả, biểu cảm)
+ Đại　ý：Bức　tranh chân thực và sinh động về hình ảnh người anh hung dân tộc Nguyễn Huệ, sự thất bại của quân Thanh xâm　lược.
- Ngô Thì Chí (1753-1788) là em ruột Ngô Thì Nhậm, từng làm quan dưới thời Lê Chiêu Thống. Ông tuyệt đối trung thành với nhà Lê, từng chạy theo Lê Chiêu Thống khi Nguyễn Huệ sai Vũ Văn Nhậm ra Bắc diệt Nguyễn Hữu Chỉnh, dâng Trung hưng sách bàn kế khôi phục nhà Lê. Sau đó ông được Lê Chiêu Thống cử đi Lạng Sơn chiêu tập những kẻ lưu vong, lập nghĩa binh chống Tây Sơn, nhưng trên đường đi ông bị bệnh, mất tại huyện Gia Bình (Bắc Ninh). Nhiều tài liệu nói ông viết bảy hồi đầu của tác phẩm.
- Ngô Thì Du (1772-1840) là anh em chú bác ruột với Ngô Thì Chí, học giỏi nhưng không đỗ đạt gì. Dưới triều Tây Sơn, ông ẩn mình ở vùng Kim Bảng (Hà Nam). Thời nhà Nguyễn, ông ra làm quan, được bổ Đốc học Hải Dương, đến năm 1827 thì về nghỉ. Ông là tác giả bảy hồi tiếp theo của Hoàng Lê nhất thống chí.
TÌM HIỂU THÊM VỀ NHÓM TÁC GIẢ NGÔ GIA VĂN PHÁI VÀ TÁC PHẨM
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
Hoàng Lê nhất thống chí là cuốn sách viết theo thể chí (một thể văn vừa có tính chất văn học vừa có tính chất lịch sử), ghi chép về sự thống nhất của vương triều nhà Lê, vào thời điểm anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ lãnh đạo nông dân Tây Sơn nổi dậy khởi nghĩa, tiêu diệt nhà Trịnh, trả lại Bắc Hà cho vua Lê. ý nghĩa tiêu đề của tác phẩm là như thế nhưng sau khi vua Lê dành lại được quyền thế từ tay chúa Trịnh, rất nhiều biến cố lịch sử đã diễn ra, trong đó có cuộc tấn công thần tốc của nghĩa quân Tây Sơn, dưới sự thống lĩnh của vua Quang Trung (tức Nguyễn Huệ) đánh tan hai mươi vạn quân Thanh xâm lược. Tất cả đã được ghi chép lại một cách khá đầy đủ và khách quan trong tác phẩm.
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả (nhóm tác giả):
2. Tác phẩm
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc hiẻu chú thích, tóm tắt văn bản
- Tóm tắt: Được tin báo quân Thanh vào Thăng Long, Bắc Bình Vương rất giận, liền họp các tướng sĩ rồi tế cáo trời đất, lên ngôi Hoàng đế, hạ lệnh xuất quân ra Bắc, thân chinh cầm quân, vừa đi vừa tuyển quân lính. Ngày ba mươi tháng chạp, đến núi Tam Điệp, vua mở tiệc khao quân, hẹn mùng bảy năm mới vào thành Thăng Long mở tiệc ăn mừng.
Bằng tài chỉ huy thao lược của Quang Trung, đạo quân của Tây Sơn tiến lên như vũ bão, quân giặc thua chạy tán loạn. Tôn Sĩ Nghị sợ mất mật, ngựa không kịp đóng yên, người không kịp mặc áo giáp, chuồn thẳng về biên giới phía Bắc, khiến tên vua bù nhìn Lê Chiêu Thống cũng phải chạy tháo thân.
- Chú thích: Bắc Bình Vương- Nguyễn Huệ - Quang Trung
“ Nhiều người đồng thanh cho rằng hồi 14 là một bản hùng ca. Chính do xuất phát từ ánh sáng huy hoàng của tinh thần dân tộc cao vời vợi ấy, truyền thống độc lập tự cường mấy nghìn năm của dân tộc đã rực sáng lên trong trí tuệ và thổi bùng lên trong tâm tư người viết. Ngòi bút tự sự rất mực cổ điển vẫn luôn giữ vững nền nếp “hàm súc dư ba”, ít lời nhiều ý, nói ít gợi nhiều, nhưng có lúc đã hiện thực một cách lạnh lùng, nghiệt ngã, cũng như lắm khi đã lãng mạn bay cao, cợt đùa với mọi khuôn khổ. Và hiện thực, lãng mạn xen lẫn nhau, cái này nâng đỡ cái kia, bổ sung cho nhau, gắn bó nhau mật thiết.”
(Đặng Thanh Lê, Giảng văn, tập 1, NXB Đại học và THCN, Hà Nội, 1982)
TÌM HIỂU THÊM CÁCH NHÌN NHẬN VỀ TÁC PHẨM
CHÚNG TA CÙNG TÌM HIỂU BỐ CỤC VĂN BẢN VÀ PHÂN TÍCH NHỮNG HÌNH ẢNH, SỰ VIỆC TRONG TÁC PHẨM ĐỂ HIỂU VỀ TÁC PHẨM
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả (nhóm tác giả):
2. Tác phẩm
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc hiẻu chú thích, tóm tắt văn bản
2. Bố cục văn bản
Hãy nêu bố cục văn bản và cho biết mỗi phần văn bản tập trung làm rõ vấn đề gì?
Bố cục: 3 phần
- Phần 1 (từ đầu ... năm Mậu Thân (1788)) : Nhận tin cấp báo, Nguyễn Huệ lên ngôi, cầm quân ra Bắc.
- Phần 2 (tiếp ... rồi kéo vào thành): Cuộc hành quân thần tốc và những chiến thắng vẻ vang.
- Phần 3 (còn lại) : Thảm họa của bè lũ bán nước.
3. Phân tích
Qua đoạn trích tác phẩm, em cảm nhận hình ảnh người anh hùng dân tộc Quang Trung - Nguyễn Huệ như thế nào? Theo em, nguồn cảm hứng nào đã chi phối ngòi bút tác giả khi tạo dựng hình ảnh người anh hùng dân tộc này?
a. Nhân vật vua Quang Trung – Nguyễn Huệ
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả (nhóm tác giả):
2. Tác phẩm
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc hiẻu chú thích, tóm tắt văn bản
2. Bố cục văn bản
3. Phân tích
Qua đoạn trích tác phẩm, em cảm nhận hình ảnh người anh hùng dân tộc Quang Trung - Nguyễn Huệ như thế nào? Theo em, nguồn cảm hứng nào đã chi phối ngòi bút tác giả khi tạo dựng hình ảnh người anh hùng dân tộc này?
a. Nhân vật vua Quang Trung – Nguyễn Huệ
- Hành động mạnh mẽ, quyết đoán:
- Nhận được tin báo quân Thanh chiếm đóng Thăng Long, liền họp các tướng sĩ, đích thân  cầm quân đi ngay;
- Lên ngôi hoàng đế, đốc suất đại binh ra Bắc dẹp giặc;
- Gặp Nguyễn Thiếp để hỏi cơ mưu;
- Tuyển mộ quân lính ở Nghệ An, duyệt binh, phủ dụ quân sĩ, lên kế hoạch tiến quân đánh giặc;
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả (nhóm tác giả):
2. Tác phẩm
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc hiẻu chú thích, tóm tắt văn bản
2. Bố cục văn bản
3. Phân tích
Qua đoạn trích tác phẩm, em cảm nhận hình ảnh người anh hùng dân tộc Quang Trung - Nguyễn Huệ như thế nào? Theo em, nguồn cảm hứng nào đã chi phối ngòi bút tác giả khi tạo dựng hình ảnh người anh hùng dân tộc này?
a. Nhân vật vua Quang Trung – Nguyễn Huệ
- Hành động mạnh mẽ, quyết đoán:
- Trí tuệ sáng suốt, mẫn cán, điều binh khiển tướng tài tình:
- Phân tích tình hình, quyết định tiến quân tiêu diệt giặc;
- Lời lẽ sắc bén, chặt chẽ, kích thích được tinh thần tự tôn dân tộc của tướng sĩ: lời phủ dụ;
- Vạch kế hoạch đánh giặc, sử dụng chiến lược, chiến thuật hợp lí, độc đáo (cách hành quân thần tốc, cách chống lại súng của giặc, chiến thuật nghi binh…);
- Biết dùng người đúng sở trường, sở đoản, đối đãi công bằng.
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả (nhóm tác giả):
2. Tác phẩm
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc hiẻu chú thích, tóm tắt văn bản
2. Bố cục văn bản
3. Phân tích
Qua đoạn trích tác phẩm, em cảm nhận hình ảnh người anh hùng dân tộc Quang Trung - Nguyễn Huệ như thế nào? Theo em, nguồn cảm hứng nào đã chi phối ngòi bút tác giả khi tạo dựng hình ảnh người anh hùng dân tộc này?
a. Nhân vật vua Quang Trung – Nguyễn Huệ
- Hành động mạnh mẽ, quyết đoán:
- Trí tuệ sáng suốt, mẫn cán, điều binh khiển tướng tài tình:
- Phân tích tình hình, quyết định tiến quân tiêu diệt giặc;
- Lời lẽ sắc bén, chặt chẽ, kích thích được tinh thần tự tôn dân tộc của tướng sĩ: lời phủ dụ;
- Vạch kế hoạch đánh giặc, sử dụng chiến lược, chiến thuật hợp lí, độc đáo (cách hành quân thần tốc, cách chống lại súng của giặc, chiến thuật nghi binh…);
- Biết dùng người đúng sở trường, sở đoản, đối đãi công bằng.
 - Ý chí quyết chiến quyết thắng, tầm nhìn xa trông rộng: mạnh bạo, tự tin trong kế sách đánh giặc, tính toán trước sau chu toàn (trước khi đánh giặc đã tính đến cả đối sách với giặc sau khi chiến thắng)…
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả (nhóm tác giả):
2. Tác phẩm
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc hiẻu chú thích, tóm tắt văn bản
2. Bố cục văn bản
3. Phân tích
Qua đoạn trích tác phẩm, em cảm nhận hình ảnh người anh hùng dân tộc Quang Trung - Nguyễn Huệ như thế nào? Theo em, nguồn cảm hứng nào đã chi phối ngòi bút tác giả khi tạo dựng hình ảnh người anh hùng dân tộc này?
a. Nhân vật vua Quang Trung – Nguyễn Huệ
- Hành động mạnh mẽ, quyết đoán:
- Trí tuệ sáng suốt, mẫn cán, điều binh khiển tướng tài tình:
 - Ý chí quyết chiến quyết thắng, tầm nhìn xa trông rộng: mạnh bạo, tự tin trong kế sách đánh giặc, tính toán trước sau chu toàn (trước khi đánh giặc đã tính đến cả đối sách với giặc sau khi chiến thắng)…
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Hình tượng vua Quang Trung đã được miêu tả với đầy đủ những phẩm chất của một vị anh hùng, mang vẻ đẹp oai phong lẫm liệt. Tác giả Ngô gia văn phái vốn trung thành với nhà Lê mà vẫn viết về vua Quang Trung đầy tinh thần ngợi ca như vậy là vì họ đứng trên tinh thần dân tộc mà phản ánh. Nhờ vậy, càng tạo ra cho tác phẩm sức thuyết phục, tính chân thực cao, chứng tỏ tinh thần tôn trọng sự thật lịch sử. Đây cũng là điểm đặc sắc của thể loại tiểu thuyết lịch sử.
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả (nhóm tác giả):
2. Tác phẩm
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc hiẻu chú thích, tóm tắt văn bản
2. Bố cục văn bản
3. Phân tích
Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống phản nước, hại dân, được miêu tả như thế nào? Em có  nhận xét gì về lối văn trần thuật ở đây?
a. Nhân vật vua Quang Trung – Nguyễn Huệ
b. Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống 
 * Quân tướng nhà Thanh:
+ Tướng giặc: Tôn Sĩ Nghị bất tài, không nắm được tình hình thực tế, kiêu căng tự mãn, trễ nải quân cơ: chỉ chăm chú vào yến tiệc, vui mừng, không hề lo chi đến việc bất trắc; khi quân Tây Sơn đánh đến thì “sợ mất mật, ngựa không kịp đóng yên, người không kịp mặc áo giáp, dẫn bọn lính kị mã của mình chuồn trước qua cầu phao”…
+ Quân lính: Hèn nhát, thảm bại: khi nghe tiếng quân Tây Sơn, quân Thanh ở trong đồn Hạ Hồi “ai nấy rụng rời sợ hãi, liền xin ra hàng”; ở đồn Ngọc Hồi quân thì “bỏ chạy toán loạn, giày xéo lên nhau mà chết”, tướng thì tự thắt cổ chết; thấy nghi binh thì “đều hết hồn hết vía, vội trốn”;  khi nghe tin Tôn Sĩ Nghị bỏ chạy “đều hoảng hồn, tan tác bỏ chạy, tranh nhau qua cầu sang sông, xô đẩy nhau rơi xuống mà chết rất nhiều. Lát sau cầu lại bị đứt, quân lính đều rơi xuống nước, đến nỗi nước sông Nhị Hà vì thế mà tắc nghẽn không chảy được nữa.”…
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả (nhóm tác giả):
2. Tác phẩm
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc hiẻu chú thích, tóm tắt văn bản
2. Bố cục văn bản
3. Phân tích
Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống phản nước, hại dân, được miêu tả như thế nào? Em có  nhận xét gì về lối văn trần thuật ở đây?
a. Nhân vật vua Quang Trung – Nguyễn Huệ
b. Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống 
 * Quân tướng nhà Thanh:
+ Tướng giặc: Tôn Sĩ Nghị bất tài,
+ Quân lính: Hèn nhát, thảm bại:
* Vua tôi Lê Chiêu Thống:
+ Vì lợi ích của dòng họ, vị thế nhà Lê mà trở thành những kẻ phản động, cõng rắn cắn gà nhà, đi ngược lại quyền lợi của dân tộc;
+ Đớn hèn, nhục nhã trước quân Thanh;
+ Tháo chạy thục mạng, cướp cả thuyền của dân mà qua sông, khi đuổi kịp Tôn Sĩ Nghị thì “nhìn nhau than thở, oán giận chảy nước mắt”, rồi chấp nhận phận vong quốc, sau này phải cạo đầu tết tóc như người Mãn Thanh.
* Nghệ thuật kể: Lối văn trần thuật đặc sắc. Không ghi chép sự kiện một cách gấp gáp qua từng mốc thời gian mà miêu tả cụ thể hành động, lời nói. Miêu tả được thế đối lập giữa hai đội quân và trung thành với lịch sử dân tộc.
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả (nhóm tác giả):
2. Tác phẩm
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc hiẻu chú thích, tóm tắt văn bản
2. Bố cục văn bản
3. Phân tích
Ngòi bút của tác giả khi miêu tả hai cuộc tháo chạy có gì khác biệt. Hãy giải thích sự khác biệt đó.
a. Nhân vật vua Quang Trung – Nguyễn Huệ
b. Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống 
 * Quân tướng nhà Thanh:
* Vua tôi Lê Chiêu Thống:
- Cảnh tháo chạy của quân tướng nhà Thanh được miêu tả dưới cái nhìn hả hê, mãn nguyện của người thắng trận trước sự thất bại thảm hại của kẻ thù cướp nước: âm hưởng nhanh, gợi tả sự tán loạn, tan tác…
- Cảnh bỏ chạy của vua tôi Lê Chiêu Thống được miêu tả dài hơn, âm hưởng chậm hơn, toát lên vẻ chua xót, ngậm ngùi.
* Nghệ thuật miêu tả sự thảm bài của quân tướng nhà Thanh và Vua tôi Lê Chiêu Thống
=> Nghệ thuật miểu tả: Có sự khác biệt đó là vì: mặc dù tôn trọng tính khách quan trong phản ánh, song không thể chối bỏ được thái độ chủ quan khi quan sát, nhìn nhận; đối với quân tướng nhà Thanh, tác giả miêu tả với một tâm thế khác với khi miêu tả cuộc tháo chạy của vua tôi Lê Chiêu Thống dẫu sao thì cũng là vương triều mình đã từng phụng thờ.
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả (nhóm tác giả):
2. Tác phẩm
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích, tóm tắt
2. Bố cục văn bản
3. Phân tích
Nêu khái quát nội dung và nghệ thuật của văn bản? Văn bản có ý nghĩa như thé nào?
a. Nhân vật vua Quang Trung – Nguyễn Huệ
b. Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống 
4. Tổng kết
* Nội dung: “Hoàng Lê nhất thống chí” đã ghi lại lịch sử hào hùng của dân tộc ta, tái hiện chân thực hình ảnh người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ qua chiến công thần tốc đại phá quân Thanh, sự thảm hại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống.
Nghệ thuật:
- Kể chuyện xen kẽ miêu tả sinh động cụ thể, gây được ấn tượng.
- Khắc họa hình tượng Nguyễn Huệ rõ nét, mang đậm màu sắc sử thi
- Kể lại các sự kiện một cách rành mạch, chân thực, khách quan, kết hợp yếu tố miêu tả với biện pháp nghệ thuật so sánh, đối lập
- Miêu tả hành động, lời nói của nhân vật, từng trận đánh và những mưu lược tính toán, thế đối lập giữa hai đội quân một cách cụ thể
*Ý nghĩa của VB:
Ghi lại hiện thực lịch sử hào hùng của dân tộc ta và hình ảnh người anh hùng Nguyễn Huệ trong chiến thắng mùa xuân năm Kỉ Dậu ( 1789).
Câu 1: Hoàng Lê nhất thống trí là tác phẩm văn xuôi chữ Hán có quy mô lớn nhất và đạt những thành công xuất sắc về mặt nghệ thuật, đặc biệt trong lĩnh vực tiểu thuyết của Văn học Việt Nam thời trung đại.
Trình bày ngắn gọn hiểu biết của em về tác giả bằng đoạn văn ngắn (5 - 7 câu).
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả (nhóm tác giả):
2. Tác phẩm
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích, tóm tắt văn bản
2. Bố cục văn bản
3. Phân tích
a. Nhân vật vua Quang Trung – Nguyễn Huệ
b. Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống 
4. Tổng kết
III, LUYỆN TẬP
GợI ý câu 1: Hoàng Lê Nhất thống chí là cuốn tiểu thuyết chương hồi do một nhóm tác giả Ngô Gia Văn Phái ghi chép về sự thống nhất vương triều nhà Lê khi quân Tây Sơn diệt chúa Trịnh, trả lại Bắc Hà cho vua Lê đến khi Nguyễn Ánh đánh bại Tây Sơn thống nhất đất nước. Ngô gia văn phái: một nhóm tác giả dòng họ Ngô Thì, ở làng Tả Thanh Oai, nay thuộc huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây, trong đó tác giả chính là Ngô Thì Chí (1753 - 1788) làm quan thời Lê Chiêu Thống và Ngô Thì Du (1772 – 1840) làm quan triều nhà Nguyễn.
Bảy hồi đầu là phần chính biên do Ngô Thì Chí viết, mười hồi tiếp theo là phần tục biên trong đó có 7 hồi là do Ngô Thì Du viết, 3 hồi cuối là sự chắp vá, ghép nối những sự việc từ thời Tự Đức, tương truyền do Ngô Thì Thuyết viết.
Câu 2: Giải thích ý nghĩa nhan đề tác phẩm.
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả (nhóm tác giả):
2. Tác phẩm
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích, tóm tắt văn bản
2. Bố cục văn bản
3. Phân tích
a. Nhân vật vua Quang Trung – Nguyễn Huệ
b. Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống 
4. Tổng kết
III, LUYỆN TẬP
Gợi ý Câu 2: Ý nghĩa nhan đề tác phẩm:
Hoàng Lê nhất thống chí được viết bằng chữ Hán ghi chép về sự thống nhất vương triều nhà Lê vào thời điểm Tây Sơn diệt Trịnh, trả lại Bắc Hà cho vua Lê. Không chỉ dừng lại ở đó, cuốn tiểu thuyết này còn viết tiếp, tái hiện một giai đoạn lịch sử đầy biến động của xã hội phong kiến Việt Nam vào những năm 30 cuối thể kỉ XVIII và mấy năm đầu thế kỉ XIX. Cuốn tiểu thuyết có tất cả 17 hồi.
Tiết 20, 21, 22 – Văn bản HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ (HỒI 14)
(Ngô Gia Văn Phái)
III, LUYỆN TẬP
Câu 3: Tóm tắt hồi thứ 14 của tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí.
Gợi ý câu 3: Tóm tắt:
Trước thế giặc mạnh, quân Tây Sơn ở Thăng Long phải tạm rút lui về Tam Điệp và cho người vào Phú Xuân cấp báo với Nguyễn Huệ. Nhận được tin ngày 24/11 Nguyễn Huệ liền tổ chức lại lực lượng chia quân thành hai đạo thủy - bộ. Ngày 25/15 làm lễ tế trời đất, lên ngôi lấy hiệu là Quang Trung, vừa tiến quân vừa mở cuộc tuyển binh. Ngày 30 tháng Chạp, quân Quang Trung ra tới Tam Điệp, hội quân với Sở và Lân. Quang Trung khẳng định, chẳng quá mười ngày có thể đuổi được người thanh. Ông cho mở tiệc khao quân, ngầm hẹn mùng 7 sẽ có mặt ở Thăng Long mở tiệc lớn. Tiếp đó, nghĩa quân lên đường, tới rạng sáng mùng 3 Tết thì bí mật bao vây đồn Ngọc Hồi, dùng kế sách để quân Thanh đầu hàng nhanh, hạ đồn dễ dàng. Rạng sáng ngày 5 Tết, nghĩa quân tấn công đồn Ngọc Hồi, quân giặc dùng mưu hèn nhưng cuối cùng vẫn bị ta đánh bại. Cuối cùng, quân Thanh phải đầu hàng, thái thú Sầm Nghi Đống phải thắt cổ tự tử. Trưa mùng 5 Tết, Quang Trung dẫn quân toàn thắng vào Thăng Long. Trong khi đó, vua tôi Lê Chiêu Thống và tướng giặc Tôn Sĩ Nghị sợ mất mật, bỏ chạy, tàn quân tháo chạy giẫm lên nhau mà chết.
VẼ SƠ ĐỒ THỂ HIỆN RÕ SỰ ĐỐI LẬP CỦA VUA QUANG TRUNG VÀ BÈ LŨ
CƯỚP NƯỚC, BÁN NƯỚC
HƯỚNG DẪN HỌC BÀI, CHUẨN BỊ BÀI
Đọc và tóm tắt hồi 14 bằng một đoạn văn
2. Viết đoạn văn tả lại hình ảnh Vu Quang Trutiến đánh đồn Ngọc Hồi
3. Tìm them tư liệu lịch sử về vua Quang Trung
4. Chuẩn bị bài tiếp theo – Theo SGK : Thuật ngữ; Sự phát triển của từ vựng