HỎI:Đọc bài thơ “Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương và cho biết bài thơ có mấy lớp nghĩa? Mỗi lớp nghĩa biểu đạt ý cơ bản gì?
Đáp án
Bài thơ có 2 lớp nghĩa:
- Nghĩa đen: miêu tả đặc tính của chiếc bánh trôi và quá trình tạo nó. Ca ngợi nét đẹp văn hóa của dân tộc.
- Nghĩa bóng: (nghĩa chính) đề cao trân trọng vẻ đẹp nhan sắc và tâm hồn, sự trong trắng son sắt của người phụ nữ Việt Nam xưa và sự cảm thông sâu sắc cho thân phận chìm nổi của họ.
KIỂM TRA MIỆNG
Quan sát bức tranh sau và nêu hiểu biết của em
về Đèo Ngang?
Văn bản : Qua Đèo Ngang
(Bà huyện Thanh Quan)
I. ĐỌC – TÌM HiỂU CHUNG 1.Tác giả
-Tên thật: Nguyễn Thị Hinh. Sống ở thế kỷ XIX Quê ở
làng NghiTàm (nay thuộcTây Hồ, Hà Nội). Chồng bà
làm tri huyệnThanh Quan (nay thuộc Thái Ninh, Thái
Bình). Do đó có tên gọi Huyện ThanhQuan.
- Bà là một trong số nữ sỹ tài hoa hiếm có trong thời
trung đại. Hiện còn để lại 6 bài thơ Nôm Đường luật,
trong đó có bài thơ Qua Đèo Ngang. (6 bài thơ gồm:
Thăng Long thành hoài cổ; Chiềuhôm nhớ nhà; Chùa
Trấn Bắc; Cảnh chiều hôm; Đền Trấn Võ; Qua Đèo
Ngang)
I. Đọc và tìm hiểu chung 1.Tác giả
2.Tác phẩm
- Hoàn cảnh ra đời: Bài thơ được ra đời khoảng thế
kỷ 19, khi bà Huyện Thanh Quan lần đầu xa nhà, xa
quê, vào kinh đô Huế nhận chức “Cung trung giáo
tập” (dạy nghi lễ cho các cung nữ, phi tần theo chỉ dụ
của nhà vua).
- Thể thơ :
2. Tác phẩm
Thể thơ :
Thất ngôn bát cú Đường luật.
QUA ĐÈO NGANG
Bước tới đèo Ngang, bóng xế tà,
T T B B T T B
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
T B B T T B B
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
B B T T B B T
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
T T B B T T B
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
T T B B B T T
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
B B T T T B B
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
B B T T B B T
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
T T B B B T B
2. Tác phẩm
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.

Dừng chân đứng lại, trời, non,nước,
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
ĐỀ
THỰC
LUẬN
KẾT
3. Bố cục :
4 phần
II. Phân tích:
1. Hai câu đề :
Bước tới Đèo Ngang,

bóng xế tà,
Thời gian buổi chiều tà dễ gợi buồn, gợi nhớ, dễ bộc lộ tâm sự cô đơn của nhà thơ….
Thời gian buổi chiều tà -> gợi buồn, gợi nhớ.
II/ Phân tích
a/ Hai câu đề :
Thời gian buổi chiều tà -> gợi
Buồn, gợi nhớ.
-Thiên nhiên hoang dã, nguyên sơ.
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen lá, đá chen hoa.

Phép liệt kê : cỏ, cây, đá, lá, hoa -> cảnh vật dày dặc, bề bộn…
Điệp từ “ chen “ : ->gợi sự rậm rạp, chen chúc lẫn vào nhau…
Gieo vần lưng “ đá – lá “ : - > nhấn mạnh sự rậm rạp của Đèo Ngang…
Qua những biện pháp nghệ thuật đó, giúp em hình dung như thế nào về cảnh Đèo Ngang buổi chiều tà ?
II/ Phân tích.
a/ Hai câu đề :
Thời gian buổi chiều tà -> gợi
buồn.
-Thiên nhiên hoang dã, nguyên sơ.
b/ Hai câu thực :
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
Từ láy tượng hình :
+ Lom khom ->gợi hình dáng vất vả của người tiều phu
+ Lác đác ->sự thưa thớt ít ỏi của các quán chợ
- Đảo ngữ :-> nhấn mạnh thêm cái ấn tượng về hình dáng vất vả của người tiều phu và sự thưa thớt hiu quạnh của lều chợ
- Phép đối : đối thanh, đối từ loại và đối cấu trúc câu -> Tạo nhịp điệu cân đối cho câu thơ.
Dùng từ láy, đảo ngữ, phép đối.
Cuộc sống của con người thưa thớt, vắng vẻ.
II/ Phân tích
a/ Hai câu đề :
b/ Hai câu thực :
c/ Hai câu luận :
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
? Mượn tiếng chim để bày tỏ tâm trạng nỗi lòng mình, đây là hình thức biểu đạt nào ?
- Ẩn dụ tượng trưng
-> Gợi nỗi buồn nhớ, khắc khoải…
Chơi chữ
II/ TÌM HIỂU VĂN BẢN
1/ Đọc:
2/ Phân tích
a/ Hai câu đề :
b/ Hai câu thực :
c/Hai câu luận :
- Ẩn dụ tượng trưng, chơi chữ,
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,

Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
- Đối : thanh, từ loại, nghĩa -> làm cho câu thơ cân đối nhịp nhàng.
đối
- Tâm trạng buồn, nhớ nước thương nhà, hoài cổ.
I/ TÌM HIỂU CHUNG
1/ Tác giả,tác phẩm :
2.Đọc - Từ khó: (SGK)
II/ Phân tích
a/ Hai câu đề :
b/ Hai câu thực :
c/ Hai câu luận :
d/ Hai câu kết :
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
Cảnh : trời , non, nước : -> rộng lớn, bao la
Hai câu đề : chi tiết
Hai câu kết : bao quát, rộng lớn
Hai câu đề : “ bước tới ’’
Hai câu kết : “ dừng chân’’
Nhịp thơ ở câu 7 đặc biệt : 4/1/1/1 -> tạo ấn tượng mạnh về thiên nhiên rộng lớn…
Trời, non, nước >< mảnh tình riêng
Đối lập
II/ ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1/ Đọc:
2/ Phân tích:
a/ Hai câu đề :
b/ Hai câu thực :
c/ Hai câu luận :
d/ Hai câu kết :
Cảnh rộng lớn >< con người nhỏ bé
Tâm trạng cô đơn gần như tuyệt đối, tâm sự thầm kín
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
Thảo luận :
Tác giả đặt “ mảnh tình riêng “
giữa cảnh trời non nước bao la
ở Đèo Ngang thể hiện tâm trạng gì?
Em hiểu cụm từ “ ta với ta”
trong hoàn cảnh đó như thế nào ?

Tâm trạng buồn, cô đơn, tâm sự thầm kín, con người nhỏ bé, yếu đuối như đang bị bao vây bởi trời, non, nước bao la ở Đèo Ngang.
Cụm từ “ta với ta” bộc lộ nỗi cô đơn gần như tuyệt đối của tác giả…-> nỗi lòng đau đáu, da diết, thiết tha…của nữ sĩ TQ đối với đất nước…
Trời
Non
Nước
Ta
Cảnh Đèo Ngang ngày nay
Hướng dẫn học tập( Hướng dẫn HS tự học ở nhà)
* Đối với bài học ở tiết học này:
- Về nhà học bài , học ghi nhớ , học thuộc lòng văn bản.
- Viết thành văn cảm nhận sâu sắc của em về bài thơ.
* Đối với bài học ở tiết học tiếp theo
- Chuẩn bị bài “ Bạn đến chơi nhà”
+ Tác giả , tác phẩm
+ Cảm xúc của nhà thơ khi bạn tới chơi
+ Gia cảnh của chủ nhà
+ Ý nghĩa bài thơ