TIẾT 21-22

NGHỊ LUẬN
VỀ MỘT BÀI THƠ, ĐOẠN THƠ
Người dạy: Lê Thị Mai Hồng-
KHỞI ĐỘNG
Cho các đề bài sau:
Đề 1: Phân tích hình tượng sóng trong bài thơ cùng tên của Xuân Quỳnh
Đề 2: Cảm nhận của anh/ chị về đoạn thơ sau trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể
Đề 3: Nguyễn Khoa Điềm từng chia sẻ: Tôi cố gắng thể hiện hình ảnh Đất Nước gần gũi, giản dị. Đó là cách để đi vào lòng người, cũng là cách tôi đi con đường riêng của mình không lặp lại người khác. Anh chị hãy làm sang tỏ điều đó qua đoạn đầu của chương V- trích “Mặt đường và khát vọng”
Đề 4: Cảm nhận của anh/ chị về bài thơ Đồng Chí của Chính Hữu
Hãy chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa 4 đề bài trên? Từ đó đưa ra cách giểu của em về nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ?
I. Nghị luận về một bài thơ.
Đề bài : Phân tích bài thơ "Cảnh khuya" của Hồ Chí Minh.

"Tiếng suối trong nhuư tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
Cảnh khuya nhưu vẽ, ngưuời chưua ngủ,
Chuưa ngủ vì lo nỗi nưuớc nhà."

a)Tìm hiểu đề:
-N?i dung ngh? lu?n:L�m rừ giỏ tr? n?i dung, ngh? thu?t b�i tho
Thao tỏc: Phõn tớch, so sỏnh, bỡnh gi?ng
Ph?m vi tu liờu d?n ch?ng: Van b?n "C?nh khuya", phong cỏch, quan di?m sỏng tỏc c?a H? Chớ Minh, cỏc b�i tho cựng d? t�i.
b) Lập dàn ý.
Em hãy căn cứ vào những câu hỏi gợi ý trong SGK lập dàn ý cho đề bài trên ?
-Đọc đề bài 1 trong SGK và trả lời theo các câu hỏi sau:
- Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh như thế nào?
- Vấn đề cần giải quyết, làm rõ trong bài viết là gì?
- Phần mở bài ta cần giới thiệu những gì?
- Phần thân bài ta cần làm rõ điều gì trước tiên?
- Cảnh khuya nơi núi rừng được miêu tả qua những thủ pháp nghệ thuật nào? Gợi lên những điều gì?
- Theo em h/ ả trung tâm của bức tranh cảnh khuya trong bài thơ là gì?
- Nhân vật trữ tình trong bài thơ có gì khác hình ảnh ẩn sĩ trong thơ cổ?
- Vì sao lại nói bài thơ vừa có tính chất cổ điển, vừa hiện đại?
- Nêu nhận đinh chung về giá trị t­ư tưởng và nghệ thuật bài thơ?
- Khẳng định lại những giá trị bài thơ?
Thân bài:
* B?c tranh thiờn nhiờn: C?nh khuya noi r?ng nỳi tho m?ng, d?p d?
. Cỏc hỡnh ?nh: su?i, trang, hoa, cõy c? th?.
. Di?p t? "l?ng" => C?nh v?t cú s? hũa quy?n tỡnh t?
. So sỏnh: Ti?ng su?i trong nhu ti?ng hỏt xa ? cỏch so sỏnh m?i m?. "Trong" khụng ch? di?n t? m�u s?c c?a nu?c (th? giỏc) m� cũn l� õm thanh, l� s? chuy?n d?ng nh? nh�ng c?a dũng nu?c
? ?n d? chuy?n d?i c?m giỏc.
* Nhõn v?t tr? tỡnh
.Ngu?i chua ng? v?i n?i tran tr?, thao th?c toan lo vỡ "n?i nu?c nh�"? ngu?i m?t chi?n si, m?t v? lónh t? cỏch m?ng vỡ dõn, vỡ nu?c.
* Bỡnh luõn-So sỏnh: Trong tho xua, con ngu?i xu?t hi?n v?i tõm th? m?t ?n si, lỏnh d?i, thoỏt t?c.
* Đánh giá chung về vẻ đẹp của bài thơ
+ Cổ điển: thể thơ tứ tuyệt, hình ảnh ước lệ, bút pháp: gợi chứ không tả…
+ Hiện đại: Tinh thần, tâm thế nhân vật trữ tình

*Kết bài:
Hồ Chí Minh -Một tâm hồn nhạy cảm, tinh tế trước vẻ đẹp thiên nhiên- thi sĩ
- Canh cánh bên lòng nỗi lo vì dân vì nước- chiến sĩ
Căn cứ vào cách khai thác đề bài trên hãy nêu các bước nghị luận về một tác phẩm thơ?
2. Cách làm bài nghị luận một bài thơ
Giới thiệu khái quát về bài thơ (hoàn cảnh sáng tác, tác giả, tác phẩm…)
Làm rõ giá trị nội dung, nghệ thuật tác phẩm bằng cách phân tích, bình giảng các từ ngữ, hình ảnh, thủ pháp nghệ thuật…
Khái quát lại giá trị tác phẩm
II. Nghị luận về một đoạn thơ
Đề bài: Phân tích đoạn thơ sau trong bài "Việt Bắc" của Tố Hữu:
"Những đuường Việt Bắc của ta
...............................................
Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng".
1- Tìm hiểu đề
- Đoạn thơ miêu tả khí thế ra trận của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Đây là một đoạn thơ hay, đạt đưuợc những giá trị nghệ thuật đặc sắc.
- Các bưuớc nghị luận cũng giống nhuư nghị luận về một bài thơ
- Căn cứ vào văn bản của đoạn thơ cần nghị luận, hiểu rõ vị trí và ý nghĩa của đoạn thơ d?i v?i b�i tho.
HS đọc kỹ đoạn thơ, căn cứ vào
gợi ý SGK nêu yêu cầu của đề bài và lập dàn ý
cho đ? bài trên?
2- Lập dàn ý:
M? b�i:
Xu?t x? do?n tho
Lu?n d?, trớch d?n do?n tho v�o
b. Thõn b�i
Lu?n di?m 1:( 8 cõu d?u ):Khớ th? chi?n d?u c?a cu?c khỏng chi?n ch?ng Phỏp ? Vi?t B?c
- Lu?n di?m 2 ( 4 cõu sau):Khớ th? chi?n th?ng ? cỏc chi?n tru?ng khỏc
Lu?n di?m 3: Ngh? thu?t diờu luy?n trong vi?c s? d?ng th? tho l?c bỏt (t? ng?, hỡnh ?nh, bi?n phỏp trựng di?p, so sỏnh, cu?ng di?u; gi?ng tho h�o hựng, tớnh s? thi.
Khỏi quỏt chung- Kh?ng d?nh giỏ tr? n?i dung v� ngh? thu?t c?a kh? tho,b�i tho
c. K?t b�i
C?m nh?n phong cỏch tho T? H?u (ho?c v? cu?c khỏng chi?n)
- Giỏ tr? c?a do?n tho d?i v?i tỏc ph?m
3.cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ:
Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm,
đoạn trích
Đặt đoạn trích vào chỉnh thể tác phẩm
phân tích, làm rõ nội dung, nghệ thuật
- Khái quát giá trị đoạn trích->giá trị tác phẩm
III. Luyện tập:Phân tích đoạn thơ sau trong tràng giang của Huy Cận
"Líp líp m©y cao ®ïn nói b¹c,
Chim nghiªng c¸nh nhá: bãng chiÒu sa
Lßng quª dîn dîn vêi con n­íc
Kh«ng khãi hoµng h«n còng nhí nhµ"
G?i ý dáp án:
HS có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, song cần đảm bảo các ý sau ở
Thõn b�i :
- Cảnh chiều xuống trên sông: đẹp nhưung buồn.
- Tâm trạng của nhà thơ: Nỗi buồn nhớ nhà, nhớ quê hưuơng.
- Nghệ thuật:
+ Hình ảnh đối lập, gợi cảm: núi mây hùng vĩ/cánh chim bé nhỏ.
+ �m điệu phù hợp: dập dềnh, mênh mang nhuư sóng nuước trên dũng sụng d�i r?ng mờnh mang.
+ Tứ thơ mới mẻ có sự kết hợp giữa bút pháp cổ điển của thơ Đưuờng với bút pháp lãng mạn của thơ mới.
4- Củng cố: Nắm chắc kỹ năng và các bưuớc nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ.
5- Dặn dò: Về nhà hoàn thành các bài viết đã lập dàn ý ở trên, học thụôc phần ghi nhớ. Soạn bài tiếp theo "Tây Tiến" của Quang Dũng