MI�U T?
MI�U T?
T�i hi?n ch�n dung con ngu?i, ngo?i c?nh, s? v?t
BI?U C?M
Khoi g?i tình c?m, c?m x�c
D?i tu?ng thuy?t minh du?c n?i b?t, g�y ?n tu?ng
THUY?T MINH
T? S?
?
Tiết 33 - Tập làm văn:
MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự:
* Ví dụ: (SGK - 91)
- Sự việc : Vua Quang Trung chỉ huy tướng sĩ đánh đồn Ngọc Hồi.
- Phương thức biểu đạt chính: Tự sự
- Kết hợp: Miêu tả
Ví dụ:
Đoạn trích: “Hoàng Lê nhất thống chí”
* Các sự việc chính:
- Vua Quang Trung cho ghép ván, tiến đến Ngọc Hồi.
- Quân Thanh bắn ra không trúng người nào, phun khói lửa.
- Quân Tây Sơn xông lên mà đánh
- Quân Thanh không chống nổi, tướng Sầm Nghi Đống thắt cổ. Quân Thanh đại bại.
CÂU HỎI THẢO LUẬN
NHÓM 4 TRONG 2’
Xác định các yếu tố miêu tả có trong đoạn trích. Và cho biết các yếu tố đó miêu tả về điều gì? (hành động, sự việc, cảnh vật hay con người?)
Đoạn 1:
Vua Quang Trung lại truyền lấy sáu chục tấm ván, cứ ghép liền ba tấm làm một bức, bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín, tất cả là hai mươi bức. Đoạn kén hạng lính khoẻ mạnh, cứ mười người khênh một bức, lưng giắt dao ngắn, hai mươi người khác đều cầm binh khí theo sau, dàn thành trận chữ “nhất”, vua Quang Trung cưỡi voi đi đốc thúc, mờ sáng ngày mùng 5 tiến sát đồn Ngọc Hồi. Quân Thanh nổ súng bắn ra, chẳng trúng người nào cả. Nhân có gió bắc, quân Thanh bèn dùng ống phun khói lửa ra, khói toả mù trời, cách gang tấc không thấy gì, hòng làm cho quân Nam rối loạn. Không ngờ trong chốc lát trời bỗng trở gió nam, thành ra quân Thanh lại tự làm hại mình.
Vua Quang Trung liền gấp rút sai đội khiêng ván vừa che vừa xông thẳng lên trước. Khi gươm giáo của hai bên đã chạm nhau thì quăng ván xuống đất, ai nấy cầm dao ngắn chém bừa, những người cầm binh khí theo sau cũng nhất tề xông tới mà đánh.
Quân Thanh chống không nổi, bỏ chạy tán loạn giày xéo lên nhau mà chết. Tên Thái thú Điền Châu là Sầm Nghi Đống tự thắt cổ chết. Quân Tây Sơn thừa thế chém giết lung tung thây nằm đầy đồng, máu chảy thành suối, quân Thanh đại bại.
(Ngô gia văn phái, Hoàng Lê nhất thống chí)20
- Sự việc : Vua Quang Trung chỉ huy tướng sĩ đánh đồn Ngọc Hồi.
- Phương thức biểu đạt chính: Tự sự
- Kết hợp: Miêu tả
Ví dụ:
Đoạn trích: “Hoàng Lê nhất thống chí”
(tả hành động, sự việc)
- Vua Quang Trung cho ghép ván, tiến đến Ngọc Hồi.
- Quân Thanh bắn ra không trúng người nào, phun khói lửa.
- Quân Tây Sơn xông lên mà đánh
- Quân Thanh không chống nổi, tướng Sầm Nghi Đống thắt cổ. Quân Thanh đại bại.
Vua Quang Trung cho ghép ván lại, cứ mười người khiêng một bức, rồi tiến sát đến đồn Ngọc Hồi. Quân Thanh bắn ra, không trúng người nào, sau đó phun khói lửa. Quân của vua Quang Trung khiêng ván nhất tề xông lên mà đánh. Quân Thanh chống đỡ không nổi, tướng nhà Thanh là Sầm Nghi Đống thắt cổ chết. Quân Thanh đại bại.
Đoạn văn bị lược bỏ yếu tố miêu tả trở nên thiếu sinh động, khô khan, kém hấp dẫn vì chỉ đơn giản kể lại sự việc, nghĩa là mới trả lời câu hỏi: Sự việc gì đã xảy ra?
Đoạn văn trích Hoàng Lê nhất thống chí nhờ có yếu tố miêu tả mà trận đánh của vua Quang Trung được tái hiện cụ thể, sinh động, hấp dẫn, nghĩa là đã trả lời được câu hỏi: Sự việc ấy diễn ra như thế nào?
- Sự việc : Vua Quang Trung chỉ huy tướng sĩ đánh đồn Ngọc Hồi.
- Phương thức biểu đạt chính: Tự sự
- Kết hợp: Miêu tả
Ví dụ:
Đoạn trích: “Hoàng Lê nhất thống chí”
(tả hành động, sự việc, nhân vật)
=> Miêu tả nhân vật, sự việc làm cho câu chuyện sinh động, hấp dẫn.
Bài tập 1:
Vân xem trang trọng khác vời,
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang,
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.
Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài săc lại là phần hơn:
Làn thu thuỷ nét xuân sơn,
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.

(Chị em Thuý Kiều - Nguyễn Du)
Vân xem trang trọng khác vời,
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang,
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.
Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài săc lại là phần hơn:
Làn thu thuỷ nét xuân sơn,
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.

(Chị em Thuý Kiều - Nguyễn Du)
=> Dùng hình ảnh thiên nhiên để miêu tả nét đẹp con người (ước lệ). Từ đó thấy được vẻ đẹp đoan trang, phúc hậu, quý phái của Thuý Vân; vẻ đẹp thông minh, sắc sảo của Thúy Kiều, qua đó dự báo số phận và cuộc đời của họ.
Ngày xuân con én đưa thoi,
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu muoi.
Cỏ non xanh tận chân trời,
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.

Ngày xuân con én đưa thoi,
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu muoi.
Cỏ non xanh tận chân trời,
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.

=> Dùng những hình ảnh đặc sắc để vẽ nên một bức tranh mùa xuân tươi đẹp, tràn đầy sức sống.
MI�U T?
MI�U T?
T�i hi?n ch�n dung con ngu?i, ngo?i c?nh, s? v?t
BI?U C?M
Khoi g?i tình c?m, c?m x�c
D?i tu?ng thuy?t minh du?c n?i b?t, g�y ?n tu?ng
THUY?T MINH
T? S?
?
C�u chuy?n h?p d?n, g?i c?m, sinh d?ng
Lưu ý:

- Tự sự đóng vai trò chủ đạo, miêu tả chỉ đóng vai trò bổ trợ.
Yếu tố miêu tả thường được thể hiện qua các từ ngữ, hình ảnh có sức gợi lớn (từ tượng thanh, tượng hình, nghệ thuật so sánh, nhân hoá…) làm cho câu chuyện thêm sinh động.
Yếu tố biểu cảm làm cho câu chuyện thêm sâu sắc.
HU?NG D?N H?C T?P

* Đối với bài học ở tiết này:
- Nắm được vai trò của yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự.
- Hoàn thiện các bài tập vào vở.
- Viết đoạn văn kể lại cuộc kéo co giữa lớp em và lớp bạn.
* Đối với bài học ở tiết tiếp theo:
Nghị luận trong văn bản tự sự.