Bài giảng Tiếng việt 4
MÔN TẬP LÀM VĂN
Kể lại lời nói, ý nghĩ
của nhân vật

KIỂM TRA BÀI CŨ:
*Khi tả ngoại hình nhân vật, cần chú ý tả những gì?
*Lấy ví dụ về cách tả ngoại hình nhân vật trong truyện “Người ăn xin”.
Kể lại lời nói, ý nghĩ của nhân vật
I .Nhận xét
1)Tìm những câu ghi lại lời nói và ý nghĩ của cậu bé trong truyện “Người ăn xin”
2)Lời nói và ý nghĩ của cậu bé nói lên điều gì về cậu ?
3)Lời nói và ý nghĩ của ông lão ăn xin trong hai cách kể
sau đây có gì khác nhau?
Những câu ghi lại lời nói của cậu bé:
+ Chao ôi! Cảnh nghèo đói đã gặm nát con người đau khổ kia thành xấu xí biết nhường nào.
+ Cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được chút gì của ông lão
Những câu ghi ý nghi của cậu bé:
+ Ông đừng giận cháu, cháu không có gì để cho ông cả
2. Lời nói và ý nghĩ của cậu bé cho thấy:
+ Cậu là một người nhân hậu, giàu lòng thương người.

3. Lời nói và ý nghĩ của ông lão ăn xin trong hai cách kể sau đây có gì khác nhau?
– Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi.- Ông lão nói bằng giọng khản đặc.
Bằng giọng khản đặc, ông lão cảm ơn tôi và nói rằng như vậy là tôi đã cho ông rồi.
3. Lời nói và ý nghĩ của ông lão ăn xin trong hai cách kể có khác nhau là:
*Cách 1:Tác giả dẫn trực tiếp, nguyên văn lời của ông lão. Do đó các từ xưng hô của chính ông lão với cậu bé( cháu- lão)
*Cách 2: Tác giả (nhân vật xưng tôi) thuật lại gián tiếp lời của ông lão. Người kể xưng tôi, gọi người ăn xin là ông lão

II. Ghi nhớ:
1.Trong bài văn kể chuyện, nhiều khi ta phải kể lại lời nói và ý nghĩ của nhân vật. Lời nói và ý nghĩ cũng nói lên tính cách nhân vật và ý nghĩa câu chuyện.
2.Có hai cách kể lại lời nói và ý nghĩ của nhân vật:
-Kể nguyên văn (lời dẫn trực tiếp).
-Kể bằng lời của người kể chuyện ( lời dẫn gián tiếp).



Kể lại lời nói, ý nghĩ của nhân vật
III. Luyện tập:
1.Tìm lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp trong đoạn văn sau:
Ba cậu bé rủ nhau vào rừng. Vì mải chơi nên các cậu về khá muộn. Ba cậu bàn với nhau xem nên nói thế nào để bố mẹ khỏi mắng. Cậu bé thứ nhất định nói dối là bị chó sói đuổi.
Cậu thứ hai bảo:
Còn tớ, tớ sẽ nói là đang đi thì gặp ông ngoại.
Theo tớ, tốt nhất là chúng mình nhận lỗi với bố mẹ.- Cậu thứ ba bàn.



Kể lại lời nói, ý nghĩ của nhân vật

III. Luyện tập:
1.+ Lời dẫn trực tiếp:
- Còn tớ,tớ sẽ nói là đang đi thì găp ông ngoại.
- Theo tớ, tốt nhất là chúng mình nhận lỗi với bố mẹ.
+ Lời dẫn gián tiếp:
- Cậu bé thứ nhất định nói dối là) bị chó sói đuổi.


Tập làm văn:
III. Luyện tập:
2.Chuyển lời dẫn gián tiếp trong đoạn văn sau thành lời dẫn trực tiếp:
Vua nhìn thấy những miếng trầu têm rất khéo bèn hỏi bà hàng nước xem trầu đó ai têm. Bà lão bảo chính tay bà têm. Vua gặng hỏi mãi, bà lão đành nói thật là con gái bà têm.
TRUYỆN TẤM CÁM

Gợi ý : Muốn chuyển lời dẫn gián tiếp thành trực tiếp thì phải nắm vững đó là lời nói của ai,nói với ai.Khi chuyển :
-Phải thay đổi từ xưng hô .
-Phải đặt lời nói trực tiếp sau dấu hai chấm,trong dấu ngoặc kép hoặc đặt sau dấu hai chấm,xuống dòng, gạch đầu dòng .

*Đoạn văn lúc đầu khi chưa được chuyển thành lời dẫn trực tiếp:
-Vua nhìn thấy những miếng trầu têm rất khéo bèn hỏi bà hàng nước xem trầu đó ai têm. Bà lão bảo chính tay bà têm. Vua gặng hỏi mãi, bà lão đành nói thật là con gái bà têm.
2.Chuyển lời dẫn gián tiếp trong đoạn văn thành lời dẫn trực tiếp:
*Đoạn văn sau khi được chuyển thành lời dẫn trực tiếp:
Vua nhìn thấy những miếng trầu têm rất khéo bèn hỏi bà hàng nước:
- Cụ ơi! Những miếng trầu này ai têm đấy ạ!
Bà lão liền nói:
- Chính tôi têm đấy ạ!
Nghe bà cụ nói vậy, nhà vua vẫn không tin, gặng hỏi mãi. Lát sau bà cụ mới thú thật:
- Trầu này do con gái lão têm đây.

3.Chuyển lời dẫn trực tiếp trong đoạn văn sau thành lời dẫn gián tiếp:
Bác thợ hỏi Hòe:
- Cháu có thích làm thợ xây không?
Hòe đáp:
- Cháu thích lắm!
TIẾNG VIỆT 2 (1988)
Gợi ý : Bài tập này yêu cầu các em làm ngược lại với bài trên . Muốn làm đúng , em cần xác định rõ lời đó là của ai nói với ai . Sau đó tiến hành :
- Thay đổi từ xưng hô .
- Bỏ các dấu ngoặc kép hoặc gạch đầu dòng , gộp lại lời kể chuyện với lời nói của nhân vật .
Đoạn văn lúc đầu khi chưa được chuyển thành lời dẫn gián tiếp:
Bác thợ hỏi Hòe:
-Cháu có thích làm thợ
xây không?
Hòe đáp:
-Cháu thích lắm!
3.Chuyển lời dẫn trực tiếp trong đoạn văn sau thành lời dẫn gián tiếp:
Đoạn văn sau khi được chuyển thành lời dẫn gián tiếp:


"Bác thợ hỏi Hòe xem cậu có thích làm thợ xây không thì cậu bảo, cậu rất thích"
Củng cố,dặn dò:
- Học thuộc Ghi nhớ ; tìm 1 lời dẫn trực tiếp , 1 lời dẫn gián tiếp trong bài tập đọc bất kì .