BÀI 1: LẮNG NGHE LỊCH SỬ NƯỚC MÌNH
“Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
- Chủ tịch Hồ Chí Minh -
A. TRI THỨC NGỮ VĂN
I. Đặc điểm của truyện truyền thuyết
Truyền thuyết là những truyện kể dân gian, thường kể về sự kiện, nhân vật lịch sử, hoặc có liên quan đến lịch sử. Qua đó, truyền thuyết thể hiện nhận thức, tình cảm của tác giả dân gian đối với các nhân vật, sự kiện lịch sử. Đặc điểm của truyện truyền thuyết được thể hiện qua cách xây dựng nhân vật, cốt truyện, sử dụng yếu tố kì ảo, lời kể...
1. Truyện truyền thuyết
TRI THỨC NGỮ VĂN
2. Nhân vật truyền thuyết:
Có những điểm khác lạ về lai lịch, tài năng, phẩm chất, sức mạnh,..
Gắn với các sự kiện lịch sử và có công lớn đối với cộng đồng, dân tộc
Được mọi người truyền tụng và tôn thờ
3. Cốt truyện: là chuỗi các sự việc được sắp xếp theo một trình tự nhất định, có liên quan chặt chẽ với nhau. Cốt truyện truyền thuyết có các đặc điểm sau:
-Thường xoay quanh công trạng, kì tích của nhân vật mà cộng đồng truyền tụng, tôn thờ.
-Thường có yếu tố kì ảo thể hiện tài năng, sức mạnh khác thường của nhân vật.
-Cuối truyện thường nhắc lại các vết tích còn lưu lại đến hiện tại.
4. Yếu tố kì ảo trong truyền thuyết là những hình ảnh, chi tiết kì lạ, hoang đường, là sản phẩm của trí tưởng tượng và nghệ thuật
hư cấu của dân gian. Qua đó thể hiện tình cảm của nhân dân đối với các nhân vật và sự kiện lịch sử.
SƠ ĐỒ TRUYỆN TRUYỀN THUYẾT
TRUYỆN TRUYỀN THUYẾT
Nhân vật truyền thuyết
Cốt truyện truyền thuyết
Yếu tố kì lạ
Thể hiện quan niệm, thái độ của nhân dân đối với các nhân vật và sự kiện lịch sử được kể.
II. VĂN BẢN
1. Văn bản THÁNH GIÓNG
1.1. CHUẨN BỊ ĐỌC
Em nghĩ như thế nào về một cậu bé ba tuổi bỗng nhiên trở thành tráng sĩ?
Văn bản THÁNH GIÓNG
1.2.TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
1. Văn bản THÁNH GIÓNG
Truyện Thánh Gióng thuộc thể loại truyện truyền thuyết (thời đại Hùng Vương thời kì giữ nước.)

a. Thể loại
b. Nhân vật chính:
Nhân vật chính trong câu chuyện là ai?
Thánh Gióng
- Kiểu nhân vật:
Người anh hùng có tài năng, sức mạnh phi thường.
Gióng thuộc kiểu nhân vật nào?
- Lời nhân vật:
-> Lời nói đầu tiên của cậu bé 3 tuổi là lời của người anh hùng phi thường tình nguyện đánh giặc cứu nước.
Tìm lời của nhân vật Gióng có trong truyện?
Lời của Gióng có ý nghĩa gì?
Nêu nhiệm vụ và vai trò của Gióng ?
- Nhiệm vụ và vai trò của Gióng
+ Nhiệm vụ: Đánh đuổi giặc Ân
+ Tầm quan trọng: Cứu nguy cho đất nước.
-> Lớn lao, phi thường. 
Để đánh đuổi được giặc ngoại xâm, Gióng cần sự giúp sức của ai? Bà con hàng xóm giúp Gióng bằng cách nào?
* Thánh Gióng là người anh hùng mang trong mình sức mạnh của cả cộng đồng người Việt Cổ ở buổi đầu dựng nước
Văn bản THÁNH GIÓNG
c. Cốt truyện
Đọc và đánh số thứ tự vào từng ô trước các chi tiết dưới đây theo đúng trình tự xuất hiện trong truyện Thánh Gióng .
Giặc Ân xâm lược, vua sai sứ giả rao tìm người tài cứu nước.
Hai vợ chồng ông lão ao ước có một đứa con.
Bà ra đồng thấy một vết chân to ướm thử,thụ thai, sinh ra Gióng.
Gióng lớn nhanh như thổi, bà con làng xóm phải góp gạo nuôi.
Bà sinh ra Gióng, lên ba vẫn không biết nói.
Nghe tiếng rao, Gióng liền nói được ngỏ lời xin đi đánh giặc.
Gióng cùng ngựa sắt lên núi Sóc Sơn và bay lên trời.
Vua cho mang ngựa sắt, roi sắt, giáp sắt đến, Gióng vươn vai cao hơn trượng, phi ngựa xông vào trận, giặc tan.
Vua nhớ công ơn, lập đền thờ.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Gióng ra đời
Gióng lớn lên
Gióng ra trận đánh giặc
Thánh Gióng bay về trời
Vào đời Hùng Vương thứ sáu, có hai vợ chồng ông bà lão ao ước
có một đứa con.
2.Một hôm, bà ra đồng thấy vết chân to, ướm thử, về nhà bà thụ thai
3. Mười hai tháng sau, bà sinh một chú bé khôi ngô nhưng lên ba vẫn
không biết nói biết cười.
4. Giặc Ân xâm lược, vua sai sứ giả đi tìm người tài.
5.Gióng nghe tiếng rao, liền cất tiếng nói đòi đánh giặc.
6. Được bà con góp gạo nuôi Gióng nên Gióng lớn nhanh như thổi.
7. Giặc đến chân núi Trâu, vua sai sứ giả mang ngựa sắt, roi sắt, giáp sắt đến. Gióng vươn vai thành tráng sĩ, cưỡi ngựa xông ra trận, giết giặc.
8. Roi sắt gãy, Gióng nhổ tre làm vũ khí đánh giặc.
9. Giặc tan, Gióng cưỡi ngựa lên núi Sóc Sơn rồi từ từ bay về trời.
10.Vua nhớ công ơn và lập đền thờ ở quê nhà, phong là Phù Đổng Thiên Vương.
Văn bản THÁNH GIÓNG
Cốt truyện Thánh Gióng kể về chuỗi các sự việc có sử dụng các yếu tố kì ảo được sắp xếp theo một trình tự thời gian hợp lý.
Các sự việc được sắp xếp như thế nào trong truyện?
Trong quá trình tác giả dân gian kể chuyện có sử dụng những yếu tố gì?
Văn bản THÁNH GIÓNG
- Ngôi kể:
Truyện Thánh Gióng được kể bằng ngôi kể nào?
thứ ba
Tại sao con biết được truyện Thánh Gióng được kể bằng ngôi kể thứ ba?
Văn bản THÁNH GIÓNG
d. Yếu tố kì ảo
Theo các con yếu tố kì ảo xuất hiện ở các sự việc nào trong truyện Thánh Gióng?
Hãy chỉ ra các yếu tố kì ảo có trong truyện?
Sự ra đời của Gióng
- Người mẹ ướm chân mình vào vết chân lạ và thụ thai.
- Mười hai tháng sau sinh ra một cậu bé.
- Lên ba: không biết nói, biết cười, chẳng biết đi
- Sự ra đời và những biểu hiện khác thường của cậu bé dự báo đây là một con người phi thường
Sự lớn lên của Gióng
- Tiếng nói đầu tiên:
+ Mẹ ra mời sứ giả vào đây
+ Đòi ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt để đánh giặc
- Gióng lớn nhanh như thổi:
+ Cơm ăn mấy cũng không biết no
+ Áo vừa mặc xong đã căng đứt chỉ
+ Bà con làng xóm góp gạo nuôi Gióng
Chi tiết kì ảo đó có ý nghĩa gì?
Gióng là hình ảnh của nhân dân, lúc bình thường thì âm thầm lặng lẽ nhưng khi đất nước gặp nguy biến thì họ sẵn sàng đứng ra cứu nước.
Sức mạnh của Gióng là sức mạnh của toàn dân.
3. Gióng đánh tan giặc và bay về trời
- Roi sắt gãy, nhổ tre đánh giặc:
+ Sự sáng tạo, nhanh tcủa Gióng.
+ Quyết tâm giết giặc đến cùng.
- Giặc tan Gióng bay về trời:
+ Nhân dân yêu mến, trân trọng muốn giữ mãi hình ảnh của người anh hùng.
+ Gióng là biểu tượng của người dân Văn Lang.
- Gióng vươn vai thành tráng sĩ
- Mặc áo giáp, cầm roi, nhảy lên mình ngựa. Ngựa phun ra lửa.
- Đánh hết lớp này đến lớp khác.
- Roi sắt gãy nhổ tre đánh giặc.
- Giặc tan, Gióng cưỡi ngựa bay về trời.
- Thể hiện quan niệm của nhân dân ta về mong ước có một người anh hùng đủ sức  mạnh để đáp ứng nhiệm vụ dân tộc đặt ra trong hoàn cảnh cấp thiết. Sự lớn lên của Gióng đã đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ cứu nước.
- Khi lịch sử đặt ra vấn đề sống còn cấp bách, khi tình thế đòi hỏi dân tộc vươn lên một tầm vóc phi thường thì dân tộc ta vụt lớn dậy như Thánh Gióng, tự mình thay đổi tư thế tầm vóc của mình.
Những vết tích còn lại của Gióng
? Liệt kê những dấu tích đánh giặc của Thánh Gióng?
........................................................................................................................................................................................................................
 
? Việc kể về những dấu tích đánh giặc của Thánh Gióng trong đoạn kết có ý nghĩa gì?
........................................................................................................................................................................................................................
 
?Sau khi đọc truyện Thánh Gióng, em có suy nghĩ gì về truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta?
........................................................................................................................................................................................................................
Những vết tích còn lại của Gióng
Liệt kê những dấu tích đánh giặc của Thánh Gióng?
+ Tre đằng ngà vì ngựa phun bị cháy ngả màu vàng
+ Vết chân ngựa thành những hồ ao liên tiếp
+ Khi ngựa hét lửa, lửa cháy một làng-> làng cháy 
Việc kể về những dấu tích đánh giặc của Thánh Gióng trong đoạn kết có ý nghĩa gì?
- Việc kể về những dấu tích đánh giặc của Thánh Gióng trong đoạn kết thể hiện sự trân trọng, biết ơn, niềm tự hào và ước muốn về một người anh hùng cứu nước giúp dân. Đồng thời cũng giải thích được các sự kiện, địa điểm lịch sử (đền thờ Phù Đổng Thiên Vương, làng Cháy). 
Sau khi đọc truyện Thánh Gióng, em có suy nghĩ gì về truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta?
- Sau khi đọc truyện Thánh Gióng, em thấy rằng Gióng chính là hình ảnh của nhân dân ta, khi dân tộc gặp cơn nguy biến thì họ sẵn sàng đứng ra cứu nước, giống như Gióng, khi vua vừa kêu gọi đã đáp lời cứu nước. Gióng là hình tượng người anh hùng đầu tiên, tiêu biểu cho lòng yêu nước, cho ý thức đánh giặc cứu nước của nhân dân ta.
e. Yếu tố lịch sử
Con hãy chỉ ra những yếu tố lịch sử được kể trong truyện?
f. Thái độ của tác giả
Thông qua văn bản Thánh Gióng, tác giả dân gian muốn gởi gắm đến chúng ta điều gì?
-Đời Hùng Vương Thứ sáu, giậc Ân xâm lược nước ta.
-Làng Gióng, núi Trâu, núi Sóc Sơn, làng Cháy, đền thờ Phù Đổng Thiên Vương…
- Ước mơ của nhân dân ta thời bấy giờ về một người người anh hùng chống giặc ngoại xâm cứu nguy đất nước.
- Tự hào về truyền thống yêu nước của dân tộc
- Nhắc nhở con cháu vua Hùng phải giữ gìn, phát huy truyền thống ấy.