Thanh Tịnh (1911 – 1988)
I. TÌM HIỂU CHUNG:
1. Tác giả:
- Thanh Tịnh (1911 – 1988) là nhà văn có sáng tác từ trước Cách mạng tháng Tám ở các thể loại thơ, truyện.
- Sáng tác của Thanh Tịnh toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo.
TÔI ĐI HỌC
Tiết 1,2:
(Thanh Tịnh)
Chủ đề tích hợp: Chủ đề và bố cục trong văn tự sự
“Còn nhớ hôm xưa độ tháng này
Cánh đồng xào xạc gió đùa cây
Vô tình thiếu nữ cùng ta ngắm
Một đoạn tơ trời lững thững bay.”
(Thanh Tịnh, Trích Tơ trời với tơ lòng)
Khối tài sản vô giá mà ông để lại
Thanh Tịnh với tính cách phóng khoáng luôn lạc quan, ở lúc sinh thời ông là người thường tạo ra tiếng cười đùa mua vui để che giấu nỗi buồn riêng của mình.
Có lần vào thăm ông trong Bệnh viện Quân đội 108, ông nói:
Ông đã nói với các anh ở Tạp chí Sông Hương: “Khi nào tôi chết cho xin một khung nhỏ nhưng đừng đề là tin buồn hoặc cáo phó mà hãy đề: Tin vui. Nhà thơ Thanh Tịnh đã trở về Quê mẹ”
I. TÌM HIỂU CHUNG:
1. Tác giả:
- Thanh Tịnh (1911 – 1988) là nhà văn có sáng tác từ trước Cách mạng tháng Tám ở các thể loại thơ, truyện.
- Sáng tác của Thanh Tịnh toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo.
2. Tác phẩm:
Tôi đi học in trong tập Quê mẹ, xuất bản năm 1941.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
Hãy xác định bố cục của văn bản.
Gồm 5 phần.
P1: từ đầu …. lòng tôi lại tưng bừng rộn rã.
P2: tiếp …. như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi.
P3: tiếp …. theo nhịp bước rộn ràng trong các lớp.
P4: tiếp …. hay xa mẹ tôi chút nào hết.
P5: phần còn lại.
Gồm 5 phần.
P1: từ đầu …. lòng tôi lại tưng bừng rộn rã.
Những yếu tố khơi nguồn cho dòng hồi tưởng của “tôi”.
P2: tiếp …. như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi.
Tâm trạng và cảm xúc của “tôi” khi cùng mẹ trên đường tới trường.
P3: tiếp …. theo nhịp bước rộn ràng trong các lớp.
Tâm trạng và cảm xúc của “tôi” ở trên sân trường.
P4: tiếp …. hay xa mẹ tôi chút nào hết.
Tâm trạng và cảm xúc của “tôi” khi đứng trước cửa lớp….
P5: phần còn lại. Tâm trạng và cảm xúc của “tôi” khi bước vào tiết học đầu tiên.
Văn bản Tôi đi học viết về chủ đề gì?
Tôi đi học ghi lại những kỷ niệm không thể nào quên trong buổi tựu trường đầu tiên của nhân vật “tôi” (nhà văn).
(Gợi ý: nhân vật chính là ai, truyện kể về sự việc chính nào?)
Mục cùng suy ngẫm:
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1. Những yếu tố khơi nguồn cho dòng hồi tưởng:

- Biến chuyển của cảnh vật sang thu:
- Hình ảnh những em bé núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường.
… cuối thu, lá rụng nhiều, những đám mây bàng bạc
Nhân vật “tôi” đã hồi tưởng về những gì ?
Tâm trạng, cảm xúc, ấn tượng
Về ông đốc:
Về thầy giáo trẻ:
Các phụ huynh:
Về trường lớp:
ngôi trường:
lớp học:
Những cậu học trò mới như “tôi”:
Nhân vật “tôi” đã hồi tưởng về những gì ?
- Không khí của ngày hội tựu trường: náo nức, vui vẻ nhưng cũng rất trang trọng;
- Tâm trạng, cảm xúc, ấn tượng trong buổi tựu trường đầu tiên.
- Không khí của ngày hội tựu trường: náo nức, vui vẻ nhưng cũng rất trang trọng;
2. Những hồi tưởng của nhân vật “tôi”:
Tìm những chi tiết, hình ảnh chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi”.
Những chi tiết, hình ảnh chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi”.
- Con đường, cảnh vật chung quanh vốn rất quen nhưng lần này tự nhiên thấy lạ, tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình.
- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo, với mấy quyển vởi mới trên tay.
- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở, vừa lúng túng vừa muốn thử sức, muốn khẳng định mình khi xin mẹ khi xin mẹ được cầm cả bút, thước như các bạn khác.
- Bỗng thấy sân trường hôm nay dày đặc cả người, ai cũng áo quần sạch sẽ, gương mặt vui tươi sáng sủa.
- Môi trường vừa xinh đẹp vừa oai nghiêm khác thường.-> Cảm thấy mình bé nhỏ so với nó, nhân vật “tôi” đâm ra lo sợ vẩn vơ.
- Hồi hộp chờ nghe tên mình. “Nghe gọi đến tên, tôi tự nhiên giật mình và lúng túng”.
- Bỗng nhiên càng cảm thấy sợ khi sắp phải rời bàn tai dịu dàng của mẹ. Những tiếng khóc nức nể hay thút thít bật ra thất tụ nhiên như phản ứng dây chuyền lúc ấy. Cảm thấy mình bước vào một thế giới khác và cách xa mẹ hơn bao giờ hết.
- Cảm thấy vừa lạ vừa gần gũi với mọi vật, với người bạn ngồi bên cạnh.
- Vừa ngỡ ngàng mà vừa tự tin, nhân vật “tôi” nghiêm trang bước vào giờ học đầu tiên.
Tâm trạng, cảm xúc, ấn tượng trong buổi tựu trường đầu tiên.
vụng về,
Về ông đốc:
từ tốn, bao dung.
Về thầy giáo trẻ:
Các phụ huynh:
chu đáo, nhiệt tình.
Về trường lớp:
mọi vật vừa xa lạ vừa gần gũi
vui vẻ, giàu tình thương yêu.
ngôi trường:
vừa xinh xắn, vừa oai nghiêm
lớp học:
Những cậu học trò mới như “tôi”:
bỡ ngỡ,
lúng
túng
- Không khí của ngày hội tựu trường: náo nức, vui vẻ nhưng cũng rất trang trọng;
- Tâm trạng, cảm xúc, ấn tượng trong buổi tựu trường đầu tiên:
bỡ ngỡ, lúng túng, vụng về, …
+ Về ông đốc:
từ tốn, bao dung.
+ Về thầy giáo trẻ:
vui vẻ, giàu tình thương yêu.
+ Các phụ huynh:
chu đáo, nhiệt tình.
+ Về trường lớp:
thấy ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm, cảm thấy mọi vật trong lớp vừa xa lạ vừa gần gũi.
+ Những cậu học trò mới như “tôi”:
2. Những hồi tưởng của nhân vật “tôi”:
III. TỔNG KẾT:
1. Nghệ thuật:
Nhận xét về : nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật; ngôn ngữ, hình ảnh so sánh trong văn bản; giọng điệu của VB
- Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của ngày đầu tiên đi học.
- Các hình ảnh so sánh độc đáo:
+ những cảm giác trong sáng nảy nở … như mấy cánh hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng…,
+ Họ như con chim non … e sợ,
+ Họ thèm vụng và ước ao … trong cảnh lạ
+ …
- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc đáo ghi lại dòng liên tưởng, hồi tưởng của nhân vật “tôi”.
- Sử dụng ngôn ngữ:
-> ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm.
Từ ngữ thể hiện hành hành động (lúng túng, vụng về, ngập ngừng, e sợ, …); cảm nhận: xinh xắn, oai nghiêm,mơn man, âu yếm, chơ vơ, hốt hoảng,….
- Giọng điệu trữ tình trong sáng.
Nhận xét về các phương thức biểu đạt được sử dụng trong bài.
- Có sự kết hợp hài hòa giữa kể, miêu tả với bộc lộ tâm trạng, cảm xúc.
Qua bài văn này, ta thấy buổi tựu trường đầu tiên đã để lại ấn tượng ntn trong cuộc đời nhà văn Thanh Tịnh ?
2. Ý nghĩa văn bản:
Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi không thể nào quên trong ký ức của nhà văn Thanh Tịnh.