LỊCH SỬ LỚP 5
Lịch sử
NƯỚC TA ĐẦU THẾ KỶ XX
VÀ CÔNG CUỘC TÌM ĐƯỜNG CỨU NƯỚC
1. Khám phá biến đổi về kinh tế ở nước ta đầu thế kỉ XIX
a. Đọc kĩ đoạn hội thoại dưới đây (sgk trang 9)
b. Hỏi bạn hoặc thầy/ cô giáo những gì em chưa hiểu khi đọc đoạn hội thoại
c. Quan sát các hình ảnh, thảo luận và trả lời câu hỏi:
Các hình ảnh dưới đây thể hiện sự biến đổi gì ở nước ta đầu thế kỉ XX
Thông qua những hình ảnh trên, em thấy: Đầu thế kỉ XX, nước ta có sự biến đổi về nhiều mặt, bộ mặt đất nước ngày càng đi lên.
d.Suy nghĩ và trả lời câu hỏi:
Thực dân Pháp thực hiện những điều nên trên để làm gì?
Để cướp bóc tài nguyên khoáng sản chở về Pháp hoặc bán cho các nước khác
Để sử dụng nguồn nhân công rẻ mạt ở nước ta
Để phục vụ sinh hoạt của người Pháp ở các đô thị
Để phục vụ vận chuyển hàng hóa và đi lại
2. Khám phá những biến đổi trong xã hội nước ta đầu thế kỉ XX
a. Đọc kĩ đoạn hội thoại dưới đây (Sgk trang 11)
b. Cùng nhau làm bài tập sau:
Vào đầu thế kỉ XX, trong xã hội Việt Nam hình thành những giai cấp, tầng lớp mới nào?
Trí thức, chủ xưởng, nhà buôn, viên chức, công nhân
3. Tìm hiểu về tình cảnh của công nhân và nông dân Việt Nam dưới tác động của những chính sách khai thác thuộc địa
a. Đọc hai đoạn tư liệu lịch sử trong sách giáo khoa trang 11 và kết hợp quan sát hình 5 (Sgk)

Kéo cày thay trâu
Kéo xe bằng sức người
Mất ruộng đất, nghèo đói.
 
Nhà cửa là những túp lều, bằng đất trát lợp rạ.
Thân thể gầy còm, kéo cày thay trâu bò.
Làm việc lúc nhúc trong hầm mỏ.
Cuốc than băng đôi tay gầy còm.
Những đứa trẻ trạc 10 tuổi thân hình bé tí, mệt nhọc sắp kiệt quệ, than bụi bám đen, còng lưng đẩy những xe goòng.
b. Suy nghĩ và điền nội dung thích hợp vào bảng sau
Một số hình ảnh nước ta vào cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
Phía bên ngoài Gare (phố Hàng Cỏ) Hà Nội năm 1900
Kéo cày thay trâu
Kéo xe bằng sức người
Hàng Đào - Phố Hàng Đào, đất phường Đại Lợi - Đồng Lạc
Cầu Long Biên thời thuộc Pháp cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20
4. Tìm hiểu về Phan Bội Châu
a. Đọc thông tin (Sgk trang 12)
b. Kết hợp thông tin thu được ở mục a và đoạn thơ của Phan Bội Châu viết về Nhật Bản, suy nghĩ và trả lời câu hỏi:
 Phan Bội Châu là người như thế nào?
Phan Bội Châu là người thông minh, học rộng, tài cao, có ý chí đánh đuổi thực dân Pháp xâm lược.
Tại sao Phan Bội Châu lại chủ trương dựa vào Nhật Bản để đánh đuổi giặc Pháp?
Phan Bội Châu lại chủ trương dựa vào Nhật Bản để đánh đuổi giặc Pháp vì ông nhận thấy Nhật Bản trước đây là nước phong kiến lạc hậu như Việt Nam. Trước nguy cơ mất nước, Nhật Bản đã tiến hành cải cách và trơ nên cường thịnh. Hơn nữa, Nhật Bản là nước có nhiều nét tương đồng với Việt Nam, đều là nước châu Á, đồng văn, đồng chủng, cùng chủng tộc da vàng nên hi vọng vào sự giúp đỡ của Nhật Bản để đánh Pháp.
5. Tìm hiểu về phong trào Đông du
a. Đọc đoạn thông tin (Sgk trang 13)
b. Suy nghĩ và hoàn thiện phiếu học tập
Thanh niên Việt Nam (trong phong trào Đông du) sang Nhật Bản học tập trong điều kiện như thế nào?
Tại sao trong điều kiện ấy họ vẫn hăng say học tập?
Thanh niên Việt Nam (trong phong trào Đông du) sang Nhật Bản học tập trong điều kiện: làm nhiều nghề, kể cả việc đánh giày, rửa bát, làm ở các quán ăn => Cuộc sống khó khăn, ăn đói, nhà trọ chật chội, thiếu thốn đủ thứ.
Trong điều kiện khó khăn ấy, họ vẫn hăng say học tập vì họ muốn mau chóng học xong để trở về cứu nước
6. Tìm hiểu về quê hương và thời niên thiếu của Bác Hồ
a. Đọc kĩ đoạn văn trong SGK, kết hợp với quan sát hình ảnh
b. Suy nghĩ, chép vào vở và điền từ thích hợp vào chỗ trống (....) trong đoạn văn dưới đây:
Bác Hồ lúc nhỏ tên là ,sinh ra trong một gia đình
Lúc bấy giờ, các thế hệ người Việt Nam đều mong muốn
Nguyễn Tất Thành thấu hiểu nên đã sớm
Nguyễn Sinh Cung
nhà Nho yêu nước
đánh đuổi giặc Pháp, giành độc lập dân tộc.
tình cảnh đất nước và nỗi khổ đồng bào
nuôi ý chí giải phóng đất nước.
7. Tìm hiểu ý chí quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước của Nguyễn Tất Thành
* Tìm hiểu vì sao Nguyễn Tất Thành muốn tìm đường cứu nước
a. Đọc kĩ đoạn hội thoại trong sách giáo khoa:
b. Hỏi thầy/ cô giáo những gì em chưa hiểu khi đọc đoạn hội thoại
c. Suy nghĩ và trả lời câu hỏi:
Tại sao Nguyễn Tất Thành không đi theo con đường cứu nước của các bậc tiền bối?
Nguyễn Tất Thành không đi theo con đường cứu nước của các bậc tiền bối vì dựa vào một nước tư bản để đánh đuổi một nước tư bản khác là điều rất nguy hiểm; yêu cầu một chủ nghĩa Thực dân làm cho đất nước ta giàu có, văn minh là điều không thể thực hiện được.
* Tìm hiểu ý chí quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước của Nguyễn Tất Thành
a. Đọc kĩ đoạn thông tin dưới đây, kết hợp quan sát các hình ảnh
b. Suy nghĩ và hoàn thiện phiếu học tập
Tại sao Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước?
Trong bối cảnh nước mất nhà tan, nhân dân phải sống trong sự áp bức tàn bạo, lầm than và tủi nhục, Nguyễn Tất Thành thâu hiểu tình cảnh của đất nước và nỗi thống khổ của phận nô lệ. Người đá sớm nuôi ý chí giải phóng đất nước.
Quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước của Nguyễn Tất Thành biểu hiện như thế nào?
Với lòng hăng say và nhiệt thành, Nguyễn Tất Thành quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước, bất chấp những khó khăn, muôn vàn hiểm nguy trước mắt. Ngày 5-6-1911, anh Thành xưng tên là Văn Ba làm phụ bếp trên một tàu buôn của Pháp rời quê hương.
B. Hoạt động thực hành Nước ta đầu thế kỉ XX và cuộc tìm đường cứu nước
1. Làm các bài tập sau vào vở
1.1 Quan sát các hình 1,2,3,4 (trang 10) và hình bên, sau đó hoàn thành bài tập vào vở.
· Những hình ảnh đó thể hiện sự chuyển biến nào trong nền kinh tế nước ta những năm đầu thế kỉ XX?
Nối các ô bên trái với ô bên phải phù hợp:
1. 2 Cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, ở nước ta xuất hiện nhiều khuynh hướng cứu nước, giành độc lập dân tộc. Hãy nối tên nhân vật lịch sử với một khuynh hướng cứu nước phù hợp
1.3. Quan sát các hình dưới đây, theo em hình nào có liên quan đến sự kiện Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước?
Hình 2: Bến Nhà Rồng những năm đầu thế kỉ XX (nơi Nguyễn Tất Thành đã đặt chân xuống tàu, ra đi tìm đường cứu nước).
Hình 3: Tàu Đô đốc La -tu-sơ Tờ-rê-vin (tên con tàu Nguyễn Tất Thành sinh sống và làm việc).
C. Hoạt động ứng dụng Nước ta đầu thế kỉ XX và cuộc tìm đường cứu nước
1. Hãy kể tên các trường học, tên phố, tên làng... mà em biết liên quan đến các sự kiện, nhân vật lịch sử trong bài vừa học.
- Trường THPT chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An),
- Trường THCS Phan Bội Châu (Quận 12 - TP.HCM)
- Trường THPT Phan Đình Phùng (Hà Nội)
- Trường THCS Phan Đình Phùng (Đà Nẵng)
- Đường Tôn Thất Thuyết (quận 1/TP.HCM)
- Đường Phan Bội Châu (quận Bình Thạnh - TP.HCM)
- Đường Phan Đình Phùng (quận Phú Nhuận - TP.HCM)
- Đường Phan Châu Trinh (Hà Nội)