CHỦ ĐỀ
LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG
HOẠT ĐỘNG 1: Xác định vấn đề
HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức mới
I. Thí nghiệm của Menđen
Thế nào là hiện tượng thụ phấn ở thực vật?
Dựa hình giới thiệu tóm tắt các bước thí nghiệm của Menđen.
* Bước 1: Ở cây chọn làm mẹ cắt bỏ nhị từ khi chưa chín (để ngăn tự thụ phấn)cắt*Bước 2: Trên cây chọn làm bố khi nhị chín lấy hạt phấn rắc lên đầu nhụy
* Bước 2: Trên cây chọn làm bố khi nhị chín lấy hạt phấn rắc lên đầu nhụy của các hoa ở cây mẹ F1 được tạo thành.
* Bước 3: Cho F1 tự thụ phấn, được F2.
I. Thí nghiệm của Menđen
1. Thí nghiệm
3 hoa đỏ: 1 hoa trắng
3 thân cao: 1 thân lùn
3 quả lục: 1 quả vàng
Kết quả thí nghiệm của Menđen
- Hãy xác định tính trạng ở F1 và F2 so với P.
- Tính tỉ lệ kiểu hình và điền vào bảng kết quả thí nghiệm của Menđen.
I. Thí nghiệm của Menđen
1. Thí nghiệm
P : Hoa đỏ x Hoa trắng
F1 Hoa đỏ.
F2 3 hoa đỏ : 1 hoa trắng
( Kiểu hình có tỉ lệ 3 trội: 1 lặn)

2. Khái niệm
Thế nào là kiểu hình? Tính trạng trội? Tính trạng lặn
Kiểu hình: Là tổ hợp toàn bộ các tính trạng của cơ thể
Tính trạng trội: Là tính trạng biểu hiện ngay ở F1.
Tính trạng lặn là tính trạng ở F2 mới được biểu hiện

Khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tương phản thì F1………….. về tính trạng của bố hoặc mẹ, còn F2 có sự phân li tính trạng theo tỉ lệ trung bình …........
đồng tính
3 trội : 1 lặn
Dựa vào những kết quả thí nghiệm ở bảng 2 và cách gọi tên các tính trạng của Menden, hãy điền các từ hay các cụm từ: đồng tính, 3 trội: 1 lặn, vào các chỗ trống trong câu sau:
3. Kết luận
Khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tương phản thì F1 đồng tính về tính trạng của bố hoặc mẹ, còn F2 có sự phân li tính trạng theo tỉ lệ trung bình 3 trội: 1 lặn.

II. Men đen giải thích kết quả thí nghiệm
- Theo Menđen: mỗi tính trạng do một cặp nhân tố di di truyền (gen) quy định
- Ông giả định trong tế bào sinh dưỡng, các nhân tố di truyền tồn tại thành từng cặp
Kiểu gen:
Hoa đỏ: AA (đồng hợp tử trội)
Hoa trắng: aa (đồng hợp tử lặn)
Qua hình 2.3
- F1 có mấy loại giao tử với tỉ lệ như thế nào?
- F2 có mấy loại hợp tử và với tỉ lệ như thế nào? Tại sao lại có tỉ lệ đó?
Sơ đồ lai:
Ptc: cây hoa đỏ x cây hoa trắng

Gp:

Kiểu gen: 100% Aa
Kiểu hình: 100% hoa đỏ

F1 x F1­:Aa (hoa đỏ) x Aa (hoa đỏ)
GF1:


Kiểu gen: 1AA: 2Aa: 1aa
Kiểu hình: 3 hoa đỏ: 1 hoa trắng
AA
aa
a
Aa
A
A
a
A
a
AA
Aa
Aa
aa
F2:
F1:

- Kết quả thí nghiệm được giải thích bằng sự phân li và tổ hợp các cặp nhân tố di truyền (gen) quy định cặp tính trạng tương phản thông qua các quá trình phát sinh giao tử và thụ tinh đó là cơ chế di truyền các tính trạng.
- Nội dung qui luật phân li: trong quá trình phát sinh giao tử, mỗi nhân tố di truyền trong cặp nhân tố di truyền phân li về một giao tử và giữ nguyên bản chất như ở cơ thể thuần chủng của P.

III. Lai phân tích
1. Các khái niệm:
- Kiểu gen: Là tổng hợp toàn bộ các gen trong tế bào của cơ thể
- Thể đồng hợp: Kiểu gen chứa cặp gen tương ứng giống nhau.
- Thể dị hợp : kiểu gen chứa cặp gen tương ứng khác nhau

+ TH 1 : P : Hoa đỏ  Hoa trắng
(AA) (aa)
GP : A a
F1 : Aa
Kết quả : KG : Aa
KH : Hoa đỏ
+ TH 2 : P : Hoa đỏ  Hoa trắng
(Aa) (aa)
GP : A, a a
F1 : 1Aa : 1aa
Kết quả: KG : 1Aa : 1aa
KH : 1Hoa đỏ : 1 hoa trắng
Bài tập điền từ :
Phép lai phân tích là phép là phép lai giữa cá thể mang tính trạng ………cần xác định ……………..với cá thể mang tính trạng ………Nếu kết quả của phép lai là đồng tính thì cá thể mang tính trạng trội có kiểu gen ……………, còn kết quả phép lai là phân tính thì cá thể đó có kiểu gen ………

kiểu gen
trội
lặn
đồng hợp
dị hợp
Nêu khái niệm lai phân tích ?
2. Lai phân tích :
- Lai phân tích là phép lai giữa cá thể mang tính trạng trội cần xác định kiểu gen với cá thể mang tính trạng lặn.
+ Nếu kết quả phép lai đồng tính thì cá thể mang tính trạng trội có kiểu gen đồng hợp.
+ Nếu kết quả phép lai phân tính theo tỉ lệ 1 : 1 thì cá thể mang tính trạng trội có kiểu gen dị hợp.

III. Ý nghĩa của tương quan trội - lặn
- Trong tự nhiên mối tương quan trội – lặn là phổ biến.
- Tính trạng trội thường là tính trạng tốt  Cần xác định tính trạng trội và tập trung nhiều gen trội quý vào một kiểu gen tạo giống có ý nghĩa kinh tế .
Nêu ý nghĩa của tương quan trội lặn ?


1. Khi cho cây cà chua quả đỏ thuần chủng lai phân tích . Kết quả thu được :
a) Toàn quả vàng ; c) 1 quả đỏ : 1 quả vàng ;
b) Toàn quả đỏ ; d) 3 quả đỏ : 1 quả vàng

2. Ở đậu Hà Lan , gen A quy định thân cao , gen a quy định thân thấp . Cho lai cây thân cao với cây thân thấp F1 thu được 51% cây thân cao : 49% cây thân thấp .
Kiểu gen của phép lai trên là:
a) P : AA  aa ; c) P : Aa  Aa ;
b) P : AA  Aa ; d) P : Aa  aa.
b
d
HOẠT ĐỘNG 3: Luyện tập
Câu 3: Phát biểu nội dung qui luật phân li
Trong quá trình phát sinh giao tử, mỗi nhât tố di truyền trong cặp nhân tố di truyền phân li về một giao tử và giữ nguyên bản chất như ở cơ thể thuần chủng của P.
Câu 4: Làm thế nào để xác định tương quan trội lặn? Cho ví dụ?
- Muốn xác định tương quan trội lặn phải sử dụng phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen.
Ví dụ: F2 phân ly kiểu hình 3:1 thì kiểu hình chiếm tỉ lệ ¾ là tính trạng trội, còn kiểu hình có tỉ lệ ¼ là tính trạng lặn
Câu 5: Làm thế nào để xác định tính thuần chủng?
Tiến hành lai phân tích để kiểm tra độ thuần chủng
HOẠT ĐỘNG 4: Hoạt động vận dụng
Bài tập về nhà
Cho 2 giống cà chua quả đỏ thuần chủng và quả vàng thuần chủng giao phấn với nhau thu được F1­­ ­ ­ toàn quả đỏ. Khi cho các con cá F­1­ ­­ giao phấn với nhau thì tỉ lệ KH ở F­2 như thế nào? Cho biết màu quả chỉ do một nhân tố di truyền qui định.