Chào mừng các em học sinh
D?N V?I
Môn: Ngữ Văn 8
? Thế nào là tự sự?
? Các yếu tố trong văn bản tự sự?
- Tự sự là phương thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa.
- Các yếu tố trong văn bản tự sự
+ Nhân vật
+ Cốt truyện
+ Ngôi kể
+ Sự việc
 Quan sát các bức tranh dưới đây săp xếp cho cho đúng với truyện đã học?
BÀI 5- TIẾT 19 - 20

TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ
( Luyện tập: Tóm tắt văn bản tự sự)
I/ Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự?
Theo em, thế nào là tóm tắt văn bản tự sự?
a/ Ghi lại đầy đủ mọi chi tiết của văn bản tự sự.
b/ Ghi lại một cách ngắn gọn, trung thành những nội dung chính của văn bản tự sự.
c/ Kể lại một cách sáng tạo nội dung của văn bản tự sự.
d/ Phân tích nội dung, ý nghĩa và giá trị của văn bản tự sự.
Vua Hùng thứ mười tám có người con gái đẹp tên là Mị Nương. Nhà vua muốn kén một chàng rể xứng đáng. Sơn Tinh và Thuỷ Tinh cùng một lúc đến cầu hôn. Cả hai người đều có tài, vua Hùng không biết gả con cho ai, bèn ra điều kiện thách đố để dễ bề lựa chọn. Sơn Tinh thắng cuộc, cưới Mị Nương rồi đưa về núi. Thuỷ Tinh tức giận dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng bị thua. Từ đó hằng nămThuỷ Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng đều thất bại.
VĂN BẢN TÓM TẮT SGK/T60
Văn bản tóm tắt trên kể lại nội dung của văn bản nào? Vì sao em biết?
So sánh với văn bản đã học ở lớp 6, đoạn văn trên có gì khác?
- về độ dài
- về lời văn
- về số lượng nhân vật, sự việc
Hùng Vương thứ mười tám có một người con gái tên là Mị Nương, người đẹp như hoa, tính nết hiền dịu. Vua cha yêu thương nàng hết mực, muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng.
Một hôm có hai chàng trai đến cầu hôn[1]. Một người ở vùng núi Tản Viên[2] có tài lạ: vẫy tay về phía đông, phía đông nổi cồn bãi; vẫy tay về phía tây, phía tây mọc lên từng dãy núi đồi. Người ta gọi chàng là Sơn Tinh. Một người ở miền biển, tài năng cũng không kém: gọi gió, gió đến; hô mưa, mưa về. Người ta gọi chàng là Thuỷ Tinh. Một người là chúa vùng non cao, một người là chúa vùng nước thẳm, cả hai đều xứng đáng làm rể vua Hùng. Vua Hùng băn khoăn không biết nhận lời ai, bèn cho mời các Lạc hầu[3] vào bàn bạc. Xong, vua phán[4]:
- Hai chàng đều vừa ý ta, nhưng ta chỉ có một người con gái, biết gả cho người nào? Thôi thì ngày mai, ai đem sính lễ[5] đến trước, ta sẽ cho cưới con gái ta.
Hai chàng tâu[6] hỏi đồ sính lễ cần sắm những gì, vua bảo: “Một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng và voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao[7], mỗi thứ một đôi”.
Hôm sau, mới tờ mờ sáng, Sơn Tinh đã đem ra đầy đủ lễ vật đến rước Mị Nương về núi.
Thuỷ Tinh đến sau, không lấy được vợ, đùng đùng nổi giận, đem quân đuổi theo đòi cướp Mị Nương. Thần hô mưa, gọi gió làm thành dông bão rung chuyển cả đất trời, dâng nước sông lên cuồn cuộn đánh Sơn Tinh. Nước ngập ruộng đồng, nước ngập nhà cửa, nước dâng lên lưng đồi, sườn núi, thành Phong Châu như nổi lềnh bềnh trên một biển nước.
Sơn Tinh không hề nao núng[8]. Thần dùng phép lạ bốc từng quả đồi, đời từng dãy núi, dựng thành luỹ đất, ngăn chặn dòng nước lũ. Nước sông dâng lên bao nhiêu, đồi núi cao lên bấy nhiêu. Hai bên đánh nhau ròng rã mấy tháng trời, cuối cùng Sơn Tinh vẫn vững vàng mà sức Thuỷ Tinh đã kiệt. Thần Nước đành rút quân.
Từ đó, oán nặng, thù sâu, hằng năm Thuỷ Tinh làm mưa làm gió, bão lụt dâng nước đánh Sơn Tinh. Nhưng năm nào cũng vậy, Thần Nước đánh mỏi mệt, chán chê vẫn không thắng nổi Thần Núi để cướp Mị Nương, đành rút quân về.
Văn bản tóm tắt trên kể lại nội dung của văn bản Sơn Tinh Thuỷ Tinh
->Nêu được nội dung chính của truyện
So sánh với văn bản đã học ở lớp 6 đoạn văn trên khác
- về độ dài VB : ngắn gọn hơn
- về lời văn: không trích từ nguyên văn
- về số lượng nhân vật, sự việc: ít hơn, chỉ lựa chọn nhân vật chính, sự việc quan trọng
ĐÁP ÁN
? Từ việc tìm hiểu trên, hãy cho biết các yêu cầu đối với một văn bản tóm tắt ?

II/ Cách tóm tắt văn bản tự sự:
1. Những yêu cầu đối với văn bản tóm tắt:
- Ngắn gọn
- Dùng lời văn của người tóm tắt:phản ánh trung thành nội dung của văn bản
2. Các bước tóm tắt văn bản:
Hùng Vương thứ mười tám có một người con gái tên là Mị Nương, người đẹp như hoa, tính nết hiền dịu. Vua cha yêu thương nàng hết mực, muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng.
Một hôm có hai chàng trai đến cầu hôn[1]. Một người ở vùng núi Tản Viên[2] có tài lạ: vẫy tay về phía đông, phía đông nổi cồn bãi; vẫy tay về phía tây, phía tây mọc lên từng dãy núi đồi. Người ta gọi chàng là Sơn Tinh. Một người ở miền biển, tài năng cũng không kém: gọi gió, gió đến; hô mưa, mưa về. Người ta gọi chàng là Thuỷ Tinh. Một người là chúa vùng non cao, một người là chúa vùng nước thẳm, cả hai đều xứng đáng làm rể vua Hùng. Vua Hùng băn khoăn không biết nhận lời ai, bèn cho mời các Lạc hầu[3] vào bàn bạc. Xong, vua phán[4]:
- Hai chàng đều vừa ý ta, nhưng ta chỉ có một người con gái, biết gả cho người nào? Thôi thì ngày mai, ai đem sính lễ[5] đến trước, ta sẽ cho cưới con gái ta.
Hai chàng tâu[6] hỏi đồ sính lễ cần sắm những gì, vua bảo: “Một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng và voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao[7], mỗi thứ một đôi”.
Hôm sau, mới tờ mờ sáng, Sơn Tinh đã đem ra đầy đủ lễ vật đến rước Mị Nương về núi.
Thuỷ Tinh đến sau, không lấy được vợ, đùng đùng nổi giận, đem quân đuổi theo đòi cướp Mị Nương. Thần hô mưa, gọi gió làm thành dông bão rung chuyển cả đất trời, dâng nước sông lên cuồn cuộn đánh Sơn Tinh. Nước ngập ruộng đồng, nước ngập nhà cửa, nước dâng lên lưng đồi, sườn núi, thành Phong Châu như nổi lềnh bềnh trên một biển nước.
Sơn Tinh không hề nao núng[8]. Thần dùng phép lạ bốc từng quả đồi, đời từng dãy núi, dựng thành luỹ đất, ngăn chặn dòng nước lũ. Nước sông dâng lên bao nhiêu, đồi núi cao lên bấy nhiêu. Hai bên đánh nhau ròng rã mấy tháng trời, cuối cùng Sơn Tinh vẫn vững vàng mà sức Thuỷ Tinh đã kiệt. Thần Nước đành rút quân.
Từ đó, oán nặng, thù sâu, hằng năm Thuỷ Tinh làm mưa làm gió, bão lụt dâng nước đánh Sơn Tinh. Nhưng năm nào cũng vậy, Thần Nước đánh mỏi mệt, chán chê vẫn không thắng nổi Thần Núi để cướp Mị Nương, đành rút quân về.

2/ Các bước tóm tắt văn bản:
B1:  Đọc kĩ tác phẩm được tóm tắt để nắm chắc nội dung.
B3: Sắp xếp nội dung theo một thứ tự hợp lí
B2: Xác định nội dung chính cần tóm tắt,nhân vật, sự việc quan trọng
B4:Viết bản tóm tắt bằng lời văn của mình
 Nêu các bước tóm tắt văn bản tự sự??
a. Tóm tắt: Bánh chưng bánh giầy:
Hùng Vương thứ 6 muốn chọn con hiền tài, cho nối ngôi, mới ban lệnh thi cỗ. Các hoàng tử ra sức tìm kiếm sơn hào hải vị bày biện. Riêng lang Liêu không đi xa được, chàng nghĩ cách dùng gạo nếp thơm chế ra bánh chưng, bánh giầy. Vua thấy Lang liêu hiếu thảo siêng năng, sáng chế ra hai loại bánh quí bèn truyền ngôi cho làm Vua Hùng thứ 7.
b. Tóm tắt: Bánh chưng bánh giầy:
Hùng Vương thứ 6 muốn chọn con hiền tài, cho nối ngôi, mới ban lệnh thi cỗ trong ngày lễ tiên vương. Nếu ai làm vừa ý đức vua, ngài sẽ truyền ngôi cho. Các hoàng tử ra sức lên rừng xuống biển tìm kiếm sơn hào hải vị bày biện. Riêng lang Liêu quanh năm chỉ lo việc đồng áng, không đi xa được, chàng được thần mách bảo dùng gạo làm bánh. Chàng nghĩ cách lấy gạo nếp thơm chế ra một loại bánh hình vuông và một loại bánh hình tròn. Trong ngày lễ tiên vương nhà vua thấy hai thứ bánh của Lang liêu có ý nghĩa, liền đặt tên cho chúng và chọn làm lễ trời đất cùng tiên vương. Lang Liêu siêng năng, thông minh, sáng tạo nên được nhà vua truyền ngôi cho làm Vua Hùng thứ 7.
Hai văn bản tóm tắt sau có gì khác nhau
Văn bản thứ nhất: tóm tắt khái quát
Văn bản thứ 2: tóm tắt chi tiết
Thực hành các bước để tóm tắt văn bản “Tức nước vỡ bờ”

- Nội dung chính:
- Nhân vật:
Chị Dậu chăm sóc chồng và chống trả bọn cai lệ và người nhà lí trưởng.
chị Dậu (chính), anh Dậu, cai lệ, người nhà lí trưởng
Các sự việc :
Nhà chị Dậu nghèo- thiếu sưu thuế
Anh Dậu bị đánh đập , được trả về như xác chết- Chị Dậu chăm sóc chồng
Bọn cai lệ, người nhà lí trưởng xông vào tróc nã sưu thuế
Chị Dậu van xin hết lời nhưng không được.
Chị liều mạng chống trả.
Tóm tắt đoạn trích Tức nước vỡ bờ

Chị Dậu phải “ dứt tình” bán con gái đầu lòng cùng đàn chó để nộp sưu cao
cho chồng, nào ngờ chị còn phải đóng thêm một suất sưu của chú Hợi - em chồng - đã chết từ năm ngoái. Anh Dậu vẫn bị trói, đánh chết đi sống lại nhiều lần và bọn chúng ném trả anh cho chị Dậu trong tình trạng “ thập tử nhất sinh”. Sáng hôm sau vừa tỉnh lại một lát, run rẩy kề bát vào miệng thì bọn cai lệ,người nhà lí trưởng hùng hổ xông vào định trói anh Dậu giải ra đình. Lúc đầu chị Dậu còn cố van nài, nhưng đến khi giới hạn của sự chịu đựng bị phá vỡ “ tức nước vỡ bờ”, chị đã chống cự lại. Sức mạnh của lòng căm thù, tình thương yêu chồng tha thiết đã tiếp thêm nghị lực để chị chiến thắng kẻ thù.
Gia đình chị Dậu nghèo và đang thiếu sưu thuế.Anh Dậu sau khi bị hành hạ, đánh đập được trả về rũ rượi như xác chết. Chị Dậu ân cần chăm sóc chồng. Thình lình, bọn cai lệ và người nhà lí trưởng xông vào tróc nã sưu thuế. Chị Dậu van xin hết lời nhưng không được. Thế là chị liều mạng chống trả chúng.
Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự ?
Những yêu cầu đối với văn bản tóm tắt ?
Các bước tóm tắt văn bản tự sự ?
Tóm tắt văn bản tự sự:
Ghi lại một cách ngắn gọn , trung thành những nội dung chính của văn bản tự sự.
2. Những yêu cầu đối với văn bản tóm tắt:
- Ngắn gọn.
- Nêu nhân vật chính và sự việc tiêu biểu .
- Lời văn của người tóm tắt.
3. Các bước tóm tắt văn bản:
- Đọc kĩ tác phẩm .
- Xác định nội dung chính , nhân vật , sự việc.
- Sắp xếp nội dung theo một thứ tự hợp lí.
- Viết văn bản tóm tắt.
Tóm tắt văn tự sự
LUYỆN TẬP TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ
Con trai Lão Hạc đi phu đồn điền cao su , lão chỉ còn lại “ cậu Vàng”.
Lão Hạc có một người con trai , một mảnh vườn và một con chó vàng.
Lão mang tiền dành dụm được gửi ông giáo và nhờ ông trông coi mảnh vườn.
Vì muốn để lại mảnh vườn cho con , lão phải bán con chó.
Một hôm lão xin Binh Tư ít bã chó.
Cuộc sống mỗi ngày một khó khăn , lão kiếm được gì ăn nấy và bị ốm một trận khủng khiếp.
Lão bỗng nhiên chết - cái chết thật dữ dội.
Ông giáo rất buồn khi nghe Binh Tư kể chuyện ấy.
k. Cả làng không hiểu vì sao lão chết, trừ Binh Tư và ông giáo.
l. Lão ân hận day dứt vì đã lừa “cậu Vàng”
Bản liệt kê đã nêu đc các sự việc tiêu biểu và các nhân vật quan trọng của truyện “Lão Hạc” chưa?
Sắp xếp các sự việc đã nêu ở trên theo một trình tự hợp lí.
LUYỆN TẬP TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ
1. Lão Hạc có một người con trai , một mảnh vườn và một con chó vàng.
2. Con trai Lão Hạc đi phu đồn điền cao su , lão chỉ còn lại “ cậu Vàng”.
3. Vì muốn để lại mảnh vườn cho con , lão phải bán con chó.
6. Lão mang tiền dành dụm được gửi ông giáo và nhờ ông trông coi mảnh vườn.
4. Lão ân hận day dứt vì đã lừa “cậu Vàng”
5. Cuộc sống mỗi ngày một khó khăn , lão kiếm được gì ăn nấy và bị ốm một trận khủng khiếp.
7. Một hôm lão xin Binh Tư ít bã chó.
8. Ông giáo rất buồn khi nghe Binh Tư kể chuyện ấy.
10. Cả làng không hiểu vì sao lão chết, trừ Binh Tư và ông giáo.
9. Lão bỗng nhiên chết - cái chết thật dữ dội.
 Tóm tắt truyện ngắn “Lão Hạc”bằng văn bản ngắn gọn khoảng 10 dòng.
“Lão Hạc có một người con trai, một mảnh vườn và một con chó vàng. Con trai lão Hạc đi đồn điền cao su, lão chỉ còn lại cậu Vàng. Vì muốn để lại mảnh vườn cho con, lão phải bán con chó, mặc dù hết sức buồn bã và đau xót. Lão mang tất cả tiền dành dụm được gửi ông giáo và nhờ trông coi mảnh vườn.
Cuộc sống mỗi ngày một khó khăn, lão kiếm được gì ăn nấy và từ chối cả những gì ông giáo giúp. Một hôm lão xin Binh Tư một ít bả chó, nói là để giết con chó hay đến vườn, làm thịt và rủ Binh Tư cùng uống rượu. Ông giáo rất buồn khi nghe Binh Tư kể chuyện ấy. Nhưng rồi bỗng nhiên lão chết – cái chết thật dữ dội. Cả làng không hiểu vì sao lão chết, chỉ có Binh Tư và ông giáo hiểu.”
1. Nhân vật quan trọng: Chị Dậu, anh Dậu, Cai Lệ, người nhà lí trưởng
3. Sự việc tiêu biểu:
2. Nội dung chính: Chị Dậu chăm sóc chồng và chống trả bọn Cai Lệ và người nhà lí trưởng.
- Chị Dậu chăm sóc chồng ốm nặng.
- Cai lệ và người nhà lí trưởng vào quát tháo đòi sưu, định bắt anh Dậu.
- Chị Dậu hạ mình van xin nhưng chúng vẫn cố tình hành hạ cả chồng chị lẫn bản thân chị .
- Bị dồn vào đường cùng và để bảo vệ chồng, chị đã vùng lên chống trả.
- Chị đã quật ngã hai tên tay sai.
Bài tập2/62: Nêu sự việc tiêu biểu và nhân vật quan trọng trong đoạn trích “Tức nước vỡ bờ”, viết một văn bản tóm tắt khoảng 10 dòng.
LUYỆN TẬP TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ
Chị Dậu vừa bê bát cháo đến cạnh anh Dậu, anh chưa kịp ăn thì cai lệ và người nhà lí trưởng sầm sập xông vào. Chúng quát tháo định trói anh Dậu. Chị Dậu hết lời van xin chúng, nhưng chúng vẫn lao vào trói anh và đánh chị. Không chịu được, chị Dậu liều mạng cự lại chúng. Lúc đầu chị cự bằng lí, chúng không tha cho anh, chị thách thức rồi chị đánh lại chúng. Tên cai lệ bị chị đẩy ngã chỏng quèo. Kết cục anh chàng hầu cận ông lí yếu hơn chị chàng con mọn, bị chị túm lẳng cho ngã nhào ra thềm.
Hai văn bản Tôi đi học của Thanh Tịnh và Trong lòng mẹ của Nguyên Hồng rất khó tóm tắt bởi vì đây là những tác phẩm thiên về miêu tả diễn biến tâm trạng, không xây dựng cốt truyện và các sự kiện. Hai văn bản trên tập trung diễn tả những suy nghĩ, cảm xúc, nội tâm của nhân vật, hơn nữa, trình tự sự việc lại không diễn tả theo trình tự khách quan mà theo mạch hồi ức hay tâm trạng của nhân vật, do đó, đúng là hai văn bản trên rất khó tóm tắt. Tuy nhiên vẫn có thể tóm tắt 2 văn bản này
Bài 3 T/62 : Có ý kiến cho rằng các văn bản Tôi đi học của Thanh Tịnh và Trong lòng mẹ của Nguyên Hồng rất khó tóm tắt. Điều này đúng vì đây là các tác phẩm tự sự nhưng lại giàu yếu tố biểu cảm, ít các chi tiết, sự việc.
*Hướng dẫn HS về nhà
- Học bài cũ và hoàn thiện các bài tập trong phần vận dụng , tìm tòi , mở rộng.
- Tự chữa lỗi nội dung bài cho hoàn chỉnh, rút kinh nghiệm cho bài viết của bản thân.
- Chuẩn bị bài mới : Cô bé bán diêm
* Tìm hiểu tác giả
*Xuất xứ đoạn trích:
Thể loại:
Phương thức biểu đạt:
Nhân vật chính:
Bố cục:
Các sự việc chính – tóm tắt