Thứ tư ngày 20 tháng 10 năm 2021
Luyện từ và câu
Từ ghép và từ láy
KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Thế nào là từ đơn?
2. Thế nào là từ phức?
- Từ đơn là từ chỉ gồm một tiếng.
- Từ phức là từ gồm hai tiếng hay nhiều tiếng.
I. Nhận xét
1. Tìm các từ phức có trong các câu thơ sau :
Tôi nghe truyện cổ thầm thì

Lời ông cha dạy cũng vì đời sau.
Lâm Thị Mỹ Dạ
truyện cổ
thầm thì
ông cha
I. Nhận xét
1. Tìm các từ phức có trong các câu thơ sau:
Thuyền ta chầm chậm vào Ba Bể
Núi dựng cheo leo, hồ lặng im
Lá rừng với gió ngân se sẽ
Họa tiếng lòng ta với tiếng chim.
chầm chậm
cheo leo
lặng im
se sẽ
Hoàng Trung Thông
Các từ phức có trong các câu thơ trên:
chầm chậm,
cheo leo,
lặng im,
se sẽ.
truyện cổ,
thầm thì,
ông cha,
Cấu tạo của những từ phức trên có gì khác nhau?
Gợi ý:
1. Từ phức nào do những tiếng có nghĩa tạo thành
2. Từ phức nào do những tiếng có âm đầu hay vần (hoặc cả âm đầu và vần) lặp lại tạo thành
truyện cổ
thầm thì
, ông cha,
thầm thì
, chầm chậm,
, chầm chậm,
, châm châm,
cheo leo
cheo leo
lặng im
, se sẽ
, se sẽ
, se se
1. Từ phức do các tiếng có nghĩa tạo thành: truyện cổ, ông cha, lặng im.
2. Từ phức do những tiếng có âm đầu hoặc vần lặp lại nhau tạo thành: thầm thì, chầm chậm, cheo leo, se sẽ.
Đó là các từ ghép
Đó là các từ láy
Ghi nhớ
Có hai cách chính để tạo từ phức là:
Ghép những tiếng có nghĩa lại với nhau. Đó là các từ ghép.
M: tình thương, thương mến,….
2. Phối hợp những tiếng có âm đầu hay vần (hoặc cả âm đầu và vần) giống nhau. Đó là các từ láy.
M: săn sóc, khéo léo, luôn luôn,…
Tìm nhanh các từ ghép:
Tìm nhanh các từ láy:
ăn uống
, hát hò
, mưa gió
hoa hồng
, xe đạp
Các tiếng có âm đầu giống nhau:
Các tiếng có vần giống nhau:
Các tiếng có âm đầu và vần giống nhau:
gầy gò
, hài hước
bồn chồn
, uyển chuyển
gầy gò
, hài hước
bồn chồn
, uyển chuyển
cào cào
, châu chấu
, chuồn chuồn
nho nhỏ
, đo đỏ
Hãy xếp những từ phức được in nghiêng trong các câu dưới đây thành hai loại: từ ghép và từ láy. Biết rằng những tiếng in đậm là tiếng có nghĩa:
Luyện tập
Nhân dân ghi nhớ công ơn Chử Đồng Tử, lập đền thờ ở nhiều nơi bên sông Hồng. Cũng từ đó hằng năm, suốt mấy tháng mùa xuân, cả một vùng bờ bãi sông Hồng lại nô nức làm lễ, mở hội để tưởng nhớ ông.
Từ ghép
Từ láy
a) ghi nhớ
, đền thờ,
bờ bãi,
nô nức
tưởng nhớ.
b)
vững chắc,
thanh cao.
mộc mạc,
nhũn nhặn,
cứng cáp.
b) Dáng tre vươn mộc mạc, màu tre tươi nhũn nhặn. Rồi tre lớn lên, cứng cáp, dẻo dai, vững chắc. Tre trông thanh cao, giản dị, chí khí như người.
dẻo dai,
2. Tìm từ ghép, từ láy chứa từng tiếng sau đây:
- Ngay
- Thẳng
- Thật
Giảm tải
Từ láy
ngay thẳng, ngay thật, ngay lưng, ngay đơ,…

ngay ngắn,…
thẳng cánh, thẳng cẳng, thẳng đuột, thẳng đứng, thẳng góc, thẳng tay, thẳng tắp, thẳng tuột, thẳng tính,…
thẳng thắn, thẳng thớm,...
chân thật, thành thật, thật lòng, thật lực, thật tình, thật tâm,…
thật thà,…
Có hai cách chính để tạo từ phức là:
Ghép những tiếng có nghĩa lại với nhau. Đó là các từ ghép.
Ví dụ: tình thương, thương mến,….
2. Phối hợp những tiếng có âm đầu hay vần (hoặc cả âm đầu và vần) giống nhau. Đó là các từ láy.
Ví dụ: săn sóc, khéo léo, luôn luôn,…
Điều em cần nhớ
tình thương
thương mến
săn sóc
kheo leo
luôn luôn
Em hãy tìm từ ghép có chứa tiếng “học”
học sinh, học bài,...
Trả lời
Em hãy tìm từ láy có chứa tiếng “xinh”
xinh xinh, xinh xắn,...
Trả lời
Em hãy đặt câu với từ ghép “chống dịch”
- Chúng ta cần thực hiện 5K để chủ động phòng chống dịch covid 19.
Trả lời
DẶN DÒ
- Tìm thêm nhiều từ láy, từ ghép và đặt câu với các từ đó.
- Chuẩn bị bài: Luyện tập về từ ghép và từ láy.