BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
TRƯỜNG THCS NGUYỄN KHUYẾN
GV : Nguyễn Đình Hội
HUYỆN CHƯ SÊ, GIA LAI
TIẾT 28
(Nguyễn Khuyến)
Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Đọc thuộc lòng bài thơ Qua Đèo Ngang.
- Nêu nội dung, nghệ thuật đặc sắc của bài thơ
Đáp án:
- Nội dung: Bài thơ tả cảnh Đèo Ngang đẹp, hoang vu, buồn vắng lúc chiều tà và nỗi niềm cô quạnh, thầm lặng, nhớ nước thương nhà của tác giả.
- Nghệ thuật: Sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú điêu luyện, tả cảnh ngụ tình, điệp từ, điệp âm, phép đối, chơi chữ, đảo ngữ, tương phản
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả: Nguyễn Khuyến (SGK)
- Nguyễn Khuyến (1835 – 1909)
Quê ở thôn Vị Hạ, xã Yên Đổ, Huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.
Là người thông minh, học giỏi, đỗ đầu cả ba kì nên còn có tên gọi là Tam Nguyên Yên Đổ.
Ông ra làm quan khoảng mười năm, sau đó thời thế loạn lạc cáo quan về ở ẩn.
Ông là nhà thơ lớn của dân tộc.
- Thơ ông đằm thắm, ngôn ngữ giản dị mà hóm hỉnh, sâu xa.
? Trình bày những hiểu biết của em về Bà Huyện Thanh Quan?
NGUYỄN KHUYẾN
(Lúc làm quan)
Ngôi nhà của Nguyễn Khuyến khi cáo quan về ở ẩn
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả: Nguyễn Khuyến (SGK)
2. Tác phẩm:
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả: Nguyễn Khuyến (SGK)
2. Tác phẩm:
a. Xuất xứ:
? Em hãy cho biết hoàn cảnh sáng tác của bài thơ?
Sáng tác khi có bạn đến chơi nhà.
b.Thể thơ:
? Bài thơ được viết theo thể thơ gì? Em hiểu gì về thể thơ này?
Thất ngôn bát cú Đường luật.
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả: Nguyễn Khuyến (SGK)
2. Tác phẩm:
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
Đối
Đối
- Nhịp: 3/4
- Gieo vần bằng
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả: Nguyễn Khuyến (SGK)
2. Tác phẩm:
a. Xuất xứ:
Sáng tác khi có bạn đến chơi nhà.
b.Thể thơ:
Thất ngôn bát cú Đường luật.
c. Phương thức biểu đạt:
? Em hãy cho biết phương thức biểu đạt của bài thơ?
Biể cảm kết
hợp miêu tả
d. Bố cục:
? Bài thơ được xây dựng bố cục như thế nào? Có gì đặc biệt? Nêu nội dung của mỗi phần?
3 phần
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
Phần 3: Cảm nghĩ về tình bạn.
Phần 1: Cảm xúc khi bạn đến nhà.
Phần 2: Tình huống và khả năng tiếp bạn.
d. Bố cục:
3 phần
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
? Em hãy đọc diễn cảm bài thơ?
II. Đọc – hiểu văn bản:
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà:
? Qua lời giới thiệu em hiểu gì về quan hệ của tác giả với bạn mình? (Họ gặp nhau có thường xuyên không? Cách xưng hô có gì đáng chú ý? Họ gặp nhau ở đâu?)
“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà.”
? Em có nhận xét gì nội dung câu thơ thứ nhất?
 Lời chào chân tình, tự nhiên, mộc mạc, gần gũi, biểu lộ niềm vui khi bạn đến chơi nhà.
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà:
? Theo cách giới thiệu ở câu 1 thì đáng ra tác giả phải tiếp đãi bạn như thế nào?
2. Trình bày hoàn cảnh:
? Thế nhưng tác giả lại phải tiếp đãi bạn trong hoàn cảnh ra sao? Những câu thơ nào thể hiện điều đó?
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà:
? Vì sao sau lời chào tác giả nhắc ngay đến chợ xa?
2. Trình bày hoàn cảnh:
“Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,”
? Bài thơ có 2 cặp câu đối nhau, đối ý, đối thanh, em hãy chỉ ra cách đối của từng cặp câu?
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
Phép đối:
- Câu 3 - 4: đối ý vế trên đối vế dưới.
+ ao sâu nước cả >< vườn rộng rào thưa
khôn chài cá >< khó đuổi gà.
+ Đối từ loại: ao >< vườn (dt), đối tính từ (sâu, cả, rộng, thưa (tt), chài >< đuổi (đt).
- Câu 5 - 6: đối ý vế trên với vế dưới
+ Cải chữa ra cây >< bầu vừa rụng rốn
Cà mới nụ >< mướp đương hoa.
- Đối thanh: Chữ thứ 2, 4, 6 của các cặp câu 3-4, 5-6 (Nhị, tứ, lục phân minh; không xét đối ở các chữ còn lại).
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà:
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật đựơc sử dụng ở đây?
2. Trình bày hoàn cảnh:
“Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
………..
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,”
- Phép đối, liệt kê, cường điệu, giọng thơ hóm hỉnh, ngôn ngữ giản dị.
? Như vậy, khi bạn đến chơi nhà hoàn cảnh Nguyễn Khuyến như thế nào? (có gì để đãi bạn không?)
 Tất cả đều có nhưng đều ở dạng tiềm ẩn. Hoàn cảnh không có gì được như ý để đãi bạn.
? Có ý kiến cho rằng Nguyễn Khuyến giải bày hoàn cảnh của mình với bạn như vậy là ông kể khó than nghèo. Ý kiến em thế nào? Vì sao?
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà:
? Từ “bác” được điệp lại với dụng ý gì?
2. Trình bày hoàn cảnh:
3. Khẳng định quan niệm về tình bạn:
“Bác đến chơi đây, ta với ta!”
? Em hiểu gì về cụm từ “ta với ta”? “Ta” ở đây là ai, ta với ta khẳng định điều gì?
? Em có nhận xét gì về từ ngữ được sử dụng ở đây?
- Đại từ xưng hô, quan hệ từ.
? Câu thơ cuối cho thấy một quan niệm về tình bạn như thế nào của tác giả?
 Tình bạn cao đẹp, đậm đà, thắm thiết, hồn nhiên, dân dã, chân thành.
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà:
? Tổng kết về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?
2. Trình bày hoàn cảnh:
3. Khẳng định quan niệm về tình bạn:
4. Tổng kết:
a. Nghệ thuật:
b. Nội dung:
4. Tổng kết:
* Ghi nhớ: (SGK)
? Đọc ghi nhớ (sgk)?
SƠ ĐỒ TƯ DUY
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
III. Luyện tập: (Hướng dẫn HS làm ở nhà)
Bài tập 2: (SGK)
? So sánh cụm từ “ta với ta” trong bài thơ Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến với cụm từ “ta với ta” trong bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan?
TIẾT 28: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
Bài tập 2: (SGK)
- Giống nhau: Cùng khép lại hai bài thơ bằng cụm từ “ta với ta”.
- Khác nhau:
- Nắm nội dung bài học, học thuộc lòng bài thơ, hoàn thành các bài tập.
Soạn bài: Chữa lỗi về quan hệ từ
HỌC LIỀU: SGK
Thực hiện các nhiệm vụ học tập bằng cách trả lời câu hỏi ở các phần:
I. Các lỗi thường gặp về quan hệ từ.
II. Luyện tập.
Hướng dẫn về nhà