CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI GIẢNG
TRƯỜNG TIỂU HỌC KIM ĐỒNG
Luyện từ và câu
TỪ ĐỒNG NGHĨA
I. Nhận xét:
1. So sánh nghĩa của các từ in đậm trong mỗi ví dụ sau:
a) Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều. Hồ Chí Minh
b) Màu lúa chín dưới đồng vàng xuộm lại. Nắng nhạt ngả màu vàng hoe. Trong vườn, lắc lư những chùm quả xoan vàng lịm không trông thấy cuống, như những chuỗi tràng hạt bồ đề treo lơ lửng.
Tô Hoài
a. Xây dựng - kiến thiết
b. Vàng xuộm - vàng hoe - vàng lịm
Em có nhận xét gì về nghĩa của các từ trong mỗi đoạn văn trên?
Xây dựng và kiến thiết cùng chỉ một hoạt động, các từ còn lại cùng chỉ màu vàng.
Kết luận:
Nghĩa của các từ trong mỗi ý trên giống
nhau(cùng chỉ một hoạt động, một màu)
Những từ có nghĩa giống nhau như vậy là
các từ đồng nghĩa.
Thế nào là từ
đồng nghĩa?
Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau
2. Thay những từ in đậm trong mỗi ví dụ trên cho nhau rồi rút ra nhận xét: Những từnào thay thế được cho nhau? Những từ nào không thay thế được cho nhau? Vì sao?
Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc
kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều.
kiến thiết
xây dựng
Từ xây dựng và kiến thiết có thể thay thế cho nhau được vì nghĩa của các từ ấy giống nhau hoàn toàn (làm nên một công trình kiến trúc, hình thành một tổ chức hay một chế độ chính trị, xã hội, kinh tế).

Từ đồng nghĩa hoàn toàn
b) Màu lúa chín dưới đồng vàng xuộm lại. Nắng nhạt ngả màu vàng hoe. Trong vườn, lắc lư những chùm quả xoan vàng lịm không trông thấy cuống, như những chuỗi tràng hạt bồ đề treo lơ lửng.
Vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm không thể thay thế cho nhau vì nghĩa của chúng không giống nhau hoàn toàn.
Vàng xuộm chỉ màu vàng đậm của lúa chín.
Vàng hoe chỉ màu vàng nhạt, tươi, ánh lên.
Còn vàng lịm chỉ màu vàng của quả chín, gợi cảm giác rất ngọt.
vàng lịm
vàng xuộm
vàng hoe
Từ đồng nghĩa không hoàn toàn
Ghi nhớ:
1. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau.
VD: siêng năng, chăm chỉ, cần cù, …
2. Có những từ đồng nghĩa hoàn toàn, có thể thay thế cho nhau trong lời nói.
VD: hổ, cọp, hùm, …
3. Có những từ đồng nghĩa không hoàn toàn. Khi dùng những từ này, ta phải cân nhắc lựa chọn cho đúng.
VD: - Ăn, xơi, chén, …(biểu thị thái độ, tình cảm khác nhau đối với người đối thoại hoặc điều được nói đến).
- Mang, khiêng, vác, …(biểu thị những cách thức hành động khác nhau).
III. LUYỆN TẬP
1. Xếp những từ in đậm thành từng nhóm đồng nghĩa:
Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong ở các em rất nhiều. Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp được hay không, dân tộc Việt nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai cùng với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.
Hồ Chí Minh
+ Nước nhà: nước của mình, gọi một cách thân thiết.
+ Hoàn cầu: toàn thế giới
+ Non sông: núi và sông, nói khái quát dùng để chỉ đất nước.
+ Năm châu: khắp mọi nơi trên thế giới
NƯỚC NHÀ – NON SÔNG
HOÀN CẦU – NĂM CHÂU
Bài 2: Tìm những từ đồng nghĩa với những từ sau đây: đẹp, to lớn, học tập.
M: đẹp-xinh

- Đẹp: đẹp đẽ, xinh, xinh xắn, xinh tươi, tươi đẹp, mĩ lệ…
- To lớn: to đùng, to tướng, to kềnh, vĩ đại, khổng lồ,…
- Học tập: học, học hành, học hỏi, …
Bài 3: Đặt câu với một cặp từ đồng nghĩa em
vừa tìm được ở bài tập số 2
M: - Quê hương em rất đẹp.
- Bé Hà rất xinh.
Phong cảnh nơi đây thật mĩ lệ.
Cuộc sống mỗi ngày một tươi đẹp.
Em bắt được một chú cua to kềnh.
Còn Nam bắt được một chú ếch to sụ.
Chúng em rất chăm học hành.
Ai cũng thích học hỏi những điều hay từ bạn bè.
Chọn A, hoặc B, hoặc C.
Em hãy chọn ý đúng nhất.
Câu 1
A. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau.
B. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa gần
giống nhau.
C.Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống
nhau hoặc gần giống nhau.
Rung Chuông Vàng
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Chọn A, hoặc B, hoặc C, hoặc D
Dòng nào dưới đây là những từ đồng nghĩa?
Câu 2
A. hồng, đỏ, thẫm.
B. đen đúa, xanh đen, xanh hồ thủy.
C. mang, vác, đi, đứng.
D. biếu, tặng, cho.
Rung Chuông Vàng
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Em hãy giúp 3 chú ong tìm tổ?
Dặn dò
- Về nhà xem lại bài cũ và cho thêm ví dụ về từ đồng nghĩa
- Xem trước bài mới Luyện tập về từ đồng nghĩa