THPT Thái Phiên
Lớp 12/9
Nhóm 2
Tây Tiến
Quang Dũng
Nhóm 2 gồm có
Trần Thị Hồng Hạnh
Phạm Ngọc Hiển
Huỳnh Tấn Hiếu
Nguyễn Huy Hoàng
Nguyễn Vĩnh Hoàng Huân
Phạm Gia Huy
Phạm Khánh Hương
Nguyễn Đình Quốc Khánh
Võ Tô Đình Khoa
Đoạn 1 (14 câu đầu)
Núi rừng Tây Bắc hùng vĩ dữ dội và bước chân kiêu hùng của người lính Tây Tiến.
Những kỉ niệm đẹp về tình quân dân và cảnh sông nước Tây Bắc thơ mộng.
Đoạn 2 (câu 15-22)
Đoạn 3 (câu 23 -30)
Lời thề gắn bó với Tây Tiến.
Đoạn 4 (4 câu cuối)
Nhắc lại bố cục
Chân dung của người lính Tây Tiến.
01
14 câu đầu
Núi rừng Tây Bắc hùng vĩ dữ dội và bước chân kiêu hùng của người lính Tây Tiến.
“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa ra khơi
Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời!
Chiều chiều oan linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người
Nhớ ôi Tây tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi”
II.Đọc hiểu văn bản
“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi”
Hai câu thơ đầu mang cảm xúc chủ đạo của bài thơ, cảm xúc ấy là nỗi nhớ, nhớ: sông, núi rừng Tây Bắc.
Hai danh từ riêng “Sông Mã” và “Tây Tiến”: vừa là điểm đến, vừa là nơi trở về của nỗi nhớ
“Sông Mã”: con sông gắn liền với chặng đường hành quân của người lính.
“Tây Tiến”: đoàn quân gắn liền với nhà thơ.
Nỗi nhớ được bật lên thành tiếng gọi tha thiết “Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi” gợi lên bao nỗi niềm lâng lâng khó tả.
“Nhớ về rừng núi” ở đây là địa bàn hoạt động của Tây Tiến với bao gian nguy, vất vả nhưng cũng thật trữ tình lãng mạn.









“Nhớ chơi vơi”:có thể hiểu là một mình giữa thế giới hoài niệm mênh mông, bề bộn, sâu sắc, mãnh liệt, có sức mạnh vượt không gian và thời gian để trở về hoài niệm trong tiềm thức, gọi dậy bao nhiêu kỉ niệm.
Âm “ơi” được điệp lại 3 lần: âm hưởng vang vọng, lan tỏa, khiến cho tiếng gọi như vọng ra từ vách đá, từ cõi nhớ ngàn thương của nhà thơ.
=> Thể hiện nỗi nhớ da diết,miên man, bồi hồi, bâng khuâng, sâu lắng làm cho con người có cảm giác đứng ngồi ko yên.
“Xa rồi”: được đặt giữa câu, chỉ nguyên nhân nỗi nhớ, bộc lộ cảm xúc bồi hồi, da diết.=>xa rồi nên mới nhớ da diết như thế .
Điệp từ “nhớ” được nhắc lại hai lần như khắc sâu thêm nỗi lòng của nhà thơ.
“Chơi vơi”: trạng thái trơ trọi giữa khoảng không rộng, ko thể bấu víu vào đâu cả.
 Hai câu thơ là một tiếng gọi-gọi về những gì thân thuộc, đáng nhớ nhất trong tâm tưởng nhà thơ về một thời Tây Tiến. Theo tiếng gọi ấy, bao kỉ niệm sẽ thức dậy, ùa về…
Liên hệ: trong ca dao có nhiều câu viết về nỗi nhớ:
“Nhớ ai bổi hổi bồi hồi
Như đứng đống lửa, như ngồi đống rơm.”
“Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ
Nhớ ai ai nhớ bây giờ nhớ ai”
...........

Trong ca dao cũng có một nỗi nhớ như thế: “Ra về nhớ bạn chơi vơi.”
"Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi,
Mường Lát hoa về trong đêm hơi"
Hình ảnh “sương lấp đoàn quân mỏi” vốn gợi hình ảnh đoàn quân Tây Tiến trở về Mường Lát trong màn sương mờ mờ ảo của núi rừng Tây Bắc, gợi lên vẻ đẹp lãng mạn của thiên nhiên núi rừng, đồng thời là vẻ đẹp đông đảo, đoàn kết của người lính chiến.
Những từ chỉ địa danh Sài Khao, Mường Lát gợi ra địa bàn rộng lớn, đầy lạ lẫm đối với người lính Tây Tiến.
- Đoàn quân đi qua bản Mường Lát vào ban đêm và phát hiện ra vẻ đẹp trữ tình “Hoa về trong đêm hơi”.
+ “Hoa về” nghĩa là hoa nở
+ “Đêm hơi” nghĩa là đêm sương
+ “ Hoa về trong đêm hơi” còn được hiểu đó là những bông hoa khói tỏa ra từ sương rừng, khói đuốc => Xua đi cái bỏng rát của chiến tranh
+Người lính hành quân trong gian khổ như tâm hồn lúc nào cũng luôn lạc quan, yêu đời làm bạn với hoa rừng, sương núi.
Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm…….
xa khơi.”
Anh bạn dãi dầu không bước nữa…..nếp xôi
a.Thiên nhiên TB hoang dã, dữ dội,hùng vĩ

b. Hình ảnh người lính và kỷ niệm tình quân dân


a.Thiên nhiên TB hoang dã, dữ dội, hùng vĩ:
Những câu thơ nào vẽ ra một TB vô cùng hiểm trở,dữ dội ?
“Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.”
Từ láy tạo hình: “khúc khuỷu” (quanh co, khó đi), “thăm thẳm”(diễn tả độ cao,độ sâu), “heo hút” (xa cách cuộc sống con người).
Câu thơ sử dụng nhiều thanh trắc đi liền nhau,điệp từ “dốc”, cách ngắt nhịp 4/3 như chặt đôi câu thơ: “Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm”,khiến khi đọc lên ta có cảm giác trúc trắc, mệt mỏi, gợi lên cảnh những đỉnh dốc nối tiếp nhau, hết đỉnh dốc này lại tới đỉnh dốc khác, chẳng biết bao giờ mới hết.
+“Heo hút cồn mây súng ngửi trời”: sử dụng phép nhân hóa “súng ngửi trời”,người lính đi trên đỉnh núi mà như đi trên mây. Mũi súng đeo sau vai như chạm đến trời xanh “ngửi trời” => hình ảnh ngạo nghễ có chút hóm hỉnh đùa vui kiểu lính=> Chất lính trẻ trung,trước thiên nhiên dữ dội người lính Tây Tiến không bị lu mờ đi mà nổi lên đầy thách thức .
+NT tiểu đối tách câu thơ thành hai vế : “Ngàn thước lên cao // ngàn thước xuống”, làm câu tơ như bị bẻ đôi, diễn tả con dốc với chiều cao, sâu rợn ngợp=> nhìn lên cao chót vót, nhìn xuống sâu thăm thẳm. Tạo nên địa hình, địa thế cheo leo, hiểm trở


a.Thiên nhiên TB hoang dã, dữ dội, hùng vĩ:
Ba câu thơ giàu chất hội họa, dựng lên bức tranh hoang vu, dốc đèo đứt nối, hùng vĩ trên con đường hành quân của chiến sĩ Tây Tiến
Câu thơ cuối có âm điệu thật khác so với ba câu thơ trên, lời thơ nhẹ nhàng trầm xuống, tưởng tượng như người lính chiến từ trên đỉnh núi cao mà phóng tầm mắt xuống, thấy những cảnh vật mơ hồ không sắc nét, nhưng đó là dấu hiệu của sự sống.
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.
Vần mở "ơi" đặt cuối câu tạo cảm giác nhẹ nhàng gợi ra những phút giây nghỉ ngơi thư giãn của người lính.
“mưa xa khơi” gợi cảm giác khoan khoái mát lạnh của làn mưa trắng xóa.
Bốn câu thơ vừa gợi ra sự dữ dội hoang vu, sự êm đềm của núi rừng, vừa gợi ra những cuộc hành quân vất vả nhọc mệt nhưng đầy trẻ trung, yêu đời của các chàng trai Tây Tiến.


b. Hình ảnh người lính và kỷ niệm tình quân dân


Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời
Các gọi “anh bạn” thể hiện tình cảm thân thiết trìu mến, “Dãi dầu” dầm mưa dãi nắng, vất vả, khó nhọc cụm từ “không bước nữa” và “bỏ quên đời” đều là cách nói tránh về cái chết, điều đó là giảm đi sự đau thương mất mát, đồng thời nhấn mạnh sự hy sinh cao cả của người lính chiến.
Tư thế hi sinh “gục lên súng mũ”, thể hiện tinh thần người lính chiến dẫu có hy sinh cũng không hề rời đi trách nhiệm, trang bị gắn bó với đời lính, đó là một tư thế ngang tàng, gan góc, quả cảm của người lính.
Người lính ra đi mà như đi vào giấc ngủ bởi họ đã khoác lên mình đôi cánh của lí tưởng “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”
Hình ảnh về người lính anh dũng hi sinh ấy sau này ta còn bắt gặp trong "Dáng đứng Việt Nam" : " Và anh chết trong khi đang đứng bắn- Máu anh phun theo lửa đạn cầu vồng". Câu thơ đã tiếp tục cảm hứng bi tráng khi xây dựng chân dung người lính Tây Tiến.
+ Gian khổ không chỉ là núi cao dốc thẳm, không chỉ là mưa lũ thác ngàn mà còn là tiếng gầm của cọp beo nơi rừng thiêng nước độc, nơi đại ngàn hoang vu.
Cấu trúc thơ tân kỳ độc đáo, dùng động từ mạnh mẽ trong câu “Chiều chiều oai linh thác gầm thét” thể hiện cái dữ dội, hùng vĩ hoang sơ của vùng núi rừng Tây Bắc
+Từ láy “Chiều chiều”,“đêm đêm”: không phải là 1 chiều, 2 chiều hay 1 đêm, 2 đêm mà chiều nào, đêm nào cũng vậy. Thời gian liên tục, thường xuyên.
“Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người”
Bên cạnh đó, không chỉ dừng lại ở sự hoang sơ hùng vĩ, mà núi rừng nơi đây còn ẩn chứa những mối hung hiểm khôn lường, Quang Dũng viết “Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người”, nơi rừng thiêng nước độc, lại còn có sự hiện diện của ác thú,nhấn mạnh vẻ bí hiểm, dữ dội,hoang dã chứa đầy nguy hiểm, cái chết luôn luôn rình rập đe dọa người lính của núi rừng miền Tây.
Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi
Hai câu cuối: nhớ hương vị cuộc sống
+ “Nhớ ôi”: từ cảm thán mang tình cảm dạt dào => khung cảnh đậm đà tình quân dân.
+ Sau một thời gian hành quân vất vả giữa núi rừng phải chịu đói chịu khát, nay các anh được đồng bào tiếp đón bằng “cơm lên khói” cùng mùi hương “thơm nếp xôi” thật là ấm bụng.
=> Mọi khó khăn gian khổ như bị đẩy lùi và thay vào đó là niềm lạc quan và tình thơ đong đầy .
Nghệ thuật tương phản và cường điệu, cách sử dụng từ láy gợi hình, gợi cảm để khắc họa một bức tranh giàu màu sắc, đường nét.
- Bút pháp lãng mạn kết hợp với hiện thực; chất họa kết hợp với chất nhạc => dựng lại con đường hành quân giữa núi rừng Tây Bắc hiểm trở, khắc nghiệt, hùng vĩ và thơ mộng.
+ Nghệ thuật hài thanh: Tác giả sử dụng câu thơ nhiều thanh trắc tạo nên sự trắc trở.
+ Thơ mộng, trữ tình: với các từ ngữ độc đáo, ấn tượng: “hoa về” chứ không phải “hoa nở”; “đêm hơi” chứ không phải “đêm sương”.
Nd:Tái hiện rõ nét thiên nhiên và con người Tây Bắc, trên nền thiên nhiên những người lính Tây Tiến hiện lên thật oai hùng, bi tráng.
Tổng Kết
Cảm ơn các bạn đã lắng nghe