Văn bản
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)
Tuần: 9 – Tiết: 33
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHÚ THÍCH
1. Đọc
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
(Nguyễn Khuyến)
2. Chú thích
a) Tác giả(SGK)
- Nguyễn Khuyến (1835- 1909)
- Quê quán: Thôn Vị Hạ, xã Yên Đổ (nay thuộc tỉnh Hà Nam)
- Cuộc đời:
+ Thi đỗ đầu cả 3 kì: Hương, Hội, Đình do đó có tên là Tam Nguyên Yên Đổ
+ Làm quan khoảng 10 năm, khi thực dân Pháp đánh chiếm xong Bắc Bộ, ông cáo quan về ở ẩn.
- Sự nghiệp: Là nhà thơ lớn của dân tộc
- Phong cách sáng tác: Nhà thơ của tình bạn, tình người, tình quê.
NGUYỄN KHUYẾN
(Lúc làm quan)
(Ngôi nhà của Nguyễn Khuyến khi cáo quan về ở ẩn)
(Mộ Nguyễn Khuyến đặt trên núi Phương Nhi, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định)
b) Tác phẩm
- Đề tài:
- Bố cục: 1-6-4 rất độc đáo

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
(Nguyễn Khuyến)
Lời chào bạn đến chơi nhà (Câu đầu)
Hoàn cảnh tiếp bạn
(Câu 2 -> câu 7)
Giá trị của tình bạn
(Câu cuối)
- Thể thơ: Thất ngôn bát cú đường luật.
Bài thơ viết về đề tài gì ?
Viết về tình bạn
Cách lập ý của bài thơ này có gì khác với bài QĐN?
1. Lời chào đón bạn đến nhà.
II.Tìm hiểu văn bản
- Giọng điệu reo vui, hồ hởi,lời hỏi thăm tự nhiên như lời nói thường ngày .

“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà”.
Em có nhận xét gì về giọng điệu của câu thơ đầu?
=>Thể hiện sự vui mừng chào đón nồng nhiệt khi có bạn đến thăm.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá

Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.

Cải chửa ra cây, cà mới nụ.

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.

Đầu trò tiếp khách, trầu không có,


2
“Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có”,
Theo em t/giả mong muốn được tiếp bạn ntn? Từ ngữ nào cho thấy điều đó?
Cái “ không ” được đẩy tới tận cùng là gì ?
NT - Ngôn ngữ mộc mạc,đời thường. - Cách nói phóng đại,liệt kê .
- Giọng điệu hóm hỉnh, hài hước. - Lời phân bua hữu tình.
. => Chủ nhà là người thật thà chất phác.Tình cảm với bạn chân thực ,thắm thiết, sâu đậm .
Bác đến chơi đây, ta với ta.
3. Cảm nghĩ về tình bạn.
Câu kết bài và riêng cụm từ « Ta với ta » nói lên điều gì ? Câu thơ này có vai trò khẳng định điều gì về tình bạn của nhà thơ ?
Nhóm 1,2,3: So sánh cụm từ “ ta với ta” trong bài “ Bạn đến chơi nhà” với cụm từ “ ta với ta” trong bài “ Qua đèo Ngang”?
THẢO LUẬN
_“Ta với ta” trong bài “ Qua đèo Ngang” là tác giả với cái bóng của chính mình, là nỗi cô đơn khi đứng một mình, đối diện với chính mình nơi hoang vắng
-> Thể hiện sự cô đơn gần như tuyệt đối của chính tác giả
_“Ta với ta” trong “ Bạn đến chơi nhà” là tác giả với người bạn của mình, tuy hai mà một, thể hiện một tình bạn đậm đà , thắm thiết, chân thành


-> Bộc lộ niềm vui mừng , phấn khởi khi bạn đến chơi
Vì sao nói đây là bài thơ hay nhất về tình bạn?
Vì nó ca ngợi tình ban chân thành mộc mạc nhưng tràn ngập niềm vui.
Vì nó đã tạo ra một tình huống bất ngờ thú vị làm cho người đọc ngạc nhiên cười xòa hóm hỉnh mà sâu sắc.
Tình bạn chân thành cao cả đó được thực hiện trong hình thức thơ thất ngôn bát cú Đường luật rất chặt chẽ.
Câu hỏi thảo luận:

III.TỔNG KẾT
1.Nghệ thuật.
- Sáng tạo nên tình huống khó xử khi bạn
đến chơi nhà và cuối cùng òa ra niềm vui
đồng cảm.
- Lập ý bất ngờ.
- Vận dụng ngôn ngữ, thể loại điêu luyện.

Em có nhận xét gì về NT đặc sắc của bài thơ ?
2.Ý nghĩa văn bản.
Sau khi học xong bài thơ, em rút ra được bài học gì về tình bạn? Em sẽ làm thế nào để có được tình bạn đẹp?
Bài thơ thể hiện một quan niệm về tình bạn, quan niệm đó vẫn còn có ý nghĩa,có giá trị lớn trong cuộc sống của con người ngày hôm nay.
SƠ ĐỒ TƯ DUY
LUYỆN TẬP
Viết đoạn văn (khoảng 6-8 dòng ) nêu suy nghĩ của em về tình bạn.
VẬN DỤNG:Tìm những câu danh ngôn hay về tình bạn

VD "Một trong những hạnh phúc lớn nhất ở đời này là tình bạn và một trong những hạnh phúc của tình bạn là:Một người để gửi gắm những điều thầm kín..."
 

Người bạn thật sự không phải người đến với bạn đầu tiên, hay người bạn biết lâu nhất.
Đó là người đến bên bạn và không bao giờ bỏ rơi bạn.
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
* Đối với bài học tiết này:
Học thuộc lòng bài thơ.
Nắm nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa
của bài thơ.
* Đối với bài học ở tiết tiếp theo:
Chuẩn bị bài:Cách lập ý cho bài văn biểu cảm.