GV: Trương Thị Thái Hòa
lục vân tiên cứu
kiều nguyệt nga
I. ĐỌC - HIỂU CHÚ THÍCH:
1. Tác giả:
- Cụ đồ Nguyễn Đình Chiểu sống vào thế kỉ XIX, giữa thời rối ren của lịch sử, trọn sáu tỉnh Nam Kì rơi vào tay của Thực dân Pháp.
- Các sáng tác chính của ông như: Dương Từ - Hà Mậu, Ngư Tiều y thuật vấn đáp, Lục Vân Tiên, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Văn tế Trương Định, Thơ điếu Phan Tòng thể hiện những nội dung chính của văn học dân tộc: ca ngợi đạo lí, đạo đức nhân dân và lòng đau xót trước cảnh lầm than của quê hương rơi vào tay giặc.
- Khi ông mất (thầy đồ, vị lương y, nhà thơ lớn) cả cánh đồng Ba Tri rợp bóng khăn tang.
Thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta năm 1958

2. Văn bản:
a. Xuất xứ: Truyện thơ Nôm “Lục Vân Tiên”gồm 2082 câu thơ lục bát, đoạn trích đánh cướp Phong Lai nằm ở phần đầu.
b. Đại ý: Kiều Nguyệt Nga tiểu thư con nhà khuê các, theo lịnh cha về quê nhà định bề hôn sự, nào ngờ giữa đường gặp toán cướp Phong Lai làm càn, may nhờ có Lục Vân Tiên bẻ cây đánh đuổi toán cướp dữ tợn cứu người đẹp.
Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.
Kêu rằng: “Bớ đảng hung đồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.”
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
“Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
Trước gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng
Vân Tiên tả đột hữu xông
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang
Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quăng gươm giáo tìm đàng chạy ngay.
1. Nhân vật Lục Vân Tiên:
-Hòan cảnh: Vân Tiên chuẩn bị lên kinh ứng thí, việc thi cử là việc hệ trọng nhưng khi thấy kẻ khác gặp nguy “Kêu rằng bớ đảng hung đồ, chớ quen làm thói hồ đồ hại dân”, Vân Tiên liền cứu giúp.
- Hành động: bẻ cây làm gậy xông vào đánh cướp, đây là hành động giàu nghĩa hiệp xuất phát từ lòng lương thiện, nhân hậu.

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
- Tính cách:
+Ân cần thăm hỏi những người bị nạn với tình cảm yêu thương, chia sẻ, quan tâm
“Vân Tiên nghe nói động lòng
Đáp rằng ta đã trừ dòng lâu la”
+Giữ chữ lễ theo quan niệm Nho gia ngày xưa, bản chất của một người đọc sách thánh hiền xưa
“Khoan khoan ngồi đó chớ ra
Nàng là phận gái ta là phận trai”
+Là người trọng nghĩa khinh tài, cứu người không màng chi đến việc trả ơn
“Làm ơn há dễ trông người trả ơn”
Hình tượng nhân vật Lục vân Tiên tương tự như nhân vật Từ Hải trong Truyện Kiều của Nguyễn Du vốn được ca ngợi như người anh hùng:
“Anh hùng tiếng đã gọi rằng
Giữa đường dẫu thấy bất bình mà tha”
Hành động của Lục Vân Tiên dũng mãnh, xứng đáng theo đạo làm trai của cụ Đồ Chiểu được nhân dân yêu mến và ngợi ca.
“Trai thời trung hiếu làm đầu
Gái thời tiết hạnh làm câu trau mình”
2. Nhân vật Kiều Nguyệt Nga
-Niềm tri ân và cảm mến Lục Vân Tiên ngay từ buổi đầu gặp gỡ
Gẫm câu báo đức thù công,
Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi
- Chung thủy: Nghe tin Lục Vân tiên đã chết, Kiều Nguyệt Nga thủ tiết suốt đời. Thái sư hỏi nàng cho con trai không được, thù oán, bắt Nguyệt Nga cống giặc Ô Qua. Đi tới biên giới, nàng mang theo bức hình Vân Tiên nhảy xuống sông tự tử. Phật Bà Quan Âm đưa nàng vào nhà họ Bùi. Bùi Công nhận làm con nuôi, nhưng Bùi Kiệm lại đòi lấy nàng làm vợ. Nguyệt Nga trốn khỏi nhà họ Bùi, nương nhờ một bà lão dệt vải.
Võng anh theo trước kiệu nàng theo sau
Nhân vật Kiều Nguyệt Nga thể hiện quan niệm Nho gia về đạo đức của người phụ nữ ngày xưa trong xã hội phong kiến, “tam tòng tứ đức”, “tam cương ngũ thường” để có thể giữ vững được giềng mối của một quốc gia, dân tộc. Chính vì vậy, dù sống trong xã hội nặng về lễ giáo nhưng những mối tình Kim Trọng - Thúy Kiều, Lục Vân Tiên - Kiều Nguyệt Nga, Phạm Tải - Ngọc Hoa, Phạm Thái - Trương Quỳnh Như luôn là đề tài hấp dẫn và đem lại nhiều cảm hứng mới lạ trong văn học Trung đại vốn nặng về chữ nghĩa thánh hiền.
III. Tổng kết:
1. Nội dung
Đoạn trích thể hiện khát vọng hành đạo giúp đời cứu người của tác giả và khắc họa những phẩm chất đẹp đẽ của Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga
2. Nghệ thuật
-Thể thơ lục bát giàu nhịp điệu, văn vần và văn nói nhuần nhuyễn.
- Giọng đặc trưng của người Nam Bộ giàu tình nặng nghĩa.
-Truyện thơ dài nhưng kết cấu, diễn biến chặt chẽ, theo trình tự nhất định.
CỦNG CỐ - DẶN DÒ
1. Chọn đoạn thơ yêu thích học thuộc lòng
2. Tự luyện tập viết đoạn văn ngắn (15 dòng) về một nhân vật mình yêu thích.