Năm học 2021-2022
Giáo viên: Nguyễn Văn Hưng.
TRƯỜNG THCS HÀ CHÂU
MÔN NGỮ VĂN LỚP 9
NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG CÁC EM HỌC SINH
Hãy quan sát tranh ảnh và cho biết nội dung bức tranh là gì ?
Trong chưuong trỡnh Ng? Van THCS em dó du?c h?c b�i tho n�o cú hai hỡnh ?nh trờn ? C?a tỏc gi? n�o ? N?i dung b�i tho ?
Ti?ng g� trua - Xuõn Qu?nh
Vi?t v? tỡnh c?m b�,chỏu.
Em hóy d?c nh?ng cõu tho cú hai hỡnh ?nh trờn ?
Trờn du?ng h�nh quõn xa
D?ng chõn bờn xúm nh?
Tay b� khum soi tr?ng
D�nh t?ng qu? ch?t chiu
Cho con g� mỏi ?p
Cục… cục tác cục ta

Văn bản: Bếp lửa ( Bằng Việt )
I. Tìm hiểu chung:
Văn bản: Bếp lửa ( Bằng Việt )
Tác giả
Bằng Việt tên khai sinh là Nguyễn Việt Bằng, sinh năm 1941, quê ở Thạch Thất - Hà Tây.
Ông làm thơ từ những năm 60 và thuộc các thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ.
Ngoài làm thơ, Bằng Việt còn dịch tác phẩm của nhiều nhà thơ nổi tiếng trên thế giới.
Thơ Bằng Việt trong trẻo, mượt mà, thường khai thác những kỉ niệm, mơ ước của tuổi trẻ.
Ông từng là chủ tịch hội đồng thơ Hội nhà văn Việt Nam, hiện đang là chủ tịch hội liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội.
I. Tìm hiểu chung:
Văn bản: Bếp lửa ( Bằng Việt )
Tác giả
- Bằng Việt, tên khai sinh là Nguyễn Việt Bằng – sinh năm 1941, quê ở huyện Thạch Thất, tỉnh Hà Tây.
- Bằng Việt làm thơ từ đầu những năm 60 và thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.
- Hiện nay ông là chủ tịch Hội liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội.
- Đề tài : chủ yếu khái thác những kỉ niệm và ước mơ của tuổi trẻ nên thường gần gũi với bạn độc trẻ tuổi nhất là trong các nhà trường.
- Phong cách sáng tác : Thơ Bằng Việt trong trẻo, mượt mà mang giọng điệu thủ thỉ, tâm tình ; ngôn ngữ điềm đạm ; cấu tứ mạch lạc và hệ thống thi ảnh đặc sắc.
I. Tìm hiểu chung:
Văn bản: Bếp lửa ( Bằng Việt )
- Hương cây bếp lửa ( tập thơ in chung với nhà viết kịch Lưu Quang Vũ) ;
Những gương mặt những khoảng trời ( 1973) ;
Cát sáng ( 1983)…
Tác phẩm tiêu biểu :
BẾP LỬA
(Bằng Việt)
2. Tác phẩm:
 - Bài thơ ra đời 1963, khi tác
giả đang là sinh viên học ngành
Luật ở nước ngoài.
In trong tập “ Hương cây –
Bếp lửa” ( 1968)

 
Nhà thơ Bằng Việt trả lời phỏng vấn hoàn cảnh và cảm xúc khi viết bài thơ
“…Những năm đầu theo học
Luật tại đây tôi nhớ nhà kinh
khủng.Tháng 9 ở bên đó trời se
se lạnh, buổi sáng sương khói
bay mờ mờ mặt đất, ngoài cửa
sổ, trên các vòm cây gợi cảnh
mùa đông ở quê nhà. Mỗi buổi
dậy sớm đi học, tôi hay nghĩ
đến hình ảnh một bếp lửa thân
quen, nhớ tới hình ảnh bà nội
lụi cụi dậy sớm nấu nồi xôi,
luộc củ khoai, củ sắn cho
cả nhà…” Đây cũng chính là
nguồn khơi mạch cảm xúc
cho Bằng Việt viết bài thơ
“Bếp lửa”.
"Tụi vi?t b�i tho B?p L?a nam 1963,lỳc dang h?c nam th? 2 D?i h?c t?ng h?p Qu?c gia Kiev( Ukarina ). Mựa Dụng nu?c Nga r?t l?nh,ph?i d?t lũ d? su?i. Ng?i su?i l?a tụi b?ng nh? d?n " B?p l?a " quờ nh�,nh? b� tụi,nh? ngu?i nhúm b?p . Xa b�,xa gia dỡnh khi dó tru?ng th�nh t?c l� cú d? lựi xa d? nh? v� suy ng?m nh?ng giỏ tr? tinh th?n nờn b�i tho vi?t r?t nhanh . Vi?t " B?p L?a " tụi ch? mu?n gióy b�y tõm tr?ng th?t c?a lũng mỡnh."

B� n?i tụi l� m?t ph? n? nụng dõn chõn ch?t,bỡnh d?. V?i tụi,b� l� hi?n thõn c?a s? c?n cự,nh?n n?i v� d?c hi sinh.
BẾP LỬA
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.

Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay!

Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh:
“ Bố ở chiến khu bố còn việc bố
Mày có viết thư chớ kể này kể nọ
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”

Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng….

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!

Giờ cháu đã đi xa.Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
-Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?...
( Bằng Việt- 1963)
- Đinh ninh: ở đây có nghĩa là nhắc đi nhắc lại cho người khác nắm chắc, nhớ chăc.
- Chiến khu: Vùng căn cứ của lực lượng cách mạng hay lực lược kháng chiến
Biểu cảm k/h tự sự, miêu tả, bình luận
BẾP LỬA
* Thể thơ :
Tự do
Phương thức biểu đạt :
* Chủ đề:
*Ý nghĩa nhan đề :
Bài thơ gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người bà và tình bà cháu, đồng thời thể hiện lòng kính yêu, trân trọng và biết ơn của người cháu đối với bà, cũng là đối với gia đình, quê hương,đất nước.
- “ Bếp lửa ” là một hình ảnh độc đáo, sáng tạo, xuất hiện nhiều lần trong bài thơ, nó vừa mang ý nghĩa tả thực, vừa mang ý nghĩa biểu tượng :
- Trước hết, đây là một bếp lửa thực, quen thuộc, gần gũi trong mỗi gia đình của người Việt. Đồng thời, nó là hình ảnh gắn với kỉ niệm ấu thơ về một người bà cụ thể, có thật của tác giả.
- Bếp lửa là biểu tượng mang ý nghĩa ẩn dụ giàu ý nghĩa :
+ Bếp lửa gợi lên sự tần tảo, chăm sóc, yêu thương của người bà dành cho người cháu trong những năm tháng đói nghèo, chiến tranh để trưởng thành và khôn lớn.
+ Bếp lửa gợi lên bao vất vả, cực nhọc của đời bà. Song bà nhóm bếp lửa cũng chính là nhóm lên sự sống, niềm vui, niềm tin và hi vọng cho cháu vào một tương lai phía trước.
+ Bếp lửa còn là biểu tượng của gia đình, quê hương, đất nước, cội nguồn… đã nâng bước người cháu trên suốt hành trình dài rộng của cuộc đời.
1. Tìm mạch cảm xúc của bài thơ?

2. Dựa vào mạch cảm xúc ấy để phân chia bố cục?
* Mạch cảm xúc
- Bài thơ là lời tâm sự của người cháu hiếu thảo ở phương xa gửi về người bà.
- Bài thơ được mở ra với hình ảnh bếp lửa, từ đó gợi về những kỷ niệm tuổi thơ sống bên bà tám năm ròng, làm hiện lên hình ảnh bà với sự chăm sóc, lo toan, vât vả và tình yêu thương trìu mến dành cho đứa cháu. Từ những kỷ niệm, đứa cháu nay đã trưởng thành suy ngẫm và thấu hiểu về cuộc đời bà, về lẽ sống giản dị mà cao quý của bà. Cuối cùng, người cháu muốn gửi niềm mong nhớ về với bà.
-> Mạch cảm xúc bài thơ đi từ hồi tưởng về quá khứ đến hiện tại, từ kỷ niệm đến suy ngẫm. Từ đó diễn tả niềm kính yêu vô hạn và những suy ngẫm sâu sắc của người cháu về bà và bếp lửa quê hương.
Thực hành : Hoạt động cặp đôi .

? Theo em,văn bản này chia làm mấy phần?
? Hãy chia bố cục và nêu rõ nội dung ?
Bố cục:
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm,
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.


Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cảm xúc kỉ niệm về bà.
Bếp lửa ( Bằng Việt )

Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói,
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy.
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay !

Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa.
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế,
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế !
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe,
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học,
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi !chẳng đến ở cùng bà,
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?


Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi,
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh.
Vẫn vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh:
“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố,
Mày có viết thư chớ kể này kể nọ,
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên !”.

Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn,
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng…

Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà.
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ,
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui,
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!
Giờ cháu đã đi xa, có ngọn khói trăm tàu,
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả,
Nhưng vẫn chẳng bao giờ quên nhắc nhở:
- Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?...
Suy ngẫm về cuộc đời bà và hình ảnh bếp lửa.
Nỗi nhớ của người cháu về bà và bếp lửa.
* Hình ảnh nổi bật trong bài thơ 
- Hình ảnh người bà
- Bếp lửa


Đây là hai hình ảnh nổi bật, gắn bó mật thiết với nhau, vừa tách bạch vừa nhòe lẫn trong nhau, tỏa sáng bên nhau.
.
I. Tìm hiểu chung:
II. Tìm hiểu chi tiết
Bếp lửa ( Bằng Việt )
1. Khơi nguồn kí ức tuổi thơ về bếp lửa và hình ảnh người bà
Hình ảnh xuất hiện đàu bài thơ là gì? Tác giả đã sử dụng NT gì để gợi lên hình ảnh đó? Tác dụng?
- Ba tiếng “một bếp lửa” được nhắc lại hai lần, trở thành điệp khúc mở đầu bài thơ với giọng điệu sâu lắng, khẳng định hình ảnh“bếp lửa” như một dấu ấn không bao giờ phai mờ trong tâm tưởng của nhà thơ.
Em hiểu gì về câu thơ: Một bếp lửa chờn vờn sương sớm/ Một bếp lửa ấp iu nồng đượm?
- “Bếp lửa chờn vờn sương sớm” là hình ảnh quen thuộc đối với mỗi gia đình Việt Nam trước đây mỗi buổi sớm mai. Hình ảnh bếp lửa thật ấm áp giữa cái lạnh chờn vờn “sương sớm”,thật thân thương với bao tình cảm “ấp iu nồng đượm”.
+ Từ láy“chờn vờn” rất thực như gợi nhớ, gợi thương đến dáng hình bập bùng, chập chờn của ngọn lửa trong kí ức.
+ Từ láy “ấp iu” gợi bàn tay kiên nhẫn, khéo léo và tấm lòng chi chút của người nhóm lửa, lại rất chính xác với công việc nhóm bếp cụ thể.
Từ hình ảnh bếp lửa, người cháu đã có cảm xúc như thế nào ở câu thơ thứ ba?
- Hình ảnh bếp lửa đã làm trỗi dậy tình yêu thương: “Cháu thương bà biết mấy nắng mưa”. Tình thương tràn đầy của cháu đã được bộc lộ một cách trực tiếp và giản dị. Đằng sau sự giản dị ấy là cả một tấm lòng, một sự thấu hiểu đến tận cùng những vất vả, nhọc nhằn, lam lũ của đời bà.
Em nghĩ gì về vai trò của ba câu thơ đầu?
=>Ba câu thơ mở đầu đã diễn tả cảm xúc đang dâng lên cùng với những kí ức, hồi tưởng của tác giả về bếp lửa, về bà, là sự khái quát tình cảm của người cháu với cuộc đời lam lũ của người bà.
? Ở phần thứ hai của bài thơ, tác giả đã nêu lên những kỉ niệm nào của tuổi thơ? Em hãy gọi tên các kỉ niệm ấy?
- Kỉ niệm năm lên bốn tuổi
- Kỉ niệm tám năm ở cùng bà
- Kỉ niệm thời bom đạn chiến tranh ( khi giặc càn quét)
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc và tìm hiểu văn bản:
Bếp lửa ( Bằng Việt )
2. Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà và bếp lửa
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại giờ sống mũi còn cay!
a. Kỉ niệm năm lên bốn tuổi
Tuổi thơ của tác giả gắn với sự kiện nào?
Kí ức đưa nhân vật trở về những năm “đói mòn đói mỏi” của nạn đói năm 1945: “cả dân tộc đói nghèo trong rơm rạ” (Chế Lan Viên). Thành ngữ “đói mòn đói mỏi” – cái đói kéo dài làm mỏi mệt, kiệt sức, con ngựa gầy rạc cùng với người bố đánh xe chắc cũng gầy khô…Giọng thơ trĩu xuống, nao nao lòng người đọc
“Năm Ất Dậu tháng ba còn nhớ mãi 
Giống Lạc Hồng cực trải lắm đau thương! 
Những thây ma thất thểu đầy đường, 
Rồi ngã gục không đứng lên vì…đói!” 
Ta nhớ mãi cái thời kỳ đen tối!
Quên làm sao tội lỗi kẻ xâm lăng!
Quên làm sao mối thù hận khôn cùng!
Quên sao được hai triệu người chết đói!

Đói tự Bắc Giang, đói về Hà Nội
Đói ở Thái Bình, đói tới Gia Lâm
Khắp đường xa những xác đói rên nằm
Trong nắng lửa trong bụi lầm co quắp
Giữa đống trẻ chỉ còn đôi hố mắt
Đọng chút hồn sắp tắt của thây ma;
Những cánh tay gầy quờ quạng khua khua
Như muốn bắt những gì vô ảnh,
Dưới mái tóc rối bù và kết bánh
Một làn da đen sạm bọc xương đầu
Răng nhe ra như những chiếc đầu lâu
Má hóp lại, răng hằn sâu gớm ghiếc
Già trẻ gái trai không còn phân biệt,
Họ giống nhau như là những thây ma,
Như những bộ xương còn dính chút da
Chưa chết đã bốc xa mùi tử khí!
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc và tìm hiểu văn bản:
Bếp lửa ( Bằng Việt )
2. Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà và bếp lửa
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại giờ sống mũi còn cay!
a. Kỉ niệm năm lên bốn tuổi
-> Nỗi ám ảnh về những năm tháng tuổi thơ gian khổ, thiếu thốn, nhọc nhằn.
-Hình ảnh đậm chất hiện thực: - ”Đói mòn đói mỏi”, “khô rạc ngựa gầy”- những chi tiết thơ đậm chất hiện thực đã tái hiện lại hình ảnh xóm làng xơ xác,tiêu điều cùng những con người tiều tụy, vật lộn mưu sinh. Không trải qua cái đói quay, đói quắt thì Bằng Việt chẳng thể viết được những câu thơ chân thực đến thế!
-> Tuy nhiên cái đói chỉ là cái cớ để nhà thơ nhớ về một tuổi thơ cay cực, thiếu thốn trăm bề. Gợi tả thời thơ ấu bên bà với gian khổ thiếu thốn nhọc nhằn
- Ấn tượng nhất đối với cháu trong những năm đói khổ là mùi khói bếp của bà – mùi khói đã hun nhèm mắt cháu, còn là cái cay bởi xúc động của người cháu đã trưởng thành khi nhớ về bà.Quá khứ và hiện tại đồng hiện trên những dòng thơ. Điều này cho thấy, mùi khói bếp của bà có sức ám ảnh, làm lay động cả thế chất và tâm hồn cháu.

I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc và tìm hiểu văn bản:
Bếp lửa ( Bằng Việt )
2. Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà và bếp lửa
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà bà bảo cháu nghe
b. Kỉ niệm tám năm ở cùng bà
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi ! chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?
Trong tám năm sống cùng bà, cháu nhận dược sự yêu thương chăm sóc của bà như thế nào?
-Tám năm ròng cháu sống cùng bà” – tám năm cháu nhận được sự yêu thương, che chở, dưỡng nuôi tâm hồn từ tấm lòng của bà. Tám năm ấy, cháu sống cùng bà vất vả, khó khăn nhưng đầy tình yêu thương.
- Kháng chiến bùng nổ, “Mẹ cùng cha công tác bận không về”,bà vừa là cha, lại vừa là mẹ: “bà bảo cháu nghe - Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học”.
- Chính bà là người đã nuôi dưỡng, dạy dỗ cháu nên người. Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế để nhắc nhở cháu về truyền thống gia đình, về những đau thương mất mát và cả những chiến công của dân tộc. Bà luôn bên cháu, dạy dỗ, chăm sóc cho cháu lớn lên.
Liệt kê những từ ngữ thể hiện sâu sắc tình thương yêu của bà đối với cháu?
- Một loạt các từ ngữ “bà bảo”,”bà dạy”,”bà chăm” vừa diễn tả một cách sâu sắc tình thương bao la, sự chăm chút hết mình của người bà dành cho cháu.
- vừa thể hiện được lòng biết ơn của cháu đối với bà -. Tình yêu và kính trọng bà của tác giả được thể hiện thật chân thành, sâu sắc: “Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc”.
Em có nghĩ gì về vai trò của bếp lửa và người bà đối với cháu?
- Bà và bếp lửa là chỗ dựa tinh thần, là sự chăm chút, đùm bọc dành cho cháu.
Bếp lửa của tình bà, bếp lửa của quê hương lại gợi thêm trong cháu những gì của tuổi thơ ?
Bếp lửa của quê hương, bếp lửa của tình bà lại gợi thêm một kỉ niệm tuổi thơ – kỉ niệm gắn với tiếng chim tu hú trên đồng quê mỗi độ hè về:
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trênnhững cánh đồng xa?
Em có suy nghĩ gì về tiếng chim tu hú trong kí ức của nhà thơ?
- Tiếng chim tu hú – âm thanh quen thuộc của làng quê Việt Nam mỗi độ hè về, báo hiệu mùa lúa chín vàng đồng, vải chín đỏ cây
- Câu hỏi tu từ “Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà – Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa” mới thấm thía làm sao, xót xa làm sao! Nó diễn tả nỗi lòng da diết của tác giả khi nhớ về tuổi thơ, nhớ về bà.
=> Những câu thơ như lời đối thoại tâm tình, cháu trò chuyện với bà trong tâm tưởng, cháu trò chuyện với chim tu hú trong tình yêu thương. Và tất cả đều là sự bộc bạch của cháu dành cho người bà kính yêu. --
Em có suy nghĩ gì về hai câu thơ:“Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà – Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa”
- Hình ảnh của bà, hình ảnh của bếp lửa và âm thanh của chim tu hú vang vọng trong một không gian mênh mông khiến cả bài thơ nhuốm phủ sắc màu bàng bạc của không gian hoài niệm, của tình bà cháu đẹp như trong chuyện cổ tích.
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc và tìm hiểu văn bản:
Bếp lửa ( Bằng Việt )
2. Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà và bếp lửa
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh :
“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố,
Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ,
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”
c. Kỉ niệm thời bom đạn chiến tranh ( khi giặc càn quét)
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng…
Thành ngữ “cháy tàn cháy rụi” đem đến cảm nhận gì về hình ảnh làng quê ta lúc bấy giờ?
- Thành ngữ “cháy tàn cháy rụi” đem đến cảm nhận về hình ảnh làng quê hoang tàn trong khói lửa của chiến tranh.- đây là chi tiết mang đậmchất hiện thực.
Và trên cái nền của sự tàn phá hủy diệt ấy điều gì đã tỏa sáng?
- Tình người đã tỏa sáng, trong sự tàn phá hủy diệt ấy là sự cưu mang, đùm bọc của xóm làng đối với hai bà cháu- truyền thống đùm bọc nhân ái cao đẹp của dân tộc ta.
- Điều khiến cháu xúc động nhất là hình ảnh bà già nua, nhỏ bé đã chống chọi để trải qua những năm tháng gian nan, đau khổ mà không hề kêu ca, phàn nàn. Bà mạnh mẽ,kiên cường trước hiện thực ác liệt.
Đặc biệt là lời dặn cháu của bà đã làm ngời sáng vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ giàu lòng vị tha, giàu đức hi sinh:
“Mày có viết thư chớ kể này kể nọ
                                                  Cứ bảo nhà vẫn được bình yên”
? Điều chúng ta nói trên thể hiện qua lời dặn nào của bà? Lời dặn ấy khiến chúng ta suy nghĩ gì?
- Vậy là bà đã gồng mình gánh vác mọi lo toan để các con yên tâm công tác. Bà không chỉ là chỗ dựa cho đứa cháu thơ, là điểm tựa cho các con đang chiến đấu mà còn là hậu phương vững chắc cho cả tiền tuyến, góp phần không nhỏ vào cuộc kháng chiến chung của dân tộc. Tình cảm bà cháu hòa quyện trong tình yêu quê hương, Tổ quốc.
? Đến đây các em có suy nghĩ gì về hình ảnh bà đối với con cháu cũng như với quê hương đất nước?
- Bà là hiện thân cụ thể nhất, sinh động nhất cho hậu phương lớn. Trong nhiều gia đình Việt Nam, do nhiều cảnh ngộ khác nhau, mà vai trò của người bà – bà nội, bà ngoại – đã thay thế vai trò của người mẹ hiền. Sống trong những năm dài chiến tranh, thế nhưng bà vẫn vững lòng trước mọi tai hoạ, thử thách.
- Các từ ngữ như “bà bảo”, “bà dạy”, “bà chăm” đã diễn tả một cách sâu sắc tấm lòng đôn hậu, tình thương bao la, sự chăm chút của bà đối với cháu nhỏ. Chữ”bà” và chữ “cháu” được điệp lại 4 lần gợi tả tình bà cháu quấn quýt yêu thương.
- Được sống trong tình thương là hạnh phúc. Người cháu trong bài thơ “bếp lửa” tuy phải sống xa cha mẹ, tuy gặp nhiều thiếu thốn khó khăn, nhưng em thật hạnh phúc khi được sống trong vòng tay yêu thương của bà.
-> Bà tần tảo, giàu đức hy sinh
Qua đó cho thấy bà là con người như thê nào?
=> Tình yêu bà, yêu bếp lửa, yêu quê hương đất nước
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc và tìm hiểu văn bản:
Bếp lửa ( Bằng Việt )
2. Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà và bếp lửa
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng…
Vì sao mà tấm lòng người bà chứa đựng được biết bao điều như vậy ?
Vì trong tấm lòng đó luôn âm ỉ một ngọn lửa:
Em có suy nghĩ gì về cụm từ “ Rồi sớm rồi chiều”?
- “Rồi sớm rồi chiều” ẩn chứa cả một dòng thời gian âm ỉ, dai dẳng mang theo cả cuộc đời bà, mang theo bao tâm tình của đứa cháu phương xa.
Trong ký ức của cháu, giờ đây bếp lửa đã có sự thay đổi như thế nào? Sự thay đổi đó có ý nghĩa gì?
Từ hình ảnh bếp lửa cụ thể, tác giả đã nâng lên thành “ngọn lửa” mang ý nghĩa khái quát, tượng trưng
- “Bếp lửa” với những ấm áp, giản dị của tình cảm gia đình, của tình bà cháu đã bùng lên thành “ngọn lửa” của niềm tin và sức sống cho các thế hệ mai sau.
- Hình ảnh ấy được lặp lại hai lần trong điệp từ “một ngọn lửa” càng khẳng định đó chính là cội nguồn của bao yêu thương, của những tần tảo hy sinh nơi bà.  
- Trong hình ảnh “lòng bà luôn ủ sẵn”, người đọc cảm nhận được một ngọn lửa không bao giờ tắt qua năm tháng, một ngọn lửa bất diệt từ trong chính trái tim bà
.=> Bà không để lại cho con cháu những giá trị vật chất thông thường mà là một điều quý giá hơn gấp bội : ngọn lửa của sự sống. Khái quát lên, bà là hiện thân cho vẻ đẹp thiêng liêng của người giữ lửa, truyền lửa.
Từ ngọn lửa ấm nóng ấy, nhà thơ mở ra những suy ngẫm về cuộc đời bà
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Từ láy lận đận gợi em suy nghĩ gì về suy ngẫm của tác giả về bà?
“Lận đận” - từ láy gợi hình với hai thanh trắc đã diễn tả cả cuộc đời vất vả của bà, kết hợp với “biết mấy nắng mưa” - ẩn dụ để chỉ những thăng trầm của cuộc sống càng làm đậm thêm sự hy sinh cần mẫn của bà
3. Suy ngẫm về cuộc đời bà và hình ảnh bếp lửa
“Mấy chục năm rồi”, lời thơ kể mà như đếm, gợi lên cả một tuổi thanh xuân, cả một đời người thức khuya dậy sớm gắn liền với khói bếp cay nồng. Ấy vậy mà trong “thói quen dậy sớm” ta cảm nhận được sự tần tảo, đức hy sinh vẫn nguyên vẹn như thuở nào.
? Cụm từ “Mấy chục năm rồi”, kết hợp với cụm từ “thói quen dậy sớm” cho em hiểu gì về cuộc đời bà?
NHÓM

- Điệp từ vừa có ý nghĩa cụ thể vừa có ý nghĩa biểu tượng
- Ca ngợi bà là người nhóm lửa, giữ lửa, truyền lửa.
Bếp lửa ấp iu nồng đượm
Niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Những tâm tình tuổi nhỏ
Sưởi ấm cho Bà và cháu
Chăm sóc cho cháu
Chia sẻ tình làng
nghĩa xóm
Khơi dậy trong cháu những tình
cảm tốt đẹp
? Điệp từ “nhóm” được nhắc đi nhắc lại 4 lần có ý nghĩa gì?
- Điệp ngữ “nhóm” được nhắc lại bốn lần với những ý nghĩa phong phú, gợi nhiều liên tưởng. Từ hành động, bà đã nhóm dậy những gì thiêng liêng, cao quý nhất của con người. Bà nhóm bếp lửa mỗi sớm mai là nhóm lên:
Bếp lửa ( Bằng Việt )
Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!
Câu cảm thán
Bình dị mà cao quý
Bếp lửa Gắn liền với hình ảnh người bà
Thân thuộc mà lạ kì
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc và tìm hiểu văn bản:
Bếp lửa ( Bằng Việt )
4. Nỗi nhớ khôn nguôi về bà và bếp lửa
Giờ cháu đã đi xa . Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa ?...
-Câu hỏi tư từ và dấu chấm lửng cuối bài thơ: “Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?”…
->Ở nơi xa cháu vẫn nhớ về bà – nhớ về quá khứ, về cội nguồn, về quê hương đất nước.
-Dòng thơ đầu có dấu chấm giữa dòng được ngắt thành hai câu->khép lại dòng hồi tưởng
-Điệp từ “ trăm”, “có” kết hợp với thủ pháp liệt kê “khói trăm tàu”, “ lửa trăm nhà”, “ niềm vui trăm ngả”=>Cho thấy người cháu đã có những thay đổi lớn trong cuộc đời, đã tìm được bao niềm vui mới; Khẳng định đứa cháu không thể quên được ngọn lửa của bà, tấm lòng đùm bọc, ấp iu của bà. Ngọn lửa ấy đã thành kỉ niệm ấm lòng, thành niềm tin thiêng liêng, kì diệu nâng bước người cháu trên suốt chặng đường dài.
->Khổ thơ chứa đựng đạo lí thủy chung, cao đẹp bao đời của người Việt: “uống nước nhớ nguồn”. Đạo lí ấy được nuôi dưỡng ở mỗi tâm hồn con người từ thuở ấu thơ, để rồi như chắp cánh để mỗi người bay cao, bay xa trên hành trình cuộc đời.
=> Từ những suy ngẫm của người cháu, bài thơ biểu hiện một triết lí sâu sắc: Những gì thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người đều có sức lan tỏa sáng, nâng bước con người trong suốt hành trình dài rộng của cuộc đời. Tình yêu đất nước, bắt nguồn từ lòng yêu quý ông bà, cha mẹ, từ những gì gẫn gũi và bình dị nhất.
III. Tổng kết
1. Hãy chỉ ra nghệ thuật của cả bài thơ “Bếp lửa”
2. Hãy nêu nội dung của bài ?
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc và tìm hiểu văn bản
III. Tổng kết



Bếp lửa ( Bằng Việt )
Qua hồi tưởng và suy ngẫm của người cháu đã trưởng thành, bài thơ Bếp lửa gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người bà và tình bà cháu, đồng thời thể hiện lòng kính yêu trân trọng và thể hiện lòng biết ơn của người cháu đối với bà và cũng là đối với gia đình, quê hương, đất nước.
2. Nghệ thuật:
Bài thơ đã kết hợp nhuần nhuyễn giữa biểu cảm với miêu tả, tự sự và bình luận .Thể thơ 8 chữ kết hợp với 7 chữ, 9 chữ phù hợp với việc diễn tả dòng cảm xúc và suy ngẫm về bà.Giọng điệu tâm tình, thiết tha, tự nhiên, chân thành. Thành công của bài thơ còn ở sự sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh người bà, làm điểm tựa khơi gợi mọi kỉ niệm, cảm xúc và suy nghĩ về bà và tình bà cháu.
1. Nội dung: