Chào mừng các em đến với tiết học hôm nay!
Bài dạy
Tiết 34:Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
(Hồi hương ngẫu thư)
Hạ Tri Chương
Kiểm tra bài cũ:
* Hi`nh ?nh trờn go?i cho em nho? t?i ba`i tho na`o?
* Ha~y do?c thuụ?c ba`i tho(phõ`n phiờn õm va` di?ch tho)
* Nờu ro~ nụ?i dung va` nghờ? thuõ?t cu?a ba`i tho trờn.
Quan sát bức tranh sau:
Phiờn õm:
S�ng ti?n minh nguy?t quang,
Nghi th? d?a thu?ng suong.
C? d?u v?ng minh nguy?t,
Dờ d?u tu c? huong.



Dịch thơ:
Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.


Tĩnh dạ tứ:
Bài dạy
Tiết 34:Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
(Hồi hương ngẫu thư)
Hạ Tri Chương


Tiết 34: NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(Hồi hương ngẫu thư)
- Hạ Tri Chương -
I. ĐỌC –TÌM HIỂU CHUNG VĂN BẢN
1. Đọc :


Tiết 34: NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(Hồi hương ngẫu thư)
- Hạ Tri Chương -
Phiên âm:
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Dịch thơ:
Khi đi trẻ, lúc về già
Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao
Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi
(PHẠM SĨ VĨ dịch )

Trẻ đi ,già trở lại nhà,
Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu.
Gặp nhau mà chẳng biết nhau
Trẻ cười hỏi: “Khách từ đâu đến làng ?”
(TRẦN TRỌNG SAN dịch )
Dịch nghĩa:
Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về,
Giọng quê không đổi, nhưng tóc mai đã rụng
Trẻ con gặp mặt, không quen biết,
Cười hỏi: Khách ở nơi nào đến?


Tiết 34: NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(Hồi hương ngẫu thư)
- Hạ Tri Chương -
I. ĐỌC -TÌM HIỂU CHUNG VBẢN:
1. Đọc :
2.Tìm hiểu chung văn bản
a.Tác giả :
Tác giả :Hạ Tri Chương
- Hạ Tri Chương (659-744).
- Quê ở Vĩnh Hưng,Việt Châu,
nay thuộc Tiêu Sơn- Chiết Giang
Trung Quốc
- Ông đỗ tiến sĩ năm 695 và làm quan hơn 50 năm ở kinh đô Trường An.

Em hãy nêu vài nét về tác giả Hạ Tri Chương
Tiết 34: NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(HỒI HƯƠNG NGẪU THƯ ” –Hạ Tri Chương)
I. ĐỌC –TÌM HIỂU CHUNG VĂN BẢN:
1. Đọc :
2. Tìm hiểu chung văn bản
a.Tác giả :
b.Tác phẩm :
- Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ được viết khi ông cáo quan về quê sau 50 năm xa cách lúc ấy ông 86 tuổi.
 
Tác giả sáng tác bài thơ trong hoàn cảnh nào? Kiểu VB và phương thức biểu đạt?
Tiết 34: NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(HỒI HƯƠNG NGẪU THƯ ” –Hạ Tri Chương)
- Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt
+ Kiểu văn bản : Biểu cảm
+ PTBĐ: Kết hợp giữa kể với tả để bộc lộ cảm xúc.
- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt .
Với kiến thức về từ
Hán -Việt đã học.
Hãy giải thích các yếu tố Hồi, hương, ngẫu, thư ?
c.Giải nghĩa từ khó – Bố cục :
+ Hồi: trở về
+ Hương: làng, quê hương
+ Ngẫu: Tình cờ, ngẫu nhiên
+Thư: Chép, viết, ghi lại
=> Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
- Bố cục :
2 Phần
+ Phần 1: Hai câu thơ đầu
-> Nhắc lại quãng thời gian xa quê của tác giả.
+ Phần 2: Hai câu thơ cuối
->Tình huống trớ trêu khi trở về quê .
Tiết 34: NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(HỒI HƯƠNG NGẪU THƯ ” –Hạ Tri Chương)





-Khái quát ngắn gọn cuộc đời xa quê:
+Làm tác giả thay đổi: vóc dáng,tuổi tác
và mái tóc.
+Không thay đổi:giọng nói quê hương .
-Ý nghĩa:Làm nổi bật tình cảm gắn bó với quê hương.
-> Sử dụng phép tiểu đối,kết hợp giữa kể,tả cho thấy bề ngoài bình thản song phảng phất sự bồi hồi trước sự chảy trôi của thời gian và tấm lòng của tác giả đối với quê hương.


Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
( Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về,
Giọng quê không đổi, nhưng tóc mai đã rụng)

Sử dụng phép đối :
+ Thiếu >< lão -> Trẻ >< già
+ Tiểu >< đại -> Nhỏ >< lớn
+ Li gia >< hồi -> Đi >< về
Tiết 34: NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(HỒI HƯƠNG NGẪU THƯ ” –Hạ Tri Chương)
I. ĐỌC -TÌM HIỂU CHUNG VĂN BẢN
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN :
1. Hai câu thơ đầu .
Hai câu thơ đầu tác giả đã diễn tả sự việc gì?
Giọng quê không thay đổi có ý nghĩa gì đối với tác giả ? Qua đó thể hiện tình cảm gì đối với quê hương?
Nhận xét nghệ thuật, kiểu câu thể hiện ở hai câu đầu? Qua đó tác giả cho ta biết được điều gì ?
I. ĐỌC –TÌM HIỂU CHUNG VĂN BẢN:
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN :
2. Hai câu thơ cuối .
Tiết 34: NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(HỒI HƯƠNG NGẪU THƯ ” –Hạ Tri Chương)
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
Tiếu vấn : Khách tòng hà xứ lai ?
(Trẻ con gặp mặt, không quen biết,
Cười hỏi : Khách ở nơi nào đến ?)
Sự thay đổi qúa nhiều của tác giả đã dẫn đến điều gì, khi ông vừa mới đặt chân về quê ?
- Bị coi là khách ngay giữa quê mình.
- Giọng điệu bi,hài,hóm hỉnh.
->Thể hiện tâm trạng, lúc đầu ngạc nhiên sau đó ngỡ ngàng ,bùi ngùi,xót xa.
=> Đó là tình cảm tha thiết gắn bó sâu nặng với quê hương.
Tóm lại ở hai câu thơ cuối có giọng điệu thế nào ? Qua đó, thể hiện tâm trạng gì của tác giả ?
Hai câu cuối có sự đối lập như thế nào?Diễn tả tình cảm gì của tác giả ?
HÌNH
ẢNH
BÁC
HỒ
VỀ
THĂM QUÊ

TÁC
GIẢ
HẠ
TRI CHƯƠNG
VỀ THĂM QUÊ
III. TỔNG KẾT.
1. Nghệ thuật.
- Từ ngữ mộc mạc giản dị.
- Sử dụng phép đối cùng với phương thức kể,tả để bộc lộ cảm xúc.
- Giọng điệu khách quan, hóm hỉnh, ngậm ngùi
2. Nội dung.
- Bài thơ thể hiện một cách chân thực mà sâu sắc tình yêu quê hương thắm thiết của một người sống xa quê lâu ngày, trong khảnh khắc vừa mới đặt chân trở về quê cũ.
Tiết 34: NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(HỒI HƯƠNG NGẪU THƯ ” –Hạ Tri Chương)
IV.LUYỆN TẬP
So sánh sự giống nhau và khác nhau giữa tình cảm yêu quê hương và phương thức biểu đạt qua hai bài thơ “Tĩnh dạ tứ” của Lý Bạch và “Hồi hương ngẫu thư” của Hạ Tri Chương
Bài tập
A. Giống nhau
- Tình yêu quê hương sâu nặng. .
- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm.
B. Khác nhau:
- Cách thể hiên về :
+ Bài“Tĩnh dạ tứ”: Từ nơi xa nhớ về quê hương..
+ Bài“ Hồi hương ngẫu thư”: Từ quê hương nhớ về quê hương .
- Phương thức biểu đạt :
+ Bài “Tĩnh dạ tứ”: Biểu cảm trực tiếp.
+ Bài “Hồi hương ngẫu thư”: Biểu cảm gián tiếp.
Bài tập
Câu 1: Bài“ Hồi hương ngẫu thư” được viết trong hoàn cảnh nào?
A. Mới rời quê ra đi
B. Xa quê rất lâu nay mới trở về
C. Xa quê chưa bao lâu.
D. Sống tại quê nhà.
Câu 2: Tâm trạng của tác giả trong bài thơ là gì?
A. Vui mừng hớn hở khi trở về quê.
B. Bâng khuâng trước sự thay đổi của quê hương.
C. Ngậm ngùi, xót xa khi trẻ xem mình là khách lạ giữa quê hương
D. Bâng khuâng, luyến tiếc khi phải rời xa chốn kinh thành.

IV. LUYỆN TẬP :
LIÊN HỆ THỰC TẾ
? Nếu sau này có dịp đi xa quê hương Việt Nam trong một khoảng thời gian dài, em sẽ giữ điều gì,làm gì để thể hiện tình yêu và nỗi nhớ đối với quê hương? Làm thế nào để không gặp phải tình huống bi hài như Hạ Tri Chương?
Tiết 34: NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(HỒI HƯƠNG NGẪU THƯ ” –Hạ Tri Chương)
Hồi Hương Ngẫu Thư
(Thơ phổ nhạc)
(Ý thơ Hạ Tri Chương)
Thơ phóng tác: Vương Ngọc Long
Nhạc: Mai Đức Vinh

Ra đi thuở hãy còn thơ
Tuổi già mới được ngày mơ trở về
Thưa rằng chẳng mất giọng quê
Tóc sương điểm bạc lòng tê tái sầu
Người quen cảnh cũ còn đâu
Bạn xưa chẳng nhận ra nhau...nghẹn ngào
Trẻ con lạ lẫm lao xao
Hỏi cười “ Khách lạ phương nào đến đây ? “
Đời như gió thoảng mây bay
Xa quê nào biết tháng ngày trôi qua
Chơi vơi lá rụng sân nhà
Đìu hiu vườn cũ nhạt nhòa lệ rơi
Long đong góc bể chân trời
Bạn bè đếm được mấy người còn đây
Thoảng nghe con nước thở dài
Lung linh Hồ Kính nhà ai gợn sầu
Mặc đời lắm cảnh bể dâu
Gió Xuân chẳng đổi thay màu sóng xưa
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Dặn dò:
- Học thuộc bài thơ(phiên âm-dịch thơ
-Viết đoạn văn ngắn nêu cảm nhận về bài thơ.
- Soạn bài: “Cách lập ý của bài văn biểu cảm.
Ngẫu Nhiên Khi Về Quê (Bài Hai)
1-
Năm tháng xa nhà chắc đã lâu
Bạn bè mất nửa, nửa về đâu
Hồ Gương trước cửa lung linh nước
Gió chẳng làm thay gợn sóng sầu

2-
Quê nhà xa cách tháng năm
Bạn bè thưa thớt biệt tăm phương trời
Mặt Hồ Gương trước ngõ soi
Gió xuân chắc chẳng đổi đời sóng xưa
Hải Đà

Hồi Hương Ngẫu Thư (Kỳ Nhị)
Ly biệt gia hương tuế, nguyệt đa
Cận lai nhân sự bán tiêu ma
Duy hữu môn tiền kinh hồ thủy
Xuân phong bất cải cựu thời ba
Hạ Tri Chương

Ông về đó để tìm lại những kỷ niệm dấu yêu thời hãy còn thơ ấu, để tìm lại bạn bè thuở hàn vi … nhưng những người bạn cũ đó, nếu may mắn còn sống được đến ngày nay như tuổi của ông thì thật là hiếm có vô cùng. Bạn bè kẻ mất người còn , "bán tiêu ma" (vắng đi một nửa).. nhưng thật ra khó mà tìm được bạn cũ người xưa còn nhớ ông để mà tri âm, kể lại chuyện vui buồn dĩ vãng thời niên thiếu .. Thương nhớ bạn bè xưa để mà suy ngẫm thân phận mình, về chuyện đời lắm nỗi thăng trầm dâu bể .. Tất cả đều đổi thay .. tang điền thương hải. Cuộc đời như giấc mộng, như gió thoảng, mây bay cuối trời .. Có còn lại chăng là cái hình ảnh của thiên nhiên vô thủy giữa cảnh trời đất mênh mông vô tận … mặt Hồ Kính trước nhà vẫn lung linh , sóng nước lăn tăn vẫn còn đó, vẫn còn nguyên vẹn trước gió Xuân, dẫu qua bao cuộc bể dâu :

Hẹn gặp lại các em trong buổi học sau.