BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)
Văn bản:
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)
Văn bản:
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
Tác giả
- Nguyễn Khuyến (1835- 1909)
- Quê quán: Thôn Vị Hạ, xã Yên Đổ (nay thuộc tỉnh Hà Nam)
- Cuộc đời:
+ Thi đỗ đầu cả 3 kì: Hương, Hội, Đình do đó có tên là Tam Nguyên Yên Đổ
+ Làm quan khoảng 10 năm, khi thực dân Pháp đánh chiếm xong Bắc Bộ, ông cáo quan về ở ẩn.
- Sự nghiệp: Là nhà thơ lớn của dân tộc
- Phong cách sáng tác: Nhà thơ của tình bạn, tình người, tình quê.
NGUYỄN KHUYẾN
(Lúc làm quan)
(Ngôi nhà của Nguyễn Khuyến khi cáo quan về ở ẩn)
(Mộ Nguyễn Khuyến đặt trên núi Phương Nhi, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định)
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)
Văn bản:
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
Nguyễn Khuyến (1835-1909) là nhà thơ của làng cảnh Việt Nam .
2.Th? tho:
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
(Nguyễn Khuyến)
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)
Văn bản:
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
Nguyễn Khuyến (1835-1909) là nhà thơ của làng cảnh Việt Nam .
2.Thể thơ:
Thất ngôn bát cú Đường luật.
- Bố cục: độc đáo

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,


Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.

Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,


Bác đến chơi đây, ta với ta!
(Nguyễn Khuyến)
Lời chào bạn đến chơi nhà (Câu đầu)
Hoàn cảnh tiếp bạn
(Câu 2 -> câu 7)

Giá trị của tình bạn
(Câu cuối)
1. Lời chào đón bạn đến nhà.
II.Phân tích văn bản
- Giọng điệu reo vui, hồ hởi.
- Thể hiện sự vui mừng khi có bạn đến thăm.
“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà”.
Bạn đến thăm nhà, nhà thơ
Chào đón bạn nồng nhiệt.
2. Giải bày hoàn cảnh sống với bạn:

Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,

Nói quá lên
cái không để
làm nổi bật cái có.
2. Giải bày hoàn cảnh sống với bạn:
- Trẻ đi vắng, chợ xa
- Cá, gà, cải, cà, bầu, mướp, đều có nhưng không lấy được, chưa dùng được.
- Trầu đã hết
 Hoàn cảnh nghèo không có gì để tiếp bạn
-Ta với ta: tôi và bạn, chúng ta với chúng ta.
-Tình bạn vượt lên trên vật chất
 Tình bạn đậm đà, chân thành, hồn nhiên, dân dã
3. Tình bạn bộc lộ:
Bác đến chơi đây, ta với ta!
1. Nghệ thuật.

- Sáng tạo nên tình huống khó xử khi bạn
đến chơi nhà và cuối cùng òa ra niềm vui
đồng cảm.
- Lập ý bất ngờ.
- Vận dụng ngôn ngữ, thể loại điêu luyện.

III. Tổng kết:
2. Ý nghĩa văn bản:

Bài thơ thể hiện một quan niệm về tình
bạn, quan niệm đó vẫn còn có ý nghĩa,
có giá trị lớn trong cuộc sống của con
người ngày hôm nay.


Sau khi học xong bài thơ, em rút ra được bài học gì về tình bạn? Em sẽ làm thế nào để có được tình bạn đẹp?
Văn bản:
Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
( Hồi hương ngẫu thư )
- Hạ Tri Chương -
Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
* Nhan đề
- Tình cảm quê hương thường được biểu hiện ở nỗi sầu xa xứ. Nhưng ở đây tình quê lại được biểu hiện ngay lúc tác giả vừa đặt chân tới quê nhà sau mấy chục năm xa cách.
- “Ngẫu nhiên viết” vì tác giả không chủ định làm thơ ngay lúc mới đặt chân tới quê hương.
Văn bản:
Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
( Hồi hương ngẫu thư )
- Hạ Tri Chương -
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả: Hạ Tri Chương
Hạ Tri Chương ( 659 – 744 )
tự Quý Chân, hiệu Tứ Minh Cuồng Khách.
Quê: Chiết Giang – Trung Quốc.
Là một vị quan , một nhà thơ lớn của triều đại nhà Đường.
Sinh sống, học tập và làm quan trên 50 năm ở kinh đô Trường An.
Là người bạn vong niên thân thiết của nhà thơ Lí Bạch.
Năm 743 ông từ quan trở về quê nhà và qua đời tại mảnh đất quê hương.
Văn bản:
Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
( Hồi hương ngẫu thư )
- Hạ Tri Chương -
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả: Hạ Tri Chương
Sáng tác khi tác giả mới đặt chân trở về quê hương sau 50 năm xa cách.
2. Hoàn cảnh sáng tác:
(SGK)
3. Thể thơ:
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Dịch nghĩa
Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về,
Giọng quê không đổi, nhưng tóc mai
đã rụng.
Trẻ con gặp mặt, không quen biết,
Cười hỏi: Khách ở nơi nào đến?

Trẻ đi, già trở lại nhà,
Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu.
Gặp nhau mà chẳng biết nhau
Trẻ cười hỏi: Khách từ đâu đến làng?
(Trần Trọng San dịch, trong Thơ Đường, tập I
Bắc Đẩu, Sài Gòn, 1966)
Dịch thơ ( bản 1 )
Khi đi trẻ, lúc về già
Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao.
Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi?
( Phạm Sĩ Vĩ dịch, trong Thơ Đường, tập I
NXB Văn học, Hà Nội, 1987)
Dịch thơ ( bản 2 )
Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
( Hồi hương ngẫu thư )
- Hạ Tri Chương -
Văn bản:
Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
( Hồi hương ngẫu thư )
- Hạ Tri Chương -
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả: Hạ Tri Chương
Sáng tác khi tác giả mới đặt chân trở về quê hương sau 50 năm xa cách.
2. Hoàn cảnh sáng tác:
(SGK)
3. Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt
II. Tìm hiểu văn bản:
1. Hai câu thơ đầu:
Phiên âm:
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Dịch nghĩa:
Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về,
Giọng quê không đổi, nhưng tóc mai đã rụng.
* Hai câu thơ đầu:
Dịch thơ:
Khi đi trẻ, lúc về già
Giọng quê không đổi, tóc đà khác bao.
Phiên âm:
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Thiếu – lão : trẻ - già => danh từ
Tiểu – đại : nhỏ - lớn => tính từ
Li - hồi : đi – về => động từ

=> Đối từ loại.
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
CN - VN
CN - VN
=> Phép đổi chỉnh, hài hòa, cân xứng.
=> Đối cú pháp.
Phiên âm:
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Hương âm – mấn mao :
giọng quê - tóc mai
=> danh từ
Vô cải – tồi : không đổi – đã khác
=> tính từ
=> Đối từ loại.
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
CN - VN
CN - VN
=> Đối cú pháp.
1. Hai câu thơ đầu:

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
- Khái quát ngắn gọn quãng đời xa quê làm quan và sự thay đổi về tuổi tác khiến mái tóc điểm bạc pha sương. Nhưng trong con người tác giả, giọng quê vẫn không đổi.
=> Tình cảm son sắt, thủy chung và sự gắn bó máu thịt của nhà thơ với quê hương.
2. Hai câu cuối:
* Hai câu cuối:
Phiên âm:
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
Tiếu vấn : Khách tòng hà xứ lai ?
Dịch nghĩa:
Trẻ con gặp mặt, không quen biết,
Cười hỏi: Khách ở nơi nào đến?
Dịch thơ:
Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi?

Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?


Giọng thơ bên ngoài tươi vui nhưng bên trong ngậm ngùi, chua xót, chứa chan nỗi niềm bi hài.
- Biểu cảm qua tự sự và miêu tả.
=> Tác giả bộc lộ tâm trạng ngậm ngùi, xót xa khi chợt thấy mình thành kẻ xa lạ trên mảnh đất quê hương.
Tình huống bất ngờ, trớ trêu.
III. Tổng kết:

Theo em dòng nào nêu đầy đủ và đúng nhất nghệ thuật diễn đạt của bài thơ?
A. Thành công trong thể thơ thất ngôn tứ tuyệt
C. Ngôn ngữ giản dị, hàm súc, hình ảnh vui tươi, tình huống bất ngờ, biểu cảm thông qua miêu tả, tự sự.
D. Cả A, B, C
B. Sử dụng phép đối đặc sắc
Nội dung chính của bài thơ là gì?
Diễn tả tình cảm quê hương sâu nặng của mọt người xa quê trong đêm trăng thanh tĩnh
Diễn tả tình cảm quê hương thắm thiết của một người sống xa quê lâu ngày trong khoảnh khắc vừa đặt chân về quê cũ.
Diễn tả niềm lưu luyến của một người trong giờ phút chia tay với quê hương
* Nghệ thuật:
- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt.
Nghệ thuật đối..
Hình ảnh vui tươi, tình huống bất ngờ.
Biểu cảm thông qua miêu tả, tự sự.
* Nội dung:
- Nỗi lòng đối với quê hương da diết, sâu nặng trong tâm hồn, tình cảm của người con xa quê.
III. Tổng kết: