1
CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VỀ DỰ GIỜ
SINH HOẠT GIAO LƯU CHUYÊN MÔN CỤM
NGỮ VĂN LỚP 9
TRƯỜNG THCS LÊ VĂN TÂM
GV: NGUYỄN THỊ THANH THỦY
Ô SỐ MAY MẮN
1
2
3
4
1
2
10
20
30
40
50
60
70
80
10
20
30
40
50
60
70
80
Trò chơi
Hình ảnh này gợi em nhớ đến những câu thơ nào? Hãy đọc lại những câu thơ đó?
Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo.
(Đồng Chí, Chính Hữu)
Ô SỐ MAY MẮN
Chúc mừng!
Hình ảnh này gợi em nhớ đến những câu thơ nào? Hãy đọc lại những câu thơ đó?
Trong tù không rượu cũng không hoa,
Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ;
Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.
(Ngắm trăng, Hồ Chí Minh)
Hình ảnh này gợi em nhớ đến những câu thơ nào? Hãy đọc lại những câu thơ đó?
DỊCH THƠ:
Đầu gường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.
cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
LÍ BẠCH
Ngữ văn – Tiết 61:
ÁNH TRĂNG
( Nguyễn Duy)
Nguyeãn Duy teân thaät laø Nguyeãn Duy Nhueä, sinh naêm 1948, queâ ôû Thanh Hoaù, gia nhaäp quaân ñoäi naêm 1966.
- Laø göông maët tieâu bieåu cuûa lôùp nhaø thô treû trong khaùng chieán choáng Myõ.
- Thơ ông có giọng điệu trong sáng, tự nhiên, đậm chất suy tư, triết lí.
-Ông đoạt giải nhất cuộc thi thơ do Báo
văn nghệ tổ chức (1972-1973); Tặng
thưởng loại A về thơ của Hội nhà
văn Việt Nam (1984).
-Sau 1975, ông về sống và làm việc tại
TP Hồ Chí Minh.
Tiết 61 ÁNH TRĂNG.
( Nguyễn Duy)
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
Tiết 61 ÁNH TRĂNG.
( Nguyễn Duy)
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
-Nguyễn Duy là nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.
2. Tác phẩm:
Tiết 61
BÀI 12 ÁNH TRĂNG.
( Nguyễn Duy)
I. Tìm hiểu chung:
- Bài thơ Ánh trăng sáng tác năm 1978.
? Thời gian (3 nam) đủ để những người đã trải qua cuộc chiến tranh nhìn lại và suy ngẫm về những gì đã qua.
- Bài thơ in trong tập thơ cùng tên của Nguyễn Duy.
- Tác phẩm đạt giải A của hội nhà văn Việt Nam (1984)
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
BÀI 12 ÁNH TRĂNG.
( Nguyễn Duy)
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
Bài thơ Ánh trăng sáng tác
năm 1978.
3. Đọc và tìm hiểu chú thích:
-Yêu cầu đọc: Đúng ngữ điệu.
+ Ba khổ thơ đầu: Giọng nhẹ nhàng, như lời kể chuyện.
+ Khổ thơ 4: Giọng hơi cao.
+ Hai khổ thơ cuối: Giọng tha thiết, trầm lắng.
-Nguyễn Duy là nhà thơ trưởng thành trongcuộc kháng chiến chống Mỹ.
2. Tác phẩm:
Ánh trăng
Hồi nhỏ sống với đồng
với sông rồi với bể
hồi chiến tranh ở rừng
vầng trăng thành tri kỉ

Trần trụi với thiên nhiên
hồn nhiên như cây cỏ
ngỡ không bao giờ quên
cái vầng trăng tình nghĩa
Ngửa mặt lên nhìn mặt
thấy cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình.
Từ hồi về thành phố
quen ánh điện cửa gương
vầng trăng đi qua ngõ
như người dưng qua đường

Thình lình đèn điện tắt
phòng buyn-đinh tối om
vội bật tung cửa sổ
đột ngột vầng trăng tròn
TP.Hồ Chí Minh, 1978
(Nguyễn Duy, Ánh trăng,
NXBTác phẩm mới Hà Nội, 1984)
VĂN BẢN
Ánh trăng

- Tri kỉ: đôi bạn thân thiết.
- Người dưng: người không quen biết.
- buyn-đinh: toà nhà cao, nhiều tầng, hiện đại.
Nguyễn Duy
? Giải nghĩa các từ: Tri kỉ, Người dưng, Buyn-đinh?
Tiết 61 ÁNH TRĂNG.
( Nguyễn Duy)
Bài thơ viết theo thể thơ 5 chữ, kết hợp giữa tự sự, trữ tình và nghị luận.
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
3. Đọc và tìm hiểu chú thích:
4. Bố cục:
Hãy xác định thể thơ và phương thức biểu đạt của bài thơ?
Cả bài thơ không có dấu câu, chỉ có 1 dấu chấm cuối bài thơ. Bài thơ mang dáng dấp một câu chuyện nhỏ được kể theo trình
tự thời gian: Quá khứ - hiện tại.
Em hãy nhận xét kết cấu của bài thơ?
2. Tác phẩm:
Ánh trăng
Hồi nhỏ sống với đồng
với sông rồi với bể
hồi chiến tranh ở rừng
vầng trăng thành tri kỉ

Trần trụi với thiên nhiên
hồn nhiên như cây cỏ
ngỡ không bao giờ quên
cái vầng trăng tình nghĩa
Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình.
Từ hồi về thành phố
quen ánh điện cửa gương
vầng trăng đi qua ngõ
như người dưng qua đường

Thình lình đèn điện tắt
phòng buyn-đinh tối om
vội bật tung cửa sổ
đột ngột vầng trăng tròn
Nguyễn Duy
Hình ảnh vầng trăng
trong quá khứ.
Hình ảnh vầng trăng
trong hiện tại.
Cảm xúc, suy tư
của nhà thơ.
Tiết 61 ÁNH TRĂNG.
( Nguyễn Duy)
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả, tác phẩm.
2. Đọc và tìm hiểu chú thích:
3. Bố cục: 3 phần
4. Đại ý:
II. Phân tích:
1. Hình ảnh vầng trăng
trong quá khứ:
Hồi nhỏ sống với đồng
với sông rồi với bể
hồi chiến tranh ở rừng
vầng trăng thành tri kỉ

Trần trụi với thiên nhiên
hồn nhiên như cây cỏ
ngỡ không bao giờ quên
cái vầng trăng tình nghĩa
Thảo luận
Nhóm 1, 2: Đoạn thơ này kể về quá khứ, đó là quá khứ ở thời điểm nào? Trong quá khứ đó, vầng trăng và người lính có mối quan hệ như thế nào? Phân tích nghệ thuật sử dụng trong 2 khổ thơ?
Nhóm 3, 4: Vì sao khi đó con người có tình nghĩa với vầng trăng và cảm thấy trăng có tình nghĩa với mình?Qua đó em có nhận xét gì về tình cảm giữa con người và thiên nhiên?
Ánh trăng
Nguyễn Duy
Hồi nhỏ sống với đồng
với sông rồi với bể
hồi chiến tranh ở rừng
vầng trăng thành tri kỉ
với
với
tri kỉ
- Điệp từ “với”, biện pháp liệt kê gợi lên sự gắn bó, gần gũi với thiên nhiên.
với
tình nghĩa
- Nghệ thuật nhân hóa “vầng trăng thành tri kỉ” cho thấy tác giả và vầng trăng đã trở thành đôi bạn tri âm, tri kỉ.
- Nghệ thuật so sánh, trăng mang vẻ đẹp mộc mạc, bình dị, con người cũng vô tư, hồn nhiên, trong sáng.
Trần trụi với thiên nhiên
hồn nhiên như cây cỏ
ngỡ không bao giờ quên
cái vầng trăng tình nghĩa
- Nhân hóa, tình cảm gắn bó sâu sắc: “ngỡ không bao giờ quên
cái vầng trăng tình nghĩa”
tri kỉ
Tiết 61 ÁNH TRĂNG.
( Nguyễn Duy)
II. Phân tích:
1. Hình ảnh vầng trăng trong quá khứ:
- Điệp ngữ, nhân hóa, liệt kê
Gợi nhớ về quá khứ với bao kỷ niệm về những năm tháng gian lao nhưng nặng nghĩa tình của những người lính.
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả, tác phẩm.
2. Đọc và tìm hiểu chú thích:
3. Bố cục: 3 đoạn
4. Đại ý:


- Con người sống giản dị, thanh cao, chân thật hoà hợp với thiên nhiên trong lành.
- Trăng gắn liền với những trò chơi tuổi thơ và theo cùng những ước mơ trong sáng.
Trăng là ánh sáng trong đêm tối của chiến tranh, là niềm vui bầu bạn của người lính trong gian lao của cuộc chiến.
-Trăng và người là đôi bạn không thể thiếu nhau, chia ngọt sẻ bùi, đồng cam cộng khổ.
Tiết 61 ÁNH TRĂNG.
( Nguyễn Duy)
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả, tác phẩm.
2. Đọc và tìm hiểu chú thích:
3. Bố cục: 3 đoạn
4. Đại ý:
II. Phân tích:
1. Hình ảnh vầng trăng trong quá khứ:
-> Vầng trăng là hình ảnh thiên nhiên hồn nhiên, tươi mát của tuổi thơ, là niềm vui của người lính trong gian lao cuộc chiến.
- Điệp ngữ, nhân hóa, liệt kê.
Từ hồi về thành phố
quen ánh điện, cửa gương
vầng trăng đi qua ngõ
như người dưng qua đường
Thình lình đèn điện tắt
phòng buyn - đinh tối om
vội bật tung cửa sổ
đột ngột vầng trăng tròn
Tiết 61 ÁNH TRĂNG.
( Nguyễn Duy)
I. Tìm hiểu chung:
II. Phân tích:
1. Hình ảnh vầng trăng trong quá khứ:
2. Hình ảnh vầng trăng trong hiện tại:
-Điệp ngữ, nhân hóa, liệt kê.
->Vầng trăng là hình ảnh thiên nhiên hồn nhiên, tươi mát của tuổi thơ, là niềm vui của người lính trong gian lao cuộc chiến.
Từ hồi về thành phố
quen ánh điện, cửa gương
vầng trăng đi qua ngõ
như người dưng qua đường
người dưng


Làng quê Núi rừng Thành phố
Tuổi thơ Người lính Công chức
Điều kiện sống thay đổi dễ làm con người quên đi quá khứ khổ đau, đánh mất những giá trị tốt đẹp vốn có.
Thình lình đèn điện tắt
phòng buyn-đinh tối om
vội bật tung cửa sổ
đột ngột vầng trăng tròn
vội bật tung cửa sổ
đèn điện tắt
Trăng được nhân hóa, lặng lẽ
đi qua đường, không ai còn nhớ, chẳng ai hay.Nhưng trăng vẫn đến,
vẫn tròn, vẫn đẹp, vẫn thủy chung
với mọi người.
Thình lình đèn điện tắt
phòng buyn-đinh tối om
vội bật tung cửa sổ
đột ngột vầng trăng tròn
Thình lình
vội
tung
đột ngột
Các động từ, tính từ gợi tả :
Thình lình, vội, đột ngột, tung
đầy biểu cảm -> diễn tả sự bất ngờ
của con người khi gặp lại trăng.
Tiết 61 ÁNH TRĂNG.
( Nguyễn Duy)
I. Tìm hiểu chung:
II. Phân tích:
1. Hình ảnh vầng trăng trong quá khứ.
2. Hình ảnh vầng trăng trong hiện tại.
-> Con người nhận ra sự vô tình, dửng dưng, lạnh nhạt của mình.
- Trăng nhớ người, chung thủy, nghĩa tình.
Ngửa mặt lên nhìn mặt
thấy cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình.
Tiết 61 ÁNH TRĂNG.
( Nguyễn Duy)
I. Tìm hiểu chung:
II. Phân tích:
1. Hình ảnh vầng trăng trong quá khứ:
2. Hình ảnh vầng trăng trong hiện tại:
3. Cảm xúc, suy tư của nhà thơ:
Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng
- Mặt ( ngửa mặt): mặt người.
- Mặt ( nhìn mặt): mặt trăng.
 Con người đối diện với vầng trăng cũng chính là đối diện với quá khứ.
Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng
rưng rưng
Tâm trạng: rưng rưng
=> Xúc động, xao xuyến
Tiết 61 ÁNH TRĂNG.
( Nguyễn Duy)
II. Phân tích:
1. Hình ảnh vầng trăng trong quá khứ:
2. Hình ảnh vầng trăng trong hiện tại:
3. Cảm xúc, suy tư của nhà thơ:
-> Rung động xao xuyến, con người
nhận ra sự vô tình của mình.
Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình.
giật mình.



Thảo luận

-Quá khứ đẹp đẽ, vẹn nguyên, thuỷ chung, không phai mờ.
- Bao dung, độ lượng nhưng vô cùng nghiêm khắc.
- Nhớ lại quá khứ,
- Tự vấn lương tâm,
- Ân hận xót xa, tự trách mình
- Tự hoàn thiện mình.
- Thiên nhiên hồn nhiên, tươi mát, là người bạn thân thiết trong cuộc đời con người.
- Là biểu tượng của quá khứ nghĩa tình, là vẻ đẹp bình dị, vĩnh hằng của cuộc sống.
Tiết 61 ÁNH TRĂNG.
( Nguyễn Duy)
II. Phân tích:
1. Hình ảnh vầng trăng trong quá khứ:
2. Hình ảnh vầng trăng trong hiện tại:
3. Cảm xúc, suy tư của nhà thơ:
- Vầng trăng tượng trưng cho quá khứ nghĩa tình, luôn tròn trịa, thuỷ chung, tình nghĩa. Con người có thể vô tình, lãng quên nhưng quá khứ vẫn nguyên vẹn, đẹp đẽ, tròn đầy. Trăng không chỉ thủy chung mà còn cao thượng, không oán trách, dù họ có lãng quên. Đó là sự im lặng bao dung nhân hậu.
- Nhân hóa
- Tác giả tự trách, ăn năn và hối hận.
-> Rung động xao xuyến, con người
nhận ra sự vô tình của mình.
Tiết 61 ÁNH TRĂNG.
( Nguyễn Duy)
II. Phân tích:
1. Hình ảnh vầng trăng trong quá khứ:
2. Hình ảnh vầng trăng trong hiện tại:
3. Cảm xúc, suy tư của nhà thơ:
Mỗi chúng ta hãy biết trân trọng, giữ gìn những vẻ đẹp, giá trị truyền thống.Hãy nhớ về cội nguồn, hãy ân nghĩa thủy chung cùng quá khứ.
- Nhân hóa
- Tác giả tự trách, ăn năn và hối hận.
-> Rung động xao xuyến, con
người nhận ra sự vô tình của mình.
BỨC TRANH BÍ MẬT
2
3
4
1
Trong bài thơ ( Nguyễn Duy ) , khi gặp lại vầng trăng trong một tình huống đột ngột nhà thơ đã có cảm xúc như thế nào ?
A. Rưng rưng
B. Lo âu
C. Ngại ngùng
D. Vô cảm


A
 Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
 ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình .
Tại sao trăng chẳng trách cứ, chỉ im lặng mà “ta” lại phải giật mình ?

A. Vì “ta” đã có lúc quên trăng mà trăng thì lại độ lượng , bao dung
B. Vì “ta” vốn hay bị giật mình trước những tình huống bất ngờ
C. Vì vầng trăng đã gợi lại kỉ niệm xưa
D. Vì bất ngờ “ ta” gặp lại vầng trăng xưa


A
Câu 3: Từ mặt thứ hai trong câu thơ
“ Ngửa mặt lên nhìn mặt” dùng để chỉ ai?
A.Nhà thơ B. Trăng
B
Câu 4: Nhận định nào không phù hợp với ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh vầng trăng?
A. Biểu tượng của thiên nhiên hồn nhiên, tươi mát.
B. Biểu tượng của nỗi nhớ quê hương da diết.
C.Biểu tượng cho quá khứ nghĩa tình.
D. Biểu tượng cho vẻ đẹp bình dị, vĩnh hằng của đời sống.
B
VẬN DỤNG: ( Thảo luận theo cặp)
So sánh ý nghĩa của hình ảnh ánh trăng trong 2 bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu và “Ánh trăng” của Nguyễn Duy ?
Giống nhau
Khác nhau
Hai bài thơ đều lấy một vẻ đẹp trong thiên nhiên -ánh trăng - để khai thác xây dựng hình ảnh thơ
- Đồng chí là biểu tượng cho vẻ đẹp và sức mạnh của tình đồng chí ở người chiến sĩ trong kháng chiến chống Pháp
- Là hình tượng thơ đậm chất lãng mạn trong thơ Chính Hữu và thơ ca kháng chiến

- Khơi nguồn cho việc bày tỏ thái độ, tình cảm của con người với hiện tại và quá khứ
- Là hình ảnh để nhà thơ thể hiện chủ đề bài thơ : “uống nước nhớ nguồn”

TÌM TÒI MỞ RỘNG:
Năm 1954, sau khi cuộc kháng chiến chống Pháp thắng lợi, Trung ương Đảng, Chính phủ rời căn cứ địa Việt Bắc về thủ đô Hà Nội, Tố Hữu từng mượn lời người dân miền núi Việt Bắc nhắn gởi:
Mình về thành thị xa xôi
Nhà cao, còn thấy núi đồi nữa chăng?
Phố đông, còn nhớ bản làng
Sáng đèn, còn nhớ mảnh trăng giữa rừng?
Những câu thơ trên có nét chung nào với bài thơ “Ánh trăng” của Nguyễn Duy? Điều đó gợi cho em những suy nghĩ gì?
Nhà thơ không quên một nét đẹp trong đạo lí truyền thống của dân tộc, đó là tình nghĩa thủy chung, có mới mà không nới cũ, luôn nghĩ đến nhau và vì nhau giữa miền xuôi và miền ngược, giữa người cán bộ với nhân dân của mình.
Có thể coi đây là lời cảnh báo về sự tha hóa khi có sự thay đổi môi trường sống, khi người ta có thể quên đi tất cả tình nghĩa năm xưa để chỉ nghĩ đến mình và vì mình. Cả hai đều có ý nghĩa gợi nhắc, củng cố ở người đọc thái độ sống “uống nước nhớ nguồn”, ân nghĩa thủy chung cùng quá khứ.
TRÒ CHƠI
NHÓM CHUYÊN GIA
Về nhà :
Xem lại nghệ thuật và nội dung bài thơ tiết sau tổng kết
Học thuộc bài thơ.
- Phân tích sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả, tự sự, nghị luận và biểu cảm ở một đoạn tự chọn trong bài thơ.
Xem bài mới: “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ”.
Về đọc bài thơ và soạn bài theo hệ thống câu hỏi trong SGK.
Tìm hiểu vài nét về tác giả, tác phẩm? Xác định bố cục của bài thơ.
- Tìm những hình ảnh, chi tiết thể hiện “công việc, tình cảm, ước mong, phẩm chất” của người mẹ - dân tộc Tà – Ôi?
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
CHÂN THÀNH CẢM ƠN THẦY CÔ VÀ CÁC EM!