Nguyễn Tuân
VĂN HỌC VIỆT NAM
CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ
KHỞI ĐỘNG
KHỞI ĐỘNG
Dựa vào các dữ liệu sau và cho biết ông là ai?
DỮ LIỆU 1
Sinh ra ở thế kỷ XIX. Nổi tiếng văn hay chữ tốt nhưng lận đận trong sự nghiệp.
DỮ LIỆU 2
Là người nổi tiếng với câu :
“ Nhất sinh đê thủ bái mai hoa”
(Một đời (ta chỉ) cúi đầu sùng bái hoa mai)
DỮ LIỆU 3
Là người cầm đầu cuộc khởi nghĩa Mỹ Lương (1854)
DỮ LIỆU 4
Được người đời tôn thờ là “Thánh Quát”.
(1) Sinh ra ở thế kỷ XIX. Nổi tiếng văn hay chữ tốt nhưng lận đận trong sự nghiệp.
(2) Là người nổi tiếng với câu “ Nhất sinh đê thủ bái mai hoa”
(4)Được người đời tôn thờ là Thánh Quát
(3) Là người cầm đầu cuộc khởi nghĩa Mỹ Lương (1854)
(5)Tác giả của “Bài ca ngắn đi trên bãi cát”
CAO BÁ QUÁT (1809 – 1855)
CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ
Nguyễn Tuân
I. TÌM HIỂU CHUNG :
1. Tác giả
NHÓM 1
Trình bày những nét chính về cuộc đời
và sự nghiệp của
Nguyễn Tuân?
I. TÌM HIỂU CHUNG :
1. Tác giả
(1910 – 1987)
Cuộc đời :
- Xuất thân trong gia đình nhà Nho khi Hán học đã tàn
ở Hà Nội.
- Làm báo, viết văn, tham gia phục vụ cách mạng và
kháng chiến
b. Sự nghiệp sáng tác:
Sáng tác cả trước và sau Cách mạng tháng Tám 1945
- Phong cách nghệ thuật: Tài hoa, độc đáo, uyên bác.
Là nhà văn lớn, có đóng góp không nhỏ đối với Văn học Việt
Nam hiện đại (Tùy bút)
- Các tác phẩm chính:
- Là một nhà văn, một nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp; là cây bút có phong cách nghệ thuật độc đáo, sở trường về thể loại tùy bút.
- NGUYỄN TUÂN -
CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ
Các ký họa về Nguyễn Tuân
Ký hoạ chân dung nhà văn Nguyễn Tuân của các hoạ sĩ Văn Cao, Thành Chương, Sĩ Ngọc, Quách Đại Hải, Tạ Tỵ, Phạm Minh Hải.
2. Tập truyện “Vang bóng một thời”

Xuất bản lần đầu: năm 1940, gồm
11 truyện ngắn
Đề tài: “Một thời” đã qua nay chỉ còn
là “Vang bóng”
Nhân vật: Các nhà Nho lỡ vận nhưng
vẫn giữ vững khí tiết, tài năng với đạo
sống của người quân tử.
Từ việc ca ngợi văn hóa dân tộc, Nguyễn Tuân kín đáo thể hiện
tinh thần yêu nước. Tập truyện mang đậm dấu ấn phong cách,
tài năng của Nguyễn Tuân.


3. Tác phẩm Chữ người tử tù
a. Xu?t x?
- Lần đầu có tên “Dòng chữ cuối cùng” in 1939 trên tạp chí Tao Đàn.
- Sau đó, tuyển in trong tập truyện “Vang bóng một thời”(1940) và đổi tên thành “Chữ người tử tù”.
b. Tóm tắt
Cho biết xuất xứ của tác phẩm
Chữ người tử tù?
Hãy tóm tắt
tác phẩm?
b. Tóm tắt tác phõ?m
Truyện kể về Huấn Cao, một nguo`i có tài viết chữ đẹp và có khí phách hiên ngang vì chống lại triều đình nên bị kết án tử hình bị giam ở nhà ngục tỉnh Sơn Tây.
Huấn Cao duo?c viên quản ngục đối đãi tử tế và tha thiết xin chữ vì cảm phục vẻ đẹp tài hoa và nhân cách của nguo`i tử tù.
Ban đầu, Huấn Cao tỏ ra khinh bạc viên quản ngục nhung sau đó hiểu đuo?c tấm lòng yêu quý trân trọng cái đẹp của viên quản ngục Huấn Cao đã cho chữ.
Viờn qu?n ng?c nhận chữ và lời khuyên trong tâm trạng xúc động và kính nể nguo`i tử tù.
c. Bố cục
II. ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN
1. Tình huống truyện
II. ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN
1. Tình huống truyện
HUẤN CAO
VIÊN QUẢN NGỤC
Người cầm đầu cuộc khởi nghĩa, một tên tử tù.
Người đại diện cho trật tự xã hội, có quyền lực.
Trên bình diện xã hội
Đối lập nhau

Có tài viết chữ đẹp, khí phách, sáng tạo ra
cái đẹp

Say mê cái đẹp,muốn xin chữ Huấn Cao, lưu giữ cái đẹp.
Trên bình diện nghệ thuật
Tri âm, tri kỉ

Tình huống truyện độc đáo, làm nổi bật tính cách của hai nhân vật, đồng thời thể hiện sâu sắc chủ đề của tác phẩm.
- Không gian : nhà tù.
- Thời gian : Những ngày cuối cùng của Huấn Cao
2. Hình tượng nhân vật Huấn Cao
a. Huấn Cao là một nghệ sĩ tài hoa trong lĩnh vực thư pháp
Tiểu triện
Lệ Thư
Chân thư
Thảo thư
Một số hình ảnh về nghệ thuật thư pháp
Một số hình ảnh về nghệ thuật thư pháp
NGHỆ THUẬT THƯ PHÁP – TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC
Mỗi lần đặt bút đối với nhà thư pháp là một lần sáng tạo.



Một số hình ảnh về nghệ thuật thư pháp
Chữ Cần
Chữ Đạo
Chữ Lộc
Chất liệu giấy
Chất liệu tre
Một số hình ảnh về nghệ thuật thư pháp















a. Huấn Cao là một nghệ sĩ tài hoa trong lĩnh vực thư pháp
Qua lời của ông Quản ngục và lời thầy thơ lại:
Ao ước, khát khao của Quản ngục:
Bản thân ông Huấn Cao ý thức:

Ý nghĩa:
Tìm những chi tiết thể hiện Huấn Cao là nghệ sĩ tài hoa trong lĩnh vực thư pháp?
2. Hình tượng nhân vật Huấn Cao
CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ
a. Huấn Cao là một nghệ sĩ tài hoa trong lĩnh vực thư pháp
- Qua lời của ông Quản ngục và lời thầy thơ lại: “Hay là cái người mà vùng tỉnh Sơn ta vẫn khen cái tài viết chữ rất nhanh và rất đẹp đó không…”? Hay “chữ ông Huấn đẹp lắm, vuông lắm…”
- Ao ước của Quản ngục: “Có được chữ ông Huấn mà treo là có một vật báu trên đời”.
Ca ngợi tài hoa của Huấn Cao, Nguyễn Tuân thể hiện quan niệm kính trọng và ngưỡng mộ những bậc tài hoa, trân trọng nghệ thuật thư pháp cổ truyền của cha ông.
Qua lời nói của Huấn Cao: + “Những nét chữ vuông tươi tắn nó nói lên những cái hoài bão tung hoành của một đời con người”.
+ Huấn Cao luôn đối đãi với chữ bằng cái TÂM thành kính: “Chữ thì quý lắm, ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ”
Một nghệ sĩ, một tài năng hiếm có trong nghệ thuật thư pháp cổ truyền.
2. Hình tượng nhân vật Huấn Cao
b. Khí phách hiên ngang, bất khuất
- Là thủ lĩnh của phong trào khởi nghĩa chống lại triều đình suy đồi thối nát.
- Ngay khi đặt chân vào nhà ngục: thái độ không thèm chấp trước câu nói của tên lính áp giải; lạnh lùng dỗ gông.
- Khi được Viên quản ngục biệt đãi “ thản nhiên nhận rượu thịt như việc vẫn làm trong cái hứng bình sinh”.
- Trả lời quản ngục bằng thái độ khinh bạc, đến điều: “ Ngươi hỏi ta muốn gì? Ta chỉ muốn một điều là nhà ngươi đừng đạt chân vào đây”.

c. Thiên lương trong sáng, nhân cách cao cả.

Do cảm tấm lòng “biệt nhỡn liên tài ”và hiểu ra “sở thích cao quý” của quản ngục, Huấn Cao đã nhận lời cho chữ.

Chỉ cho chữ những người biết trân trọng cái tài và yêu quý cái đẹp.
c. Huấn Cao- nhân cách trong sáng, cao cả.
c. Huấn Cao- nhân cách trong sáng, cao cả.
Câu nói : “thiếu chút nữa, ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ”: Bộc lộ lẽ sống của Huấn Cao : Sống là phải xứng đáng với những tấm lòng, phụ tấm lòng cao đẹp của người khác là không thể tha thứ.
 Sự trân trọng đối với những người có sở thích thanh tao, có nhân cách cao đẹp.
Đánh giá nhân vật Huấn Cao


- Huấn cao là nhân vật lý tưởng có sự kết hợp hài hòa giữa tâm và tài; hiên ngang bất khuất trước cái ac, cái xấu nhưng mềm lòng trước cái thiện,cái đẹp.




- Quan điểm nghệ thuật : tài -tâm, đẹp -thiện không thể tách rời nhau.
Tác giả yêu mến, ca ngợi, tiếc nuối những người như ông Huấn –người “kết tinh”, lưu giữ vẻ đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc.
 Điều này cũng nói lên được tinh thần dân tộc, lòng yêu nước của nhà văn được gởi gắm một cách kín đáo. Một nỗi buồn, một ước mơ của người dân yêu nước đang sống trong cảnh mất nước.


Đánh giá khái quát về nhân vật Huấn Cao


3. NHÂN VẬT VIÊN QUẢN NGỤC
- Có tâm hồn nghệ sĩ, say mê và quý trọng cái đẹp : “sở nguyện cao quý” được một đôi câu đối do tay ông Huấn Cao viết.

- Có tấm lòng “biết giá người, biết trọng người ngay”.

 Đây chính là phẩm chất khiến Huấn Cao cảm kích coi là “một tấm lòng trong thiên hạ” và tác giả thì xem ngục quan là “một thanh âm trong trẻo chen vào giữa bản đàn mà nhạc luật đều hỗ loạn xô bồ”.
5. NHÂN VẬT VIÊN QUẢN NGỤC


-Trong mỗi con người đều ẩn chứa tâm hồn yêu cái đẹp, cái tài. Bên cạnh những cái chưa tốt, mỗi người còn có phần “thiên lương”.

-Đôi khi, cái đẹp tồn tại ở trong môi trường của cái ác, cái xấu, nhưng không vì thế mà nó lụi tàn, trái lại, nó càng mạnh mẽ và bền bỉ.
QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT CỦA NHÀ VĂN QUA NHÂN VẬT QUẢN NGỤC
4. Cảnh cho chữ
a. Cảnh tượng xưa nay chưa từng có :
-Hoàn cảnh, địa điểm cho chữ: diễn ra ở giữa nhà tù- nơi ngự trị của bóng tối, cái ác
-Tư thế của những người cho chữ, nhận chữ:
+ Người nắm quyền sinh sát: khúm núm, sợ sệt
+ Tử tù : ung dung đậm tô nét chữ.
Kẻ có chức năng giáo dục tội phạm thì đang bị tội phạm “giáo dục”.
CẢNH CHO CHỮ



b1. Thủ pháp tương phản :
- Sự đối lập giữa :
+ ánh sáng - bóng tối ;
+ cái hỗn độn, xô bồ, nhơ bẩn - cái thanh khiết, cao cả của nền lụa trắng, nét chữ đẹp đẽ.
+ kẻ tử tù đang ban phát cái đẹp và cái thiện - viên quan coi ngục đang khúm núm, lĩnh hội, vái lạy.
 Làm nổi bật hình ảnh Huấn Cao, sự vươn lên, thắng thế của ánh sáng đối với bóng tối, cái đẹp đối với cái xấu xa, nhơ bẩn, cái thiện đối với cái ác.
b. Thủ pháp nghệ thuật khắc họa cảnh cho chữ:
3.Cảnh cho chữ
b2. Nhịp điệu chậm rãi, câu văn giàu hình ảnh.

Nhịp điệu gợi liên tưởng một đoạn phim quay chậm : -“Một buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đất bừa bãi phân chuột, phân gián”.
-“Trong một không khí khói tỏa như đám cháy nhà, ánh sáng đỏ rực như một bó đuốc tẩm dầu rọi trên ba cái đầu người đang chăm chú trên một tấm lụa bạch…”
- “Một người tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng trên mảnh ván”.
 Từ bóng tối đến ánh sáng.
 Từ hôi hám, nhơ bẩn đến cái đẹp.

3.Cảnh cho chữ
b. Thủ pháp nghệ thuật khắc họa cảnh cho chữ:

c.Lời khuyên của Huấn Cao

Từ bỏ chốn ngục tù nhơ bẩn
Tìm về chốn thanh tao
Giữ thiên lương cho lành vững.
-Di huấn của người tử tù nhắn tới người đọc :
Muốn chơi chữ phải giữ lấy thiên lương.
Trong môi trường của cái ác, cái đẹp khó có thể tồn tại.
Chơi chữ đâu chỉ là chuyện chữ nghĩa.Đó là chuyện cách sống, chuyện văn hóa.
3. Cảnh cho chữ
d. Hành động bái lĩnh của ngục quan.

Cái đẹp, cái thiện có sức mạnh cảm hóa con người.
Niềm tin vững chắc vào con người, nhà văn khẳng định : thiên lương là bản tính tự nhiên của con người.
Dù trong hoàn cảnh nào, con người vẫn luôn khát khao hướng tới chân – thiện – mỹ.
giá trị nhân văn của tác phẩm.
3. Cảnh cho chữ


Cảm nghĩ về nhân vật Huấn Cao trong tác phẩm Chữ người tử tù.

Gợi ý : Học sinh viết một đoạn trình bày cảm nghĩ sâu sắc nhất về nhân vật Huấn Cao (không cần phải nói đầy đủ về hình tượng Huấn Cao, chỉ nói về điều mình cho là ý nghĩa nhất.)

IV. Luyện tập

CỦNG CỐ KIẾN THỨC
TÌM HIỂU CHUNG
Tác giả
Cuộc đời
Sự nghiệp
2. Tập truyện “Vang bóng
một thời”
3. Truyện ngắn “Chữ người
tử tù”

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:
1. Tình huống truyện:
Cuộc gặp gỡ đầy éo le,
ngang trái của hai con người
cùng yêu cái đẹp nhưng lại
đối lập về vị thế xã hội.
Tình huống độc đáo, kịch
tính buộc nhân vật phải bộc
lộ tính cách và phẩm chất.
2. Hình tượng nhân vật Huấn Cao:
a. Huấn Cao là một nghệ sĩ
tài hoa trong lĩnh vực thư pháp
 
Những nhà văn, nhà thơ có học vấn uyên thâm.

Lớp trí thức Tây học.

Những Nho sĩ cuối mùa, những con người tài hoa, bất. đắc chí.

Những người lận đận trong khoa cử, thất thế trong cuộc sống.
Câu 1 : Những nhân vật chính trong tập truyện “Vang bóng một thời” của Nguyễn Tuân là ai?
LUYỆN TẬP
Câu 2: Truyện ngắn “Chữ người tử tù” được in năm 1938 trên tạp chí Tao Đàn, đến năm 1940 được đưa vào tập?
A. Vang bóng một thời
B. Một chuyến đi
C. Chiếc lư đồng mắt cua
D. Sông Đà
Câu 3 : Truyện Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân viết về thú chơi:
A. Thư pháp. 
B. Chơi hoa. 
C. Uống trà. 
D. Uống rượu.
Xây dựng Huấn Cao là một nghệ sĩ tài hoa trong lĩnh vực thư pháp, Nguyễn Tuân muốn gửi gắm điều gì?
VẬN DỤNG
Qua bài học hôm nay, em rút ra được điều gì cho bản thân ?