TRƯỜNG TIỂU HỌC HÒA NGHĨA B
BÀI GIẢNG
LUYỆN TỪ VÀ CÂU
LỚP 5
TUẦN 1
Hoạt động:
KHỞI ĐỘNG
Em hãy giúp 3 chú ong tìm tổ?
Vì sao chú ong mang thẻ ngoan ngoãn không tìm thấy tổ?
Từ đồng nghĩa
(Tiếng Việt 5 Tập 1 Trang 7)
Thứ ngày tháng năm 2021
Luyện từ và câu
Hoạt động:
HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC MỚI
Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều.
Hồ Chí Minh
1. So sánh nghĩa của các từ in đậm trong mỗi ví dụ sau:
b) Màu lúa chín dưới đồng vàng xuộm lại. Nắng nhạt ngả màu vàng hoe. Trong vườn, lắc lư những chùm quả xoan vàng lịm không trông thấy cuống, như những chuỗi tràng hạt bồ đề treo lơ lửng.
Tô Hoài
Hãy thực hiện yêu cầu sau:
- Xây dựng: Làm nên một công trình kiến trúc theo một kế hoạch nhất định.
- Kiến thiết: xây dựng theo quy mô lớn.
Nghĩa của hai từ trên giống nhau, đều chỉ cùng một hoạt động. (làm nên một công trình kiến trúc, hình thành một tổ chức hay một chế độ chính trị, xã hội, kinh tế) ta gọi đó là những từ đồng nghĩa hoàn toàn.
- Vàng xuộm: màu vàng đậm và đều khắp.
- Vàng hoe: màu vàng nhạt nhưng tươi và ánh lên.
- Vàng lịm: màu vàng của quả chín, gợi cảm giác ngọt.
Nghĩa của ba từ trên giống nhau, đều chỉ cùng một màu nhưng mức độ biểu thị màu sắc lại khác nhau ta gọi đó là những từ đồng nghĩa không hoàn toàn.
Thế nào là từ đồng nghĩa?
Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau.
2. Thay những từ in đậm trong mỗi ví dụ trên cho nhau rồi rút ra nhận xét:
- Những từ nào thay thế được cho nhau? Vì sao?
- Những từ nào không thay thế được cho nhau? Vì sao?
Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều.
xây dựng
kiến thiết
kiến thiết
xây dựng
Từ xây dựng và kiến thiết có thể thay thế cho nhau được vì nghĩa của các từ ấy giống nhau hoàn toàn (làm nên một công trình kiến trúc, hình thành một tổ chức hay một chế độ chính trị, xã hội, kinh tế).
b) Màu lúa chín dưới đồng lại. Nắng nhạt ngả màu . Trong vườn, lắc lư những chùm quả xoan không trông thấy cuống, như những chuỗi tràng hạt bồ đề treo lơ lửng.
vàng xuộm
vàng lịm
vàng hoe
vàng xuộm
vàng hoe
vàng lịm
Vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm không thể thay thế cho nhau vì nghĩa của chúng không giống nhau hoàn toàn. Vàng xuộm chỉ màu vàng đậm của lúa chín. Vàng hoe chỉ màu vàng nhạt, tươi, ánh lên. Còn vàng lịm chỉ màu vàng của quả chín, gợi cảm giác rất ngọt.
Khi sử dụng từ đồng nghĩa không hoàn toàn ta cần lưu ý điều gì ?
GHI NHỚ
1. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau.
VD: siêng năng, chăm chỉ, cần cù, …
2. Có những từ đồng nghĩa hoàn toàn, có thể thay thế cho nhau trong lời nói.
VD: hổ, cọp, hùm, …
3. Có những từ đồng nghĩa không hoàn toàn. Khi dùng những từ này, ta phải cân nhắc lựa chọn cho đúng.
VD: - Ăn, xơi, chén, …(biểu thị thái độ, tình cảm khác nhau đối với người đối thoại hoặc điều được nói đến).
- Mang, khiêng, vác, …(biểu thị những cách thức hành động khác nhau ).
Hoạt động:
THỰC HÀNH
Bài tập 1: Xếp những từ in đậm thành từng nhóm đồng nghĩa:
Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong ở các em rất nhiều. Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp được hay không, dân tộc Việt nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai cùng với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.
+ nước nhà – non sông
+ hoàn cầu – năm châu
Bài 2: Tìm những từ đồng nghĩa với những từ sau đây: đẹp, to lớn, học tập.

M: Đẹp - xinh, …
XÂY NHÀ CAO TẦNG
Đẹp
To lớn
Học tập
đẹp đẽ, đèm đẹp, xinh, xinh xắn, xinh tươi, tươi đẹp, mĩ lệ, …
học, học hành, học hỏi, …
To lớn: to, to đùng, to tướng, to kềnh, vĩ đại, khổng lồ, lớn,...
HÃY XÂY NHÀ CAO TẦNG
BẰNG CÁCH TÌM THẬT NHIỀU TỪ ĐỒNG NGHĨA NHÉ.
Bài 3: Đặt câu với một cặp từ đồng nghĩa em vừa tìm được ở bài tập số
VD - Quê hương em rất đẹp.
- Bé Hà rất xinh.
Phong cảnh nơi đây thật mĩ lệ. /Cuộc sống mỗi ngày một tươi đẹp.

Em bắt được một chú cua to kềnh. / Còn Nam bắt được một chú ếch to sụ.

Chúng em rất chăm học hành. /Ai cũng thích học hỏi những điều hay từ bạn bè.
Hoạt động:
VẬN DỤNG
Chọn A, hoặc B, hoặc C.
Em hãy chọn ý đúng nhất.
Câu 1
A. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau.
B. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa gần giống nhau.
C.Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc
gần giống nhau.
Rung Chuông Vàng
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Chọn A, hoặc B, hoặc C, hoặc D
Dòng nào dưới đây là những từ đồng nghĩa?
Câu 2
A. hồng, đỏ, thẫm.
B. đen đúa, xanh đen, xanh hồ thủy.
C. mang, vác, đi, đứng.
D. Biếu, tặng, cho, bán.
Rung Chuông Vàng
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
BÀI TẬP VỀ NHÀ
Bài 1. Xếp những từ sau thành từng nhóm từ đồng nghĩa:
Trai, gái, vĩ đại, nữ, quả, tàu hỏa, chết, to lớn, trái, xinh xắn, nam, qua đời, đẹp đẽ, xe lửa.


Bài 2. Tìm từ đồng nghĩa với các từ sau:
Trẻ em - ……………………..
Hiền hậu - ……………………….
Bé bỏng - ……………………….
Chào tạm biệt!
Chúc các em học tốt, chăm, ngoan !