MÔN: SINH HỌC 7
CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN LỚP HỌC TRỰC TUYẾN
Trai sông
(Sống ở hồ, ao, sông ngòi)
Bạch tuộc
(Sống ở biển)
Sò
(Sống ở ven biển)
Mực
(Sống ở biển)
Ốc sên
(Sống ở trên cạn)
Ốc vặn
(Sống ở nước ngọt)
Ngành Thân mềm ở nước ta rất đa dạng, phong phú như : Trai, ốc, sò, mực, bạch tuộc… và phân bố ở khắp các môi trường: biển, sông, ao, hồ, trên cạn…
CHỦ ĐỀ : NGÀNH THÂN MỀM
CHỦ ĐỀ: NGÀNH THÂN MỀM
BÀI 18: TRAI SÔNG
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
- Hiểu được đặc điểm cấu tạo của trai sông, một số đại diện của thân mềm.
Hiểu được cách dinh dưỡng, cách sinh sản của trai sông thích nghi với đời sống thụ động.
I. Hình dạng, cấu tạo
1. Vỏ trai
Đầu vỏ
Đỉnh vỏ
Bản lề vỏ
Đuôi vỏ
Vòng tăng trưởng vỏ
Hãy xác định các phần trên vỏ trai ?
BÀI 18: TRAI SÔNG
CHỦ ĐỀ: NGÀNH THÂN MỀM
I. Hình dạng, cấu tạo
Vỏ trai gồm mấy mảnh? Được gắn với nhau nhờ bộ phận nào?
- Gồm 2 mảnh gắn với nhau nhờ bản lề ở phía lưng.
1. Vỏ trai
Bản lề
CHỦ ĐỀ: NGÀNH THÂN MỀM
BÀI 18: TRAI SÔNG
I. Hình dạng, cấu tạo
Vỏ trai có cấu tạo như thế nào ?
- Gồm 2 mảnh gắn với nhau nhờ bản lề ở phía lưng.
Cấu tạo: Gồm 3 lớp
1. Vỏ trai
Lớp sừng
Lớp đá vôi
Lớp xà cừ
Lớp xà cừ
Lớp đá vôi
Lớp sừng
BÀI 18: TRAI SÔNG
CHỦ ĐỀ: NGÀNH THÂN MỀM
Lớp xà cừ
Lớp đá vôi
Lớp sừng
Mài mặt ngoài của vỏ trai ngửi thấy có mùi khét vì phía ngoài là lớp sừng nên khi mài nóng cháy, chúng có mùi khét.
Tại sao khi mài mặt ngoài vỏ trai ta ngửi thấy có mùi khét ?
I. Hình dạng, cấu tạo
1. Vỏ trai
2. Cơ thể trai
CHỦ ĐỀ: NGÀNH THÂN MỀM
BÀI 18: TRAI SÔNG
Ống thoát
Ống hút
Áo trai
Mang
Chân
Thân
Lỗ miệng
Tấm miệng
Dưới vỏ
Ở giữa
Trung tâm
11
10
9
8
7
6
5
4
1
2
3
Vỏ trai
Cơ khép vỏ trước
Chỗ bám cơ khép vỏ sau
Cơ thể trai có cấu tạo như thế nào ?
I. Hình dạng, cấu tạo
- Gồm 2 mảnh gắn với nhau nhờ bản lề ở phía lưng.
1. Vỏ trai
2. Cơ thể trai
+ Bên ngoài: Áo trai tạo thành khoang áo, có ống hút và ống thoát.
+ Ở giữa: Hai tấm mang
+ Bên trong: Thân trai, chân trai, lỗ miệng, tấm miệng
CHỦ ĐỀ: NGÀNH THÂN MỀM
BÀI 18: TRAI SÔNG
Động tác mở vỏ
Để mở vỏ trai quan sát bên trong, phải luồn lưỡi dao vào qua khe vỏ cắt cơ khép vỏ. Cơ khép vỏ bị cắt, lập tức vỏ trai sẽ mở ra => chứng tỏ sự mở vỏ là do tính tự động của trai. Vì thế khi trai bị chết vỏ thường mở ra.
Để mở vỏ trai quan sát bên trong cơ thể, phải làm thế nào ?
Tại sao trai chết thì mở vỏ?
Cơ khép,mở vỏ
Động tác đóng vỏ
Động tác mở vỏ
I. Hình dạng, cấu tạo
II. Di chuyển
(Học sinh tự đọc)
BÀI 18: TRAI SÔNG
I. Hình dạng, cấu tạo
II. Di chuyển
(Học sinh tự đọc)

III. Dinh dưỡng
BÀI 18: TRAI SÔNG
Oxi
Nước
(Thức ăn, oxi)
Thức ăn
Chất thải
Ống hút
Ống thoát
Mang
Lỗ miệng
Cacbonic
Tấm miệng
I. Hình dạng, cấu tạo
II. Di chuyển
- Thức ăn là động vật nguyên sinh, vụn hữu cơ.
III. Dinh dưỡng
BÀI 18: TRAI SÔNG
I. Hình dạng, cấu tạo
II. Di chuyển
- Thức ăn là động vật nguyên sinh, vụn hữu cơ.
III. Dinh dưỡng
Dinh dưỡng kiểu thụ động.
Quá trình hô hấp của trai diễn ra ở đâu ?
Hai tấm mang
- Trai hô hấp bằng mang
BÀI 18: TRAI SÔNG
Cách dinh dưỡng của trai có ý nghĩa như thế nào với môi trường nước?
Trai dinh dưỡng theo kiểu hút nước để lọc lấy vụn hữu cơ, động vật nguyên sinh, các động vật nhỏ khác, góp phần lọc sạch môi trường nước.
Ở những nơi nước ô nhiễm, người ăn trai, sò hay bị ngộ độc vì khi lọc nước, nhiều chất độc còn tồn động ở cơ thể trai, sò.
Vì sao có trường hợp ăn thịt trai, sò bị ngộ độc ?
Trách nhiệm của mỗi người chúng ta là gì ?
Không gây ô nhiễm môi trường nước
I. Hình dạng, cấu tạo
II. Di chuyển
III. Dinh dưỡng
IV. Sinh sản
Trai là động vật phân tính hay lưỡng tính ?
- Trai là động vật phân tính.
Quá trình sinh sản và phát triển diễn của trai diễn ra như thế nào ?
BÀI 18: TRAI SÔNG
Tinh trùng
Trai cái
Ấu trùng
(sống trong mang mẹ)
Trai con
(ở bùn)
I. Hình dạng, cấu tạo
II. Di chuyển
III. Dinh dưỡng
IV. Sinh sản
- Trai là động vật phân tính.
- Trứng phát triển qua giai đoạn ấu trùng.
BÀI 18: TRAI SÔNG
Ý nghĩa của giai đoạn trứng phát triển thành ấu trùng trong mang trai mẹ?
Bảo vệ trứng và ấu trùng khỏi bị các động vật khác ăn mất
Mang trai mẹ có nhiều thức ăn và dưỡng khí tạo điều kiện cho ấu trùng phát triển tốt
Ý nghĩa của giai đoạn ấu trùng bám vào mang và da cá?
Ấu trùng trai thường bám vào mang và da cá. Khi con người thả cá vào ao hoặc khi mưa cá vượt bờ mang theo ấu trùng trai vào ao  Giúp phát tán nòi giống.
Vai trò của trai đối với tự nhiên và đời sống con người?
Lọc sạch môi trường nước, làm thực phẩm
Làm đồ trang sức, khảm mỹ nghệ…
Sản phẩm từ lớp vỏ xà cừ
CỦNG CỐ
Đúng hay sai :
Trai di chuyển nhờ chân rìu
Cơ thể trai gồm 3 phần : đầu trai, thân trai, chân trai.
Trai được xếp vào ngành thân mềm vì có thân mềm không phân đốt.
Trai lấy thức ăn nhờ cơ chế lọc từ nước hút vào.
Đ
Đ
Đ
S
Củng cố
Tìm cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống trong các câu sau:
Trai sông là đại diện của ngành ……(1)…..... Chúng có lối sống ……(2)… trong bùn và di chuyển …..(3)….....Có 2 mảnh vỏ bằng …(4)… che chở bên ngoài. Phần ..(5).. trai tiêu giảm. Trai lấy được thức ăn và oxi nhờ 2 đôi …..(6)…… và ……(7)……
Thân mềm
chui rúc
chậm chạp
Đá vôi
đầu
tấm mang
tấm miệng
Củng cố
3. Tìm cụm từ thích hợp điền vào số 1, 2, 3…. 7 trong các câu sau:
Trai sông là đại diện của ngành ……(1)…..... Chúng có lối sống ……(2)… trong bùn và di chuyển …..(3)….....Có 2 mảnh vỏ bằng …(4)… che chở bên ngoài. Phần ..(5).. trai tiêu giảm. Trai lấy được thức ăn và oxi nhờ 2 đôi …..(6)…… và ……(7)……
Thân mềm
chui rúc
chậm chạp
Đá vôi
đầu
tấm mang
tấm miệng
Học bài và trả lời câu hỏi 1, 2, 3 trang 64 SGK.
Đọc mục “Em có biết”.
- Chuẩn bị phần tiếp theo: Một số thân mền khác.
- Chuẩn bị ôn tập kiến thức các bài đã học để kiểm tra giữa kì.

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
I. Hình dạng, cấu tạo:
II. Di chuyển:
III. Dinh dưỡng:
IV. Sinh sản:
- Trai là động vật phân tính.
- Trứng phát triển qua giai đoạn ấu trùng.
- Gồm 2 mảnh gắn với nhau nhờ bản lề ở phía lưng.
1. Vỏ trai:
(Học sinh tự đọc)
- Thức ăn là động vật nguyên sinh, vụn hữu cơ.
- Dinh dưỡng kiểu thụ động.
- Hô hấp bằng mang
2. Cơ thể trai:
+ Bên ngoài: áo trai tạo thành khoang áo, có ống hút và ống thoát
+ Ở giữa: hai tấm mang
+ Bên trong: thân trai, chân rìu, lỗ miệng, tấm miệng
CHỦ ĐỀ: NGÀNH THÂN MỀM
BÀI 18: TRAI SÔNG