CHUYỆN CỔ NƯỚC MÌNH
TIẾT: 47-48
LÂM THỊ MỸ DẠ
KHỞI ĐỘNG
Câu 1. Hình ảnh này gợi cho em nhớ đến câu chuyện dân gian nào?
Cây tre trăm đốt
Câu 2. Hình ảnh này gợi cho em nhớ đến câu chuyện dân gian nào?
Sự tích trầu cau
Câu 3. Hình ảnh này gợi cho em nhớ đến chuyện dân gian nào?
Đẽo cày giữa đường
Câu 4. Đây là câu chuyện dân gian nào?
Cóc kiện trời
Câu 5.
“Ngày xưa ở huyện Cao Bình
Có gia đình nọ hiền lành chưa con
Tiếng lành vang tới ơn trên
Bèn sai Thái Tử xuống trần đầu thai
Dạy đủ mọi phép thành tài
Cho nên sức khỏe dẻo dai như thần”
Lời thơ gợi cho em nhớ đến câu truyện dân gian nào?
Thạch Sanh
Câu 6. Chim lạ đến ăn quả phán rằng:
Ăn một quả,
Trả cục vàng,
May túi ba gang,
Mang đi mà đựng.
Lời chim lạ nhắc cho em nhớ đến chuyện dân gian nào?
Cây khế
Câu 5.
“Ngày xưa ở huyện Cao Bình
Có gia đình nọ hiền lành chưa con
Tiếng lành vang tới ơn trên
Bèn sai Thái Tử xuống trần đầu thai
Dạy đủ mọi phép thành tài
Cho nên sức khỏe dẻo dai như thần”
Lời thơ gợi cho em nhớ đến câu chuyện dân gian nào?
Thạch Sanh
Đây là những câu chuyện cổ thân thuộc gắn liền với kí ức, tuổi thơ của mỗi người chúng ta. Chính sự thân thuộc ấy đã trở thành nguồn cảnh hứng để nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ viết bài thơ "Chuyện cổ nước mình"
HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
I.
ĐỌC VĂN BẢN

1. Đọc:
Lắng nghe video và đọc theo nhé các con!
Ta cùng xem video nào!
- Chuyện cổ
* Chú thích
- Độ trì
- Độ lượng
- Đa tình
- Đa mang
Câu chuyện được lưu truyền từ xa xưa
Cứu giúp
Đức tính của người có tấm lòng khoan dùng, rộng lượng, dễ tha thứ.
Giàu cảm xuc
Ràng buộc vào mình nhiều điều để phải lo lắng, bận tâm
2. Tác giả
Lâm Thị Mỹ Dạ
Sinh : 1949;
Quê quán: Quảng Bình;
Là nhà thơ nữ nổi tiếng, là hội viên HNV Việt Nam. Có nhiều tác phẩm đạt giải cao.
- Phong cách thơ nhẹ nhàng, đằm thắm, trong trẻo, thể hiện một tâm hồn tinh tế, giàu yêu thương.
Các tác phẩm tiêu biểu:
请添加标题
2. Tác giả
Chuyện cổ nước mình
Lâm Thị Mỹ Dạ
Năm sinh: 1949
Quê: Quảng Bình
Nhẹ nhàng
Phong cách sáng tác
Đằm thắm
Tâm hồn tinh tế, giàu yêu thương
Trong trẻo
Tác giả
3. Tác phẩm
- Rút từ Tuyển tập, NXB Hội nhà văn, Hà Nội, 2011, tr.203.
- Thể loại: thơ lục bát;
- Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp biểu cảm;
请添加标题
3. Tác phẩm
Chuyện cổ nước mình
Tác phẩm
Lâm Thị Mỹ Dạ
Năm sinh: 1949
Quê: Quảng Bình
Nhẹ nhàng
Phong cách sáng tác
Đằm thắm
Tâm hồn tinh tế, giàu yêu thương
Trong trẻo
Tác giả
Rút từ Tuyển tập, NXB Hội nhà văn, Hà Nội, 2011, tr.203.
PTBĐ: tự sự kết hợp biểu cảm
Thể thơ lục bát
II.
KHÁM PHÁ VĂN BẢN:
1.
Đặc điểm thể loại lục bát trong bài thơ
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
1. Đặc điểm thể loại lục bát trong bài thơ
Số dòng thơ
Vần trong các dòng thơ
Số tiếng trong từng dòng
Nhịp thơ của từng dòng
14 cặp lục bát
Mỗi dòng lục có 6 tiếng, mỗi dòng bát có 8 tiếng
Ôi- ơi; a-ta-xa; im-hiền-tiên; trì- đi- thì…
2/2/2 - 4/4;
2/2/2 - 2/2/2/2
=> Nhịp chẵn
Chuyện cổ nước mình
Tôi yêu truyện cổ nước tôi
Vừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa
Thương người rồi mới thương ta
Yêu nhau dù mấy cách xa cũng tìm
Ở hiền thì lại gặp hiền
Người ngay thì gặp người tiên độ trì
Mang theo truyện cổ tôi đi
Nghe trong cuộc sống thầm thì tiếng xưa
Vàng cơn nắng, trắng cơn mưa
Con sông chảy có rặng dừa nghiêng soi
Đời cha ông với đời tôi
Như con sông với chân trời đã xa
Chỉ còn truyện cổ thiết tha
Cho tôi nhận mặt ông cha của mình
Rất công bằng, rất thông minh
Vừa độ lượng lại đa tình, đa mang.

Thị thơm thì giấu người thơm
Chăm làm thì được áo cơm cửa nhà
Đẽo cày theo ý người ta
Sẽ thành khúc gỗ chẳng ra việc gì
Tôi nghe truyện cổ thầm thì
Lời cha ông dạy cũng vì đời sau.
Đậm đà cái tích trầu cau
Miếng trầu đỏ thắm nặng sâu tình người.
Sẽ đi qua cuộc đời tôi
Bấy nhiêu thời nữa chuyển dời xa xôi.
Nhưng bao truyện cổ trên đời
Vẫn luôn mới mẻ rạng ngời lương tâm.
Lâm Thị Mỹ Dạ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
Mỗi dòng lục có 6 tiếng
mỗi dòng bát có 8 tiếng
Tôi yêu truyện cổ nước tôi
Vừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa
Thương người rồi mới thương ta
Yêu nhau dù mấy cách xa cũng tìm
Ở hiền thì lại gặp hiền
Người ngay thì gặp người tiên độ trì
Mang theo truyện cổ tôi đi
Nghe trong cuộc sống thầm thì tiếng xưa

Vần trong các dòng thơ
Ôi- ơi; a-ta-xa; im-hiền-tiên; trì- đi- thì…
Tôi yêu/ truyện cổ /nước tôi
Vừa nhân hậu lại/ tuyệt vời sâu xa
Thương người/ rồi mới/ thương ta
Yêu nhau/ dù mấy/ cách xa /cũng tìm
Ở hiền/ thì lại /gặp hiền
Người ngay thì gặp/ người tiên độ trì
Mang theo/ truyện cổ/ tôi đi
Nghe trong/ cuộc sống/ thầm thì /tiếng xưa

Nhịp thơ của từng dòng
2/2/2
4/4;
2/2/2
2/2/2/2
Nhịp chẵn
2.
Những câu chuyện cổ được nhắc đến và ý nghĩa
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
\
Thạch Sanh
Cây tre trăm đốt
Cây khế
Sọ Dừa
Dấu hiệu nhận diện:
“Ở hiền thì lại gặp lành
Người ngay thì gặp người tiên độ trì”
Nhân hậu, vị tha, độ lượng, bao dung, đa tình, đa mang…
Thạch Sanh sẵn sàng giúp đỡ, xả thân vì người khác; khi biết tội ác của Lí Thông nhưng vẫn tha chết cho mẹ con hắn;
Người em trong truyện cây khế chẳng trách người anh tham lam nửa lời
Anh chàng trong truyện Cây tre trăm đốt dẫu biết mình bị lừa vẫn không hề oán trách, bao dung và nhân hậu.
cô gái út trong Sọ Dừa có tấm lòng thương người đặc biệt đó là người có khiếm khuyết về ngoại hình
\
Sự tích trầu cau
Đẽo cày giữa đường
Tấm Cám
“Thị thơm thì giấu người thơm”
““Đẽo cày theo ý người ta/ Sẽ thành khúc gỗ chẳng ra việc gì”
Đậm đà cái tích trầu cau
Miếng trầu đỏ thắm nặng sâu tình người
đó còn là sự trân quý tình cảm của an hem trong gia đình, là sự thủy chung của lứa đôi qua sự tích trầu cau…
Qua các lần hóa thân của Tấm, ta nhận ra khát vọng vươn lên, chiến thắng nghịch cảnh của nhân dân ta.
Phải kiên định, có lập trường thì công việc mới thành công.
3.
Tình cảm của nhà thơ dành cho chuyện cổ:
“Đời cha ông với đời tôi
Như con sông với chân trời đã xa
Chỉ còn chuyện cổ thiết tha
Cho tôi nhận mặt ông cha của mình”
Đọc 4 câu thơ sau:
Chỉ ra biện pháp nghệ thuật và nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó trong bốn câu thơ trên?
Từ đó hãy cho biết tình cảm của nhà thơ với những câu chuyện cổ đã được thể hiện như thế nào qua hai dòng thơ cuối?
“Đời cha ông với đời tôi
Như con sông với chân trời đã xa
đời tôi (con sông) - đời cha ông (chân trời)
So sánh
=> Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, thế hệ cha ông đã trở thành quá khứ xa xôi
Chỉ còn chuyện cổ thiết tha
Cho tôi nhận mặt ông cha của mình”
cho tôi nhận mặt ông cha
Ẩn dụ
lưu giữ lại lịch sử, truyền thống văn hoá của dân tộc
là chiếc cầu nối để con cháu đời nay có thể hiểu về đất nước mình, cha ông mình
đời sống vật chất
tinh thần, tâm hồn
tính cách
phong tục tập quán
quan niệm đạo đức
triết lí nhân sinh
Chính những câu chuyện cổ
gắn bó sâu nặng
sự trân trọng
Đối với truyện cổ
biết ơn
tình cảm thắm thiết
Tình cảm của nhà thơ
“Đời cha ông với đời tôi
Như con sông với chân trời đã xa
Chỉ còn chuyện cổ thiết tha
Cho tôi nhận mặt ông cha của mình”
Đọc 4 câu thơ sau:
Em biết được điều gì về lịch sử, văn hóa dân tộc…qua những câu chuyện cổ?
Biết phong tục làm bánh chưng, bánh giày; biết về tục ăn trầu đặc biệt trong các đám cưới hỏi…
Phong tục làm bánh chưng, bánh giày
Biết về tục ăn trầu đặc biệt trong các đám cưới hỏi
4.
Suy nghĩ của bản thân:
"Tôi nghe chuyện cổ thầm thì
Lời cha ông dạy cũng vì đời sau"
Câu thơ gợi cho em suy nghĩ gì?
Những câu chuyện cổ
những bài học sâu sắc, có ý nghĩa sâu xa.
cha ông ta nhằm răn dạy con cháu phải biết
sống đúng đạo lí
gìn giữ những giá trị văn hoá của dân tộc
Trân quý tình cảm anh em ruột thịt; sự thủy chung, son sắt trong tình cảm lứa đôi
Phải biết có chủ kiến, quyết đoán, không bị động
Phải có tinh thân yêu nước, đấu tranh chống giặc ngoại xâm
Không nên khoe khoang
Đề cao sự quyết tâm, kiên trì, đoàn kết, chính nghĩa.
Siêng năng, chăm chỉ, hiền lành
?
VƯỢT CHƯỚNG NGẠI VẬT
G
Ồ
M
C
Ó
0
7
C
H
Ữ
C
I
Á
1
2
?
?
?
?
?
?
4
?
?
?
?
?
?
?
?
?
3
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
5
?
?
?
?
6
?
?
?
?
?
?
?
7
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
N
G
U
O
I
E
M
A
T
H
A
N
H
B
T
H
U
O
N
G
T
H
A
N
G
U
Y
E
N
G
N
H
O
I
N
H
N
G
M
T
A
R
U
A
C
U
O
N
G
B
U
T
VƯỢT CHƯỚNG NGẠI VẬT
Bài học
T
R
A
N
T
1
1
1
1
1
1
1
Câu 1: Đây là nhân vật chăm chỉ, siêng năng nhưng thường chịu nhiều thiệt thòi trong gia đình, được chim đại bàng trả ơn?
QUAY VỀ
2
2
2
2
2
2
2
Câu 2: Đây là kiểu nhân vật trong truyện cổ tích Sọ Dừa?
QUAY VỀ
3
3
3
3
3
3
3
Câu 3: Điền từ còn thiếu vào câu tục ngữ: "Thương người như thể..."
QUAY VỀ
3
3
3
4
4
4
4
4
4
4
Câu 4: Em bé thông minh được phong làm gì sau khi vượt qua bốn thử thách?
QUAY VỀ
4
4
4
4
5
5
5
5
5
Câu 5: Đây là kiểu nhân vật trong truyện cổ tích Em bé thông minh?
QUAY VỀ
5
5
5
5
6
6
6
Câu 6: Đây là âu truyện nói về sự trân quý tình cảm anh em trong gia đình và đề cao tình cảm vợ chồng chung thủy, son sắt?
QUAY VỀ
6
6
6
6
7
7
7
Câu 7: Đây là nhân vật kì ảo thường xuất hiện để bảo vệ những người hiền lành nhưng yếu thế?
QUAY VỀ
7
7
7
7
VẬN DỤNG
Em hãy viết một đoạn văn khoảng 5-7 câu nêu cảm nhận về đoạn thơ:
“Đời cha ông với đời tôi
Như con sông với chân trời đã xa
Chỉ còn chuyện cổ thiết tha
Cho tôi nhận mặt ông cha của mình”

HƯỚNG DẪN VIẾT ĐOẠN VĂN
Về hình thức:
Đảm bảo số câu theo quy định.
Đảm bảo các quy tắt chính tả, đảm bảo hình thức đoạn văn.
Về nội dung: Nêu cảm nhận về đoạn thơ
Lời dạy vô cùng quý báu.
Tuy đời cha ông và đời con cách xa nhau rất lâu nhưng ý giá trị mà cha ông để lại là vô giá.
Giữ gìn và phát huy truyền thống quý báu của dân tộc.



HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE!