Tuần 11 - Tiết 41
CÂU GHÉP
ADD YOUR TITTLE HERE
I. Đặc điểm của câu ghép
1. Tìm hiểu ví dụ sgk/T111
ADD YOUR TITTLE HERE
(1) Hàng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường.
(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
(3) Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết. (4) Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã. (5) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. (6) Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ. (7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
(Thanh Tịnh, Tôi đi học)
ADD YOUR TITTLE HERE
- Tìm các cụm C-V trong những 2, 5 và 7?
- Phân tích cấu tạo của các câu đó và điền vào phiếu học tập?
(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
(5) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp.
7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.


(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như



mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
C
V
c
v
c
v
- Hai cụm C - V nhỏ nằm trong vị ngữ của cụm C – V lớn.
- Câu có ba cụm C – V
(5) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh,

mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp.
TN
C
V
- Câu chỉ có một cụm C – V
(7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính

lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
- Câu có ba cụm C – V.
- Các cụm C - V không bao chứa nhau, mỗi cụm là 1 vế câu
C
V
C
V
C
V
TN
Vế 1
Vế 2
Vế 3
PHIẾU HỌC TẬP
(5)
(7)
(2)
Câu đơn
Câu đơn mở rộng thành phần
Câu ghép
Câu ghép là những câu do hai hoặc nhiều cụm C-V không bao chứa nhau tạo thành. Mỗi cụm C-V này được gọi là một vế câu.
 Vậy thế nào là câu ghép?
ADD YOUR TITTLE HERE
II. Cách nối các vế câu
Ví dụ :
(7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính

lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
 Các vế nối với nhau bằng dấu phẩy và dấu hai chấm
C
V
C
V
C
V
TN
Vế 1
Vế 2
Vế 3
(3) Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết.
(6) Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ.
=> Dùng một quan hệ từ để nối các vế câu.
Vì trời mưa nên đường lầy lội.
=> Dùng một cặp quan hệ từ để nối các vế câu.
Càng yêu người bao nhiêu, càng yêu nghề bấy nhiêu.
=> Dùng một cặp phó từ, đại từ để nối các vế câu.
Anh đi đường này, em đi đường nọ.
=> Dùng chỉ từ để nối các vế câu.
Có hai cách nối các vế câu:
- Dùng những từ có tác dụng nối:
+ Nối bằng một quan hệ từ.
+ Nối bằng một cặp quan hệ từ.
+ Nối bằng một cặp phó từ, đại từ hay chỉ từ thường đi đôi với nhau (cặp từ hô ứng).
- Không dùng từ nối:
Dùng dấu phẩy, dấu chấm phẩy hoặc dấu hai chấm.
? Từ các ví dụ trên, em hãy cho biết các vế của câu ghép được nối với nhau bằng những cách nào?
Có hai cách nối các vế câu :
- Dùng những từ có tác dụng nối. Cụ thể :
+ Nối bằng một quan hệ từ;
+ Nối bằng một cặp quan hệ từ;
+ Nối bằng một cặp phó từ, đại từ hay chỉ từ thường đi đôi với nhau (cặp từ hô ứng).
- Không dùng từ nối: Trong trường hợp này, giữa các vế câu cần có dấu phẩy, dấu chấm phẩy hoặc dấu hai chấm.
2. Ghi nhớ SGK/112
ADD YOUR TITTLE HERE
III. Luyện tập
Tìm câu ghép trong đoạn trích và cho biết trong mỗi câu ghép, các vế câu được nối với nhau bằng cách nào?

a. Dần buông chị ra, đi con! Dần ngoan lắm nhỉ!
U van Dần, u lạy Dần! Dần hãy để cho chị đi với u, đừng giữ chị nữa. Chị con có đi, u mới có tiền nộp sưu, thầy Dần mới được về với Dần chứ! Sáng ngày người ta đánh trói thầy Dần như thế, Dần có thương không. Nếu Dần không buông chị ra, chốc nữa ông lý vào đây, ông ấy trói nốt cả u, trói nốt cả Dần nữa đấy.
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
Bài 1: trang 113
b. Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ, khóc không ra tiếng. Giá những cổ tục đã dày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẫu gỗ, tôi quyết vồ lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi.

(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
a) vì...nên...
b) nếu ...thì...
c) tuy...nhưng...
d) không những ...mà…

Bài 2: trang 113
Với mỗi cặp quan hệ từ dưới đây,
hãy đặt một câu ghép?
b) Đảo lại trật tự các vế câu.
Bài 3: trang 113
Chuyển các câu ghép em vừa đặt
được thành những câu ghép mới
bằng một trong hai cách sau:
a) Bỏ bớt một quan hệ từ.
- Vì Nam chăm học nên bạn ấy sẽ được học sinh giỏi.
* Cỏch 1: Nam cham h?c nờn b?n ?y s? du?c h?c sinh gi?i.

* Cỏch 2: Nam s? du?c h?c sinh gi?i vỡ b?n ?y cham h?c.
Bài 4: trang 114
Đặt câu ghép với mỗi cặp từ
hô ứng dưới đây:
a) vừa ... đã...
b) đâu ... đấy...
c) càng...càng...
Viết một đoạn văn ngắn về một trong các đề tài sau (trong đoạn văn có sử dụng ít nhất là một câu ghép):
- Tác dụng của việc lập dàn ý trước khi viết bài tập làm văn.
Bài 5: trang 114
Viết văn là một công việc khó khăn; vì vậy muốn viết được một bài văn hay nhất thiết phải kiên trì rèn luyện từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp. Một trong các khâu quan trọng nhất của việc viết văn là lập dàn ý. Một bài văn phải có bố cục ba phần hoàn chỉnh, mỗi phần trình bày một hoặc nhiều ý, các ý phải gắn bó chặt chẽ với nhau . Nhờ có dàn ý mà người viết có cơ sở để kiểm tra lại bài viết của mình để sửa chửa, bổ sung những ý còn thiếu. Nói tóm lại, trước khi viết văn ta nên laaph dàn ý vì đó là một khâu hết sức cần thiết và quan trọng.
- Hiểu được đặc điểm của câu ghép, cách nối các vế câu ghép.
- Phân biệt câu ghép với câu đơn mở rộng thành phần.
- Hoàn thiện bài tập còn lại (sgk -tr114)
- Soạn bài “Câu ghép” ( tiếp theo )
Hướng dẫn về nhà