MÔN: TẬP LÀM VĂN
KỂ LẠI LỜI NÓI, Ý NGHĨ CỦA NHÂN VẬT

Kể lại lời nói, ý nghĩ của nhân vật
1.Tìm những câu ghi lại lời nói và ý nghĩ của cậu bé trong truyện Người ăn xin.
I. Nhận xét
Thứ năm, ngày 28 tháng 10 năm 2021
TẬP LÀM VĂN
Lúc ấy, tôi đang đi trên phố. Một người ăn xin già lọm khọm đứng ngay trước mặt tôi. 
    Đôi mắt ông lão đỏ đọc và giàn giụa nước mắt. Đôi môi tái nhợt, áo quần tả tơi thảm hại... Chao ôi! Cảnh nghèo đói đã gặm nát con người đau khổ kia thành xấu xí biết nhường nào!
    Ông già chìa trước mặt tôi bàn tay sưng húp, bẩn thỉu. Ông rên rỉ cầu xin cứu giúp.
    Tôi lục tìm hết túi nọ túi kia, không có tiền, không có đồng hồ, không có cả một chiếc khăn tay. Trên người tôi chẳng có tài sản gì.
    Người ăn xin vẫn đợi tôi. Tay vẫn chìa ra, run lẩy bẩy.
    Tôi chẳng biết làm cách nào. Tôi nắm chặt lấy bàn tay run rẩy kia:
- Ông đừng giận cháu, cháu không có gì để cho ông cả.
    Người ăn xin nhìn tôi chằm chằm bằng đôi mắt ướt đẫm. Đôi môi tái nhợt nở nụ cười và tay ông cũng xiết lấy tay tôi: 
- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi. - Ông lão nói bằng giọng khản đặc.
    Khi ấy, tôi chợt hiểu rằng: cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được chút gì của ông lão.
 Theo Tuốc-ghê-nhép
NGƯỜI ĂN XIN
1.Tìm những câu ghi lại lời nói và ý nghĩ của cậu bé trong truyện Người ăn xin.
Câu ghi lại lời nói cậu bé:


- Những câu ghi lại ý nghĩ của cậu bé:
+ Ông đừng giận cháu, cháu không có gì để cho ông cả.
+ Chao ôi! Cảnh nghèo đói đã gặm nát con người đau khổ kia thành xấu xí biết nhường nào.
+ Cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được chút gì của ông lão.
2. Lời nói và ý nghĩ của cậu bé nói lên điều gì về cậu?
Lời nói và ý nghĩ của cậu bé cho thấy: cậu là một người nhân hậu, giàu lòng thương người.
3. Lời nói và ý nghĩ của ông lão ăn xin trong hai cách kể sau đây có gì khác nhau?
a)- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi.- Ông lão nói bằng giọng khản đặc.
b) Bằng giọng khản đặc, ông lão cảm ơn tôi và nói rằng như vậy là tôi đã cho ông rồi.
Tác giả dẫn trực tiếp, nguyên văn lời của ông lão. Do đó các từ xưng hô là từ xưng hô của chính ông lão với cậu bé( cháu- lão)
Tác giả (nhân vật xưng tôi) thuật lại gián tiếp lời của ông lão. Người kể xưng tôi, gọi người ăn xin là ông lão
Kể nguyên văn
( lời dẫn trực tiếp)
Trong văn kể chuyện nhiều khi phải kể lại
Lời nói
Ý nghĩ của nhân vật
Kể bằng lời của người kể chuyện ( lời dẫn gián tiếp)
Tính cách nhân vật và ý nghĩa câu chuyện
II. Ghi nhớ:

1.Trong bài văn kể chuyện, nhiều khi ta phải kể lại lời nói và ý nghĩ của nhân vật. Lời nói và ý nghĩ cũng nói lên tính cách nhân vật và ý nghĩa câu chuyện.
2. Có hai cách kể lại lời nói và ý nghĩ của nhân vật:
- Kể nguyên văn (lời dẫn trực tiếp).
- Kể bằng lời của người kể chuyện (lời dẫn gián tiếp).



Luyện tập
Ba cậu bé rủ nhau vào rừng. Vì mải chơi nên các cậu về khá muộn. Ba cậu bàn nhau xem nên nói thế nào để bố mẹ khỏi mắng. Cậu bé thứ nhất định nói dối là bị chó sói đuổi.
Cậu thứ hai bảo:
- Còn tớ, tớ sẽ nói là đang đi thì gặp ông ngoại.
- Theo tớ, tốt nhất là chúng mình nhận lỗi với bố mẹ. – Cậu thứ ba bàn.
Tiếng Việt 2 (1988)
Bài 1. Tìm lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp trong đoạn văn sau:
là
:
-
-

Bài 2.
Chuyển lời dẫn gián tiếp trong đoạn văn sau thành lời dẫn trực tiếp:

Vua nhìn thấy những miếng trầu têm rất khéo bèn hỏi bà hàng nước xem trầu đó ai têm. Bà lão bảo chính tay bà têm. Vua gặng hỏi mãi, bà lão đành nói thật là con gái bà têm.
Truyện Tấm Cám



*Gợi ý:
Muốn chuyển lời dẫn gián tiếp thành trực tiếp thì phải nắm vững đó là lời nói của ai, nói với ai.
Khi chuyển:
- Phải thay đổi lời xưng hô.
- Phải đặt lời nói trực tiếp sau dấu hai chấm, trong dấu ngoặc kép hoặc đặt sau dấu hai chấm, xuống dòng, gạch đầu dòng.



Vua nhìn thấy những miếng trầu têm rất kéo bèn hỏi bà hàng nước xem trầu đó ai têm.

Vua nhìn thấy những miếng trầu têm rất khéo bèn hỏi bà hàng nước:
- Xin cụ cho biết ai đã têm trầu này.

Bà lão bảo chính tay bà têm.

Bà lão Bà lão bảo:
-Tâu bệ hạ, trầu do chính già têm đấy ạ!

Nhà vua không tin, gặng hỏi mãi, bà lão đành nói thật :
- Thưa, đó là trầu do con gái già têm.
Vua gặng hỏi mãi, bà lão đành nói thật là con gái bà têm.
Lời dẫn gián tiếp
Lời dẫn trực tiếp


Bác thợ hỏi Hòe:
Cháu có thích làm thợ xây không?

Hòe đáp:
- Cháu thích lắm!
Bác thợ hỏi Hòe là cậu có thích làm thợ xây không?

Hòe đáp rằng Hòe thích lắm.
Bài 3: Chuyển lời dẫn trực tiếp trong đoạn văn sau thành lời dẫn gián tiếp:
Lời dẫn trực tiếp

Lời dẫn gián tiếp
13
TẬP LÀM VĂN
LỚP 4
VIẾT THƯ
Thứ năm, ngày 28 tháng 10 năm 2021
Tập làm văn
Viết thư
I. Nhận xét
Dựa vào bài tập đọc Thư thăm bạn, trả lời các câu hỏi sau:
Vậy: Theo em người ta viết thư để làm gì?
Bạn Lương viết thư cho bạn Hồng để làm gì?
Lương viết thư cho Hồng để chia buồn cùng Hồng.
Để thăm hỏi, động viên, thông báo tình hình, trao đổi ý kiến, bày tỏ tình cảm...
Bạn Lương thăm hỏi tình hình gia đình và địa phương của Hồng như thế nào ?

Lương thông cảm, sẻ chia với hoàn cảnh, nỗi đau của Hồng và bà con địa phương.
Lương thông báo cho Hồng những tin gì?

Lương thông báo về sự về sự quan tâm của mọi người với nhân dân vùng lũ: quyên góp ủng hộ. Lương gửi cho Hồng toàn bộ số tiền tiết kiệm.
Đầu thư bạn Lương viết gì ?
Chào hỏi và nêu mục đích viết thư cho Hồng.
Một bức thư thường có những nội dung sau:
Nêu mục đích và lí do viết thư.
Thăm hỏi tình hình của người nhận thư.
Thông báo tình hình của người viết thư.
Nêu ý kiến cần trao đổi hoặc bày tỏ tình cảm với người nhận thư.
Lương viết chúc Hồng khỏe, mong nhận được thư của Hồng và bạn ghi tên của mình.
Bạn Lương kết thúc bức thư như thế nào?
Phần Kết thúc ghi lời chúc, lời cảm ơn, hứa hẹn của người viết thư. Chữ kí và tên hoặc họ tên của người viết thư.
Vậy: Qua bức thư em nhận xét gì về phần Mở đầu và phần Kết thúc?

Phần Mở đầu ghi địa điểm, thời gian viết thư, lời chào hỏi.

Thư thăm bạn
Hòa Bình, ngày 5 tháng 8 năm 2000
Bạn Hồng thân mến,

Mình là Quách Tuấn Lương, Học sinh lớp 4B trường Tiểu học Cù Chính Lan, thị xã Hòa Bình. Hôm nay, đọc báo Thiếu niên Tiền phong, mình rất xúc động được biết ba của Hồng đã hi sinh trong trận lũ lụt vừa rồi. Mình gửi bức thư này chia buồn với bạn.
Hồng ơi!
Mình hiểu Hồng đau đớn và thiệt thòi như thế nào khi ba Hồng đã ra đi mãi mãi. Nhưng chắc là Hồng cũng tự hào về tấm gương dũng cảm của ba xả thân cứu người giữa dòng nước lũ. Mình tin rằng theo gương ba, Hồng sẽ vượt qua nỗi đau này. Bên cạnh Hồng còn có má, có cô bác và có cả những người bạn mới như mình.
Mấy ngày nay, ở phường mình và khắp thị xã đang có phong trào quyên góp ủng hộ đồng bào khắc phục thiên tai. Trường mình cũng vừa tổ chức đợt góp đồ dùng học tập giúp các bạn vùng lũ lụt. Riêng mình gửi giúp Hồng toàn bộ số tiền mình bỏ ống từ mấy năm nay. Hồng nhận cho mình nhé!
Chúc Hồng khỏe. Mong nhận được thư bạn.
Bạn mới của Hồng Quách Tuấn Lương
Phần đầu thư
Phần chính
Phần cuối thư
Địa điểm, thời gian viết thư
Lời thưa gửi
Nêu mục đích, lí do viết thư
Thăm hỏi tình hình của người nhận thư
Thông báo tình hình của người viết thư
Nêu ý kiến, trao đổi hoặc bày tỏ tình cảm với người nhận thư
Lời chúc, lời cảm ơn, hứa hẹn
Chữ kí và họ, tên người viết thư.
Ghi nhớ
Một bức thư thường gồm những nội dung sau:
1. Phần đầu thư:
- Ghi địa điểm, thời gian viết thư.
- Lời thưa gửi.
2. Phần chính:
- Nêu mục đích, lí do viết thư.
- Thăm hỏi tình hình của người nhận thư.
- Thông báo tình hình của người viết thư.
- Nêu ý kiến trao đổi hoặc bày tỏ tình cảm với người nhận thư.
3. Phần cuối thư:
- Lời chúc, lời cảm ơn, hứa hẹn của người viết thư.
- Chữ kí và tên hoặc họ, tên của người viết thư.
Viết thư gửi một bạn ở trường khác để thăm hỏi và kể cho bạn nghe tình hình lớp và trường em hiện nay.
- Em chúc và hứa hẹn với bạn điều gì?
Chúc bạn khỏe, học giỏi, hứa hẹn thi đua ....
 
- Đề bài yêu cầu em viết thư cho ai?
Một bạn ở trường khác
- Mục đích viết thư là gì?
Để thăm hỏi và kể về tình hình của lớp, của trường em hiện nay.
- Thư viết cho bạn cùng tuổi cần xưng hô như thế nào?
Thân mật (bạn, cậu, mình, tớ...)
- Cần thăm hỏi bạn những gì?
Sức khỏe, việc học hành ở trường, gia đình, sở thích...
- Em có thể kể cho bạn nghe những gì về lớp, trường mình?
Tình hình học tập, sinh hoạt, vui chơi, cô giáo, bạn bè...
Gợi ý:
III. LUYỆN TẬP
Dặn dò
Xem lại bài 2 bài tập làm văn vừa học.
Hoàn thành bài viết thư.
CHÚC CÁC EM SỨC KHẺO VÀ HỌC THẬT TỐT!