Luyện từ và câu
KHỞI

ĐỘNG
Nêu tác dụng dấu hai chấm trong câu văn sau:

Mẹ hỏi em: “Con đã làm bài tập về nhà chưa?”
Dấu hiệu nào giúp em nhận biết tác dụng đó?

Dấu hai chấm có tác dụng báo hiệu lời nói của nhân vật.

Mẹ hỏi em: “Con đã làm bài tập về nhà chưa?”
Vậy dấu ngoặc kép có tác dụng gì?
Luyện từ và câu

DẤU NGOẶC KÉP
Mục tiêu

Biết dùng dấu ngoặc kép trong khi viết.

Hiểu được tác dụng của dấu ngoặc kép, cách dùng dấu ngoặc kép.
KHÁM PHÁ

1. Những từ ngữ và câu đặt trong dấu ngoặc kép dưới đây là lời của ai? Nêu tác dụng của dấu ngoặc kép:
1. Những từ ngữ và câu đặt trong dấu ngoặc kép dưới đây là lời của ai? Nêu tác dụng của dấu ngoặc kép:
Bác tự cho mình là “người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt trận”, là “đầy tớ trung thành của nhân dân”. Ở Bác lòng yêu mến nhân dân đã trở thành một sự say mê mãnh liệt. Bác nói: ''Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”
Theo Trường Chinh
Từ ngữ được đặt trong dấu ngoặc kép:

''người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt trận”

''đầy tớ trung thành của nhân dân”

Câu được đặt trong dấu ngoặc kép:

''Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.''
Những từ ngữ và câu đặt trong dấu ngoặc kép là lời của ai?

Những từ ngữ và câu đặt trong dấu ngoặc kép là lời của Bác Hồ.

Nêu tác dụng của dấu ngoặc kép?

Dấu ngoặc kép dùng để dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật.
Dấu

ngoặc

kép

Cụm từ

Câu trọn vẹn

Đoạn văn

dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật 2. Trong đoạn văn trên, khi nào dấu ngoặc kép được dùng độc lập? Khi nào dấu ngoặc kép được dùng phối hợp với dấu hai chấm?
2. Trong đoạn văn trên, khi nào dấu ngoặc kép được dùng độc lập? Khi nào dấu ngoặc kép được dùng phối hợp với dấu hai chấm?
Bác tự cho mình là “người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt trận”, là “đầy tớ trung thành của nhân dân”. Ở Bác lòng yêu mến nhân dân đã trở thành một sự say mê mãnh liệt. Bác nói: ''Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”
Theo Trường Chinh
2. Trong đoạn văn trên, khi nào dấu ngoặc kép được dùng độc lập? Khi nào dấu ngoặc kép được dùng phối hợp với dấu hai chấm?
2. Trong đoạn văn trên, khi nào dấu ngoặc kép được dùng độc lập? Khi nào dấu ngoặc kép được dùng phối hợp với dấu hai chấm?
Bác tự cho mình là “người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt trận”, là “đầy tớ trung thành của nhân dân”.
=> Cụm từ

Dấu ngoặc kép dùng độc lập

2. Trong đoạn văn trên, khi nào dấu ngoặc kép được dùng độc lập? Khi nào dấu ngoặc kép được dùng phối hợp với dấu hai chấm?
2. Trong đoạn văn trên, khi nào dấu ngoặc kép được dùng độc lập? Khi nào dấu ngoặc kép được dùng phối hợp với dấu hai chấm?
Bác nói : “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”
=> Câu trọn vẹn

Dấu ngoặc kép dùng phối hợp với dấu hai chấm
Dấu

ngoặc

kép

Cụm từ

Câu trọn vẹn

Đoạn văn

dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật

Dùng độc lập

Phối hợp

dấu hai chấm
3. Trong khổ thơ sau, từ lầu được dùng với ý nghĩa gì? Dấu ngoặc kép trong trường hợp này được dùng làm gì?

Có bạn tắc kè hoa

Xây “lầu” trên cây đa

Rét, chơi trò đi trốn

Đợi ấm trời mới ra.

_Phạm Đình Ân_
Từ lầu được dùng với ý nghĩa gì?

Có bạn tắc kè hoa

Xây “lầu” trên cây đa

Rét, chơi trò đi trốn

Đợi ấm trời mới ra.

_Phạm Đình Ân_
Dấu ngoặc kép trong trường hợp này được dùng làm gì?

Có bạn tắc kè hoa

Xây “lầu” trên cây đa

Rét, chơi trò đi trốn

Đợi ấm trời mới ra.

_Phạm Đình Ân_

Dấu ngoặc kép đánh dấu từ lầu là từ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.
Ghi nhớ
Dấu

ngoặc

kép

Cụm từ

Câu trọn vẹn

Đoạn văn

dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật

Dùng độc lập

Phối hợp

dấu hai chấm

đánh dấu những từ ngữ được dùng với ý nghĩa đặc biệt
LUYỆN TẬP
Có lần, cô giáo ra cho chúng tôi một đề văn ở lớp: ”Em đã làm gì để giúp đỡ mẹ?”

Tôi loay hoay mất một lúc, rồi cầm bút và bắt đầu viết: ”Em đã nhiều lần giúp đỡ mẹ. Em quét nhà và rửa bát đĩa. Đôi khi, em giặt khăn mùi soa.”

1. Tìm lời nói trực tiếp trong đoạn văn sau:
Có lần, cô giáo ra cho chúng tôi một đề văn ở lớp: ”Em đã làm gì để giúp đỡ mẹ?”

Tôi loay hoay mất một lúc, rồi cầm bút và bắt đầu viết: ”Em đã nhiều lần giúp đỡ mẹ. Em quét nhà và rửa bát đĩa. Đôi khi, em giặt khăn mùi soa.”

2. Có thể đặt những lời nói trực tiếp trong đoạn văn ở bài tập 1 xuống dòng, sau dấu gạch ngang đầu dòng không? Vì sao?
Nếu lời nói trực tiếp là đoạn đối thoại, có thể viết xuống dòng, đặt sau dấu gạch đầu dòng.
a/ Cả bầy ong cùng nhau xây tổ. Con nào con nấy hết sức tiết kiệm vôi vữa.

3. Em đặt dấu ngoặc kép vào chỗ nào trong các câu sau?
a/ Cả bầy ong cùng nhau xây tổ. Con nào con nấy hết sức tiết kiệm vôi vữa.

“

”

3. Em đặt dấu ngoặc kép vào chỗ nào trong các câu sau?
b) Trạng Quỳnh thấy có người dâng vua một mâm đào gọi là đào trường thọ thì thản nhiên lấy một quả mà ăn. Vua giận, ra lệnh chém đầu Quỳnh. Quỳnh bèn tâu:

- Tâu bệ hạ, thần thấy quả đào gọi là trường thọ mới lấy ăn, tưởng ăn vào thì được sống lâu thờ vua. Không ngờ, nuốt chưa khỏi miệng mà chết đã đến cổ. Vậy nên, xin đức vua đổi tên quả ấy là đoản thọ và trị tội kẻ xu nịnh dâng đào.

Vua nghe vậy bật cười, tha tội cho Trạng Quỳnh.
b) Trạng Quỳnh thấy có người dâng vua một mâm đào gọi là đào trường thọ thì thản nhiên lấy một quả mà ăn. Vua giận, ra lệnh chém đầu Quỳnh. Quỳnh bèn tâu:

- Tâu bệ hạ, thần thấy quả đào gọi là trường thọ mới lấy ăn, tưởng ăn vào thì được sống lâu thờ vua. Không ngờ, nuốt chưa khỏi miệng mà chết đã đến cổ. Vậy nên, xin đức vua đổi tên quả ấy là đoản thọ và trị tội kẻ xu nịnh dâng đào.

Vua nghe vậy bật cười, tha tội cho Trạng Quỳnh.

“

”

“

”

“

”
Ghi nhớ
Dấu

ngoặc

kép

Cụm từ

Câu trọn vẹn

Đoạn văn

dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật

Dùng độc lập

Phối hợp

dấu hai chấm

đánh dấu những từ ngữ được dùng với ý nghĩa đặc biệt
DẶN DÒ