CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY


3
4
6
1
5
2
Là biện pháp tu từ lặp đi lặp lại một từ, một cụm từ... để tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
Đây là biện pháp tu từ mà gọi tên sự vật, hiện tượng,
khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm
khác có quan hệ gần gũi với nó
Biện pháp tu từ này là cách vận dụng
ngữ âm, ngữ nghĩa của từ để tạo ra
những cách hiểu bất ngờ, thú vị ?
Biện pháp tu từ này cũng được gọi
là so sánh nhưng là so sánh ngầm ?

Từ “như: là từ ngữ được sử dụng phổ
biến trong biện pháp tu từ này ?
Ô chữ
Giải ô chữ
Cố lên
Ô số 1 có 7 chữ cái
Ô số 2 có 6 chữ cái
Ô số 4 có 7 chữ cái
Ô số 5 có 4 chữ cái
Ô số 6 có 6 chữ cái
Ô số 3 có bảy chữ cái
Đây là biện pháp tu từ mà các em đã học ở lớp 6:
là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,...
bằng những từ vốn dùng để gọi hoặc tả con người?
!
TIẾT 36: NÓI QUÁ
1. Nói quá là gì?
2. Tác dụng của nói quá.
3. Bài tập
TIẾT 37: NÓI QUÁ
*Ví dụ: (sgk/101)
a/ Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
(Tục ngữ)
b/ Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
Ai ơi bưng bát cơm đầy,
Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.
(Ca dao)
I. NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ
TIẾT 37: NÓI QUÁ
*Ví dụ: (sgk/101)
a/ Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
( Tục ngữ)
b/ Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
Ai ơi bưng bát cơm đầy,
Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.
( Ca dao)
-chưa nằm đã sáng
 đêm tháng năm ngắn
- chua cu?i dó t?i
 ngày tháng mười ngắn
 Phóng đại tính chất của hiện tượng thời gian.
- thánh thót như mưa ruộng cày.
 mồ hôi rơi rất nhiều, nỗi vất vả trong việc cày đồng của người nông dân.
Phóng đại, cường điệu về mức độ lao động
(cày đồng) của người nông dân .
=> NểI QU�
SO SÁNH HAI CÁCH NÓI
a/ Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng.
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

b/ Cày đồng đang buổi ban trưa
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần
Mồ hôi đổ rất nhiều.
Đêm tháng năm rất ngắn.
Ngày tháng mười rất ngắn.
CAO DAO, TỤC NGỮ
NÓI ĐÚNG SỰ THẬT
I. NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ
=> Cách nói của ca dao, tục ngữ hay hơn vì gây ấn tượng mạnh cho người đọc (người nghe).
Nhằm
nhấn mạnh,
gây ấn tượng,
tăng sức
biểu cảm
BIỆN
PHÁP
TU TỪ
NÓI QUÁ
Cách nói
phóng đại
mức độ, quy mô
tính chất
của sự vật,
hiện tượng
* Ghi nhớ: SGK/102
2. Để nhận ra biện pháp nói quá cần đối chiếu nội dung lời nói với thực tế. Phải nắm được cái ý nghĩa hàm ẩn của lời nói (tức là hiểu theo nghĩa bóng chứ không hiểu theo nghĩa đen).
SƠ ĐỒ HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC
Phóng đại
Nói quá
Tác dụng
Mức độ
Quy mô
Tính chất

Nhấn mạnh
Gây ấn tượng
Tăng sức biểu cảm
Sự vật, hiện tượng
TRÒ CHƠI
XEM HÌNH ĐOÁN THÀNH NGỮ
KHỎE NHƯ VOI
I.NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ
1
ĐEN NHƯ CỘT NHÀ CHÁY
I.NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ
2
CHẬM NHƯ RÙA
I. NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ
3
GẦY NHƯ QUE CỦI
I. NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ
4
b. Con ngựa của tớ có thể bay đến tận trời.
Nói khoác (nói phét)
Bài tập vận dụng: Chỉ ra đâu là biện pháp nói quá?

a. Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
(Hoàng Trung Thông, “Bài ca vỡ đất”)

Nói quá
Thảo luận nhóm
Phân biệt nói quá với nói khoác?
Thời gian: trong vòng 2 phút
Ph�n bi�?t bi�?n pha?p tu tu` no?i qua? vo?i no?i khoa?c.
Đều phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả.
Nhằm mục đích nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.
=> tác động tích cực
Nhằm mục đích làm cho người nghe tin vào những điều không có thật.
=> tác động tiêu cực.

* Lưu ý:
- Khi phân tích thơ văn, người ta hay dùng các khái niệm như thậm xưng, khoa trương, phóng đại, cường điệu, ngoa ngữ, ít dùng khái niệm nói quá.
- Để nhận ra biện pháp nói quá cần đối chiếu nội dung lời nói với thực tế. Phải nắm được ý nghĩa hàm ẩn của lời nói (tức là hiểu theo nghĩa bóng chứ không phải hiểu theo nghĩa đen).
- Nói quá thường được sử dụng trong thơ ca châm biếm, thơ ca trữ tình… và trong lời nói hằng ngày.
II. Luyện tập
Nhà thông thái cùng Quizzi
1. Bài tập 1: Tìm biện pháp nói quá và ý nghĩa của chúng trong các câu sau:

a. Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm
=> Công sức của con người sẽ tạo ra thành quả lao động (Niềm tin vào sức lao động)
b. Anh cú yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi. Từ giờ đến sáng em có thể đi đến tận trời được.
=> Vết thương chẳng có nghĩa lí gì, không phải bận tâm.
c. [...] Cái cụ Bá ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước. (Chí Phèo, Nam Cao)
=> Kẻ có quyền sinh, quyền sát, đối với người khác.
thét ra lửa
Bài 3 (sgk/102): Đặt câu với các thành ngữ có dùng phép nói quá sau: “nghiêng nước nghiêng thành, dời non lấp biển, lấp biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát óc”.

a Chị ấy là cô gái có vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành.
b. Đoàn kết là sức mạnh dời non lấp biển.
c. Công việc lấp biển vá trời là công việc của nhiều đời, nhiều thế hệ mới có thể làm xong.
d. Những chiến sĩ mình đồng da sắt đã chiến thắng.
e. Mình nghĩ nát óc mà vẫn chưa giải được bài toán này.
TIẾT 37: NÓI QUÁ
BÀI TẬP VẬN DỤNG
Nhóm 1 + 3: Viết đoạn văn ngắn (chủ đề tự chọn) có sử dụng phép nói quá.

Nhóm 2+ 4: Viết đoạn đối thoại ngắn có sử dụng phép nói quá.



* Hướng dẫn về nhà.
Làm tiếp bài tập 5 vào vở.
Sưu tầm một số câu ca dao và thơ văn có sử dụng phép nói quá.
Chuẩn bị “Ôn tập truyện kí Việt Nam”.
+ Ôn lại các văn bản truyện kí đã học.
+ Hoàn thành theo nội bảng thống kê SGK/104.
+ Cảm nhận về một nhân vật mà em yêu thích qua các truyện kí.
Ki?m tra b�i cu
Ti?t 42: Núi gi?m núi trỏnh

I. Nói giảm nói tránh và tác dụng:
Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê – nin và các vị anh hùng khác, thì đồng bào cả nước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột. ( Hồ Chí Minh, Di chúc)
b. “Bác đã đi rồi, sao Bác ơi!
Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời”.( Tố Hữu, Bác ơi !)
c. Lượng con ông Độ… bố mẹ chẳng còn. Hồ Phương, Thư nhà)
 Tôi sẽ đi gặp
 Bác đã đi
 Chẳng còn
Chết
 Nói vòng
 Từ đồng nghĩa
 Phủ định bằng từ trái nghĩa
=> Giảm cảm giác đau buồn
Ví dụ 1: sgk/107,108
Ví dụ 2:

1. Giảm cảm giác đau buồn
I. Nói giảm nói tránh và tác dụng:
Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng.
(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)


=> Bầu sữa:
Tránh cảm giác thô tục
Ví dụ 3:

1. Giảm cảm giác đau buồn
II. Nói giảm nói tránh và tác dụng:
2. Tránh cảm giác thô tục.
Con dạo này lười lắm.
Con dạo này không được chăm chỉ cho lắm.
Hơi căng
thẳng, nặng nề.
Nhẹ nhàng,
tế nhị.
Ngày nồng một đầu năm hiện lên thi thể em bé ngồi giữa những bao diêm…(trích Cô bé bán diêm, An- đéc-xen)
Ví dụ 4:

1. Giảm cảm giác đau buồn
2. Tránh cảm giác thô tục.
=> Tránh cảm giác ghê sợ
I. Nói giảm nói tránh và tác dụng:
=> Thi thể = Xác chết
3. Tránh cảm giác nặng nề, thiếu tế nhị.
Nói giảm nói tránh là biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự.
GHI NHỚ: sgk/108
Xác định biện pháp tu từ nói giảm nói tránh:
Bài văn này bạn phân tích chưa được hay lắm.

2. Bác đã lên đường, theo tổ tiên

Mác Lê-nin, thế giới Người Hiền…

3.a. Bạn học còn kém lắm.
b. Bạn cần cố gắng hơn nữa.
4. Lão làm bộ đấy! Thật ra thì lão chỉ tâm ngẩm thế, nhưng cũng
ra phết chứ chả vừa đâu: lão vừa xin tôi ít bả chó…
Lưu ý: Nói giảm nói tránh sử dụng nhiều trong các lĩnh vực văn chương cũng như trong đời sống hằng ngày
Dùng từ đồng nghĩa
Dùng cách nói vòng
Dùng cách nói phủ định từ trái nghĩa
Dùng cách nói trống (tỉnh lược)
II. SỬ DỤNG NÓI QUÁ, NÓI GIẢM NÓI TRÁNH:
THẢO LUẬN NHÓM
III. LUYỆN TẬP
1. Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh sau đây vào chỗ trống /.../: đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau , có tuổi, đi bước nữa.
Khuya rồi, mời bà................
b. Đây là lớp học cho trẻ em .............
c. Mẹ đã ............ rồi, nên chú ý giữ gìn sức khỏe.
đi nghỉ
khiếm thị
có tuổi
IV. VẬN DỤNG:
NHÌN HÌNH ĐẶT CÂU
Bệnh tình con ông nặng lắm chắc sắp chết rồi!
Bệnh tình con ông chắc chẳng còn được bao lâu nữa.
4. VẬN DỤNG:
Những đứa trẻ này bố mẹ chết hết rồi, thật đáng thương.
Những đứa trẻ mồ côi này thật đáng thương.
IV. VẬN DỤNG:
5. TÌM TÒI, MỞ RỘNG:
5. TÌM TÒI, MỞ RỘNG
2. Trong mỗi cặp câu dưới đây, câu nào có nói giảm nói tránh:
a1. Anh phải hòa nhã với bạn bè!
a2. Anh nên hòa nhã với bạn bè!
b1. Anh ra khỏi phòng tôi ngay!
b2. Anh không nên ở đây!
c1. Xin đừng hút thuốc trong phòng!
c2. Cấm hút thuốc trong phòng!
ĐÁP ÁN
So sánh sự khác nhau của hai biện pháp tu từ nói quá và nói giảm nói tránh.
THẢO LUẬN
- Biện pháp tu từ diễn đạt tế nhị, uyển chuyển.
- Tránh gây cảm giác quá đau buồn, thô tục, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự
Biện pháp tu từ phóng đại quy mô, tính chất của sự vật, sự việc .
- Nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng giá trị biểu đạt
GIỜ HỌC ĐÃ KẾT THÚC
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN
CÁC EM HỌC SINH!