CHÀO CÁC EM!
*
KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Đột biến gen là gì? Gồm những dạng nào.Cho ví dụ
Là những biến đổi trong cấu trúc của gen
Gồm các dạng: Mất, thêm, thay thế cặp nucleotit
Ví dụ: Lơn con có đầu và chân sau dị dạng
2. Nguyên nhân phát sinh và vai trò của đột biến gen.
- Do rối loạn trong quá trình sao chép ADN dưới tác động của các yếu tố tự nhiên
- Do con người gây đột biến nhân tạo bằng tác nhân vật lý, hóa học
- Đa số đột biến có hại, một số có lợi
Tiết 26
CHỦ ĐỀ: ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ
Bài 22. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỂM SẮC THỂ
TRƯỜNG THCS LAO BẢO
Chỉ điểm bị đứt
: Chỉ quá trình dẫn đến đột biến
Một số dạng đột biến cấu trúc NST
Chữ cái: A,B,C...Kí hiệu một đoạn NST
Tiết 26 Bài 22 : ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
Quan sát hình sau:
NST ban đầu NST bị biến đổi cấu trúc
Hãy hoàn thành phiếu học tập sau
MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A
B
C
D
E
F
G
H
H
MẤT ĐOẠN
a
NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
Tiết 23: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
Quan sát hình sau:
NST ban đầu NST bị biến đổi cấu trúc
Mất đoạn H
Mất đoạn
Gồm các đoạn ABCDEFGH
NST BAN ĐẦU
A
C
B
D
E
F
G
H
NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
LẶP ĐOẠN
b
MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
Tiết 26: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
Quan sát hình sau:
NST ban đầu NST bị biến đổi cấu trúc
Mất đoạn H
Mất đoạn
Gồm các đoạn
ABCDEFGH
Lặp lại đoạn BC
Lặp đoạn
Gồm các đoạn ABCDEFGH
MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
B
A
C
D
E
F
G
H
H
A
G
F
E
c
NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
ĐẢO ĐOẠN
NST BAN ĐẦU
Một số dạng đột biến cấu trúc NST
Tiết 26 : Bài 22 : ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
Quan sát hình sau:
NST ban đầu NST bị biến đổi cấu trúc
Mất đoạn H
Mất đoạn
Gồm các đoạn
ABCDEFGH
Lặp lại đoạn BC
Lặp đoạn
Gồm các đoạn ABCDEFGH
Trình tự đoạn BCD đổi lại thành đoạn DCB
Đảo đoạn
Gồm các đoạn ABCDEFGH
I. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST LÀ GÌ?
- Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST.
Tiết 23: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Tiết 26: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
- Các dạng: Mất đoạn, lặp đoạn và đảo đoạn.
Quan sát hình sau: a; b; c. Cho biết tên các dạng đột biến
a
b
c
Mất đoạn
Lặp đoạn
Đảo đoạn
- Đột biến cấu trúc NST là gì? Gồm những dạng nào?
?

I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
 Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST.
 Gồm các dạng: mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn . . .
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất cấu trúc NST
1. Nguyên nhân phát sinh
1. Các tác nhân gây phát sinh đột biến cấu trúc NST là gì?
Hãy trả lời các câu hỏi sau.
- Tác nhân bên trong (rối loạn nội bào) và tác nhân bên ngoài (vật lý, hoá học.)
2. Vì sao các tác nhân lý hoá trong ngoại cảnh lại là nguyên nhân chủ yếu gây ra đột biến cấu trúc NST?
- Vì các tác nhân lý hoá đã phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn của NST.
Vậy nguyên nhân phát sinh đột biến cấu trúc NST là gì?
 Do các tác nhân vật lí, hóa học trong ngoại cảnh đã phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn của chúng.
 Có thể xuất hiện trong điều kiện tự nhiên hoặc do con người.
Tiết 26: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
 Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST.
 Gồm các dạng : mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn . . .
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất cấu trúc NST
1. Nguyên nhân phát sinh
 Do các tác nhân vật lí, hóa học trong ngoại cảnh đã phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn của chúng.
 Có thể xuất hiện trong điều kiện tự nhiên hoặc do con người.
Các tác nhân vật lý
Vũ khí mang đầu đạn hạt nhân
Nhà máy điện hạt nhân
Tiết 23: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
 Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST.
 Gồm các dạng : mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn . . .
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất cấu trúc NST
1. Nguyên nhân phát sinh
 Do các tác nhân vật lí, hóa học trong ngoại cảnh đã phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn của chúng.
 Có thể xuất hiện trong điều kiện tự nhiên hoặc do con người.
Các tác nhân hóa học
Chất độc Mỹ thả xuống Việt Nam
Thuốc bảo vệ thực vật
Tiết 23: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Ô nhiễm môi trường nước
Rác thải
Cháy rừng
Chúng ta cần phải làm gì để hạn chế phát sinh đột biến cấu trúc NST?
- Sử dụng hợp lí thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ
- Có ý thức phòng chống sử dụng vũ khí hạt nhân, vũ khí hóa học
- Có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường
I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
 Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST.
 Gồm các dạng : mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn . . .
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất cấu trúc NST
1. Nguyên nhân phát sinh
 Do các tác nhân vật lí, hóa học trong ngoại cảnh đã phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn của chúng.
 Có thể xuất hiện trong điều kiện tự nhiên hoặc do con người.
Bản thân là HS em làm gì để bảo vệ môi trường ?
Tiết 26: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
 Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST.
 Gồm các dạng : mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn . . .
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất cấu trúc NST
1. Nguyên nhân phát sinh
 Do các tác nhân vật lí, hóa học trong ngoại cảnh đã phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn của chúng.
 Có thể xuất hiện trong điều kiện tự nhiên hoặc do con người.
Tiết 26: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Tính chất đột biến cấu trúc NST
Hãy quan sát các hình ảnh sau
KHE HỞ MÔI HÀM
BÀN TAY MẤT MỘT SỐ NGÓN
BÀN CHÂN MẤT NGÓN VÀ DÍNH NGÓN
BÀN TAY NHIỀU NGÓN
HẬU QUẢ CỦA NHIỄM CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM ( DIOXIN )
I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
 Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST.
 Gồm các dạng: mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn .
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất cấu trúc NST
1. Nguyên nhân phát sinh
 Do các tác nhân vật lí, hóa học trong ngoại cảnh …đã phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn của chúng.
 Có thể xuất hiện trong điều kiện tự nhiên hoặc do con người.
2.Tính chất đột biến cấu trúc NST
- Thường có hại cho bản thân sinh vật.
Một số đột biến có lợi => có ý nghĩa trong chọn giống và tiến hóa.
? Đột biến cấu trúc NST có lợi hay có hại?
Tiết 26: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Tính chất :
Di truyền, đột ngột, ngẫu nhiên, vô hướng, không xác định, mang t/c cá thể riêng lẻ.
Tiết 26: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Ví dụ 1: Mất một đoạn nhỏ ở đầu NST 21 gây ung thư máu ở người
? Nghiên cứu VD 1, VD 2 SGK/66: Chỉ ra đâu là đột biến có lợi, đâu là đột biến có hại? Phân dạng đột biến trong 2 VD đó?
? Tại sao đột biến cấu trúc NST lại gây hại cho con người và sinh vật.
Vì: Trải qua quá trình tiến hóa lâu dài, các gen được sắp xếp hài hòa trên NST. Biến đổi cấu trúc NST làm thay đổi số lương và cách sắp xếp gen trên đó nên thường gây hại cho sinh vật
Có hại - Mất đọan
Có lợi- Lặp đọan
Ví dụ 2: Enzim thuỷ phân tinh bột ở một giống lúa mạch có hoạt tính cao hơn nhờ hiện tượng lặp đoạn NST mang gen quy định enzim này.
Để phòng đột biến cấu trúc NST cần lưu ý
Biến đổi trong
cấu trúc vật chất DT
Phần lớn gây hại cho SV
Biến đổi trong
cấu trúc của gen
Gồm: Mât, thêm
thay thê cặp Nu…
Biến đổi trong
CT của NST
Gồm: Mất, lặp,
đảo đoạn NST
Do tác
động
của môi
trường
bên trong
và bên
ngoài cơ
thể
DT cho
thế hệ mai sau
Do NST thường xuyên co xoắn trong phân bào
1. Nguyên nhân gây đột biến cấu trúc NST là gì?
Do tác động của các tác nhân vật lí , hóa học
của ngoại cảnh.
A
Sự tháo xoắn của NST khi kết thúc phân bào.
B
Hiện tượng tự nhân đôi NST.
C
D
Kết quả
Về trước
Đồng hồ
00:20
00:19
00:18
00:17
00:16
00:15
00:14
00:13
00:12
00:11
00:10
00:09
00:08
00:07
00:06
00:05
00:04
00:03
00:02
00:01
00:00
Trò chơi: Ai nhanh hơn ai
2. Đột biến nào sau đây gây bệnh ung thư máu ở người?
Mất 1 đoạn nhỏ ở đầu NST số 21
A

Lặp đoạn giữa trên NST số 23
B
Đảo đoạn trên NST giới tính X
C
Chuyển đoạn giữa NST số 21 và số 23
D
Kết quả
Về trước
Đồng hồ
00:20
00:19
00:18
00:17
00:16
00:15
00:14
00:13
00:12
00:11
00:10
00:09
00:08
00:07
00:06
00:05
00:04
00:03
00:02
00:01
00:00
Trò chơi: Ai nhanh hơn ai
Đảo đoạn trên NST của cây đậu Hà Lan
3. Loại đột biến nào được ứng dụng trong sản xuất bia rượu ?
Lặp đoạn NST ở lúa mạch làm tăng hoạt tính
Enzimamilaza thủy phân tinh bột
A
Lặp đoạn trên NST của ruồi giấm làm thay đổi
Hình dạng của mắt
B
C
Lặp đoạn trên NST của cây đậu Hà Lan
D
Kết quả
Về trước
Đồng hồ
00:20
00:19
00:18
00:17
00:16
00:15
00:14
00:13
00:12
00:11
00:10
00:09
00:08
00:07
00:06
00:05
00:04
00:03
00:02
00:01
00:00
Trò chơi: Ai nhanh hơn ai
Tiết 27
Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỂM SẮC THỂ
TRƯỜNG THCS LAO BẢO
Đột biến số lượng NST
Đột biến xảy ra ở một hoặc một số cặp NST
Đột biến xảy ra ở tất cả các cặp NST
Thể đa bội
Thể dị bội
Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
I. Hi?n tu?ng d? b?i th?.









Yờu c?u h?c sinh nghiờn c?u thụng tin SGK, tr? l?i: - Th? n�o l� hi?n tu?ng d? b?i th? (th? d? b?i)?
- S? thay d?i s? lu?ng NST th?y nhi?u ? d?ng n�o?
Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỂM SẮC THỂ
- Hiện tượng dị bội thể: Là đột biến thêm hoặc mất một NST ở một hoặc một số cặp NST nào đó.
Bộ NST của nam giới bình thường
Bộ NST bệnh nhân Đao
Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
Bộ NST của nữ giới bình thường
Bộ NST bệnh nhân Tớcnơ
Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
 Các dạng đột biến thể dị bội :
- 2n + 1: Thể 3 nhiễm
- 2n - 1: Thể 1 nhiễm
- 2n - 2: Thể khuyết nhiễm
 Thể dị bội là cơ thể mà trong TB sinh dưỡng có một hoặc một số cặp NST bị thay đổi về số lượng.
Thế nào là thể dị bội?
+ Thể bốn nhiễm (2n + 2): tế bào lưỡng bội thêm 2 NST vào 1 cặp NST nào đó.
+ Dạng đặc biệt: (2n +1 +1) là thể ba nhiễm kép do có 2 thể 3 ở 2 cặp NST khác nhau trong cùng 1 tế bào


Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
Thể 1 nhiễm kép: 2n – 1 – 1:

A
BÀI TẬP
Ở cà chua có bộ NST 2n = 24. Có bao nhiêu NST ở :
Thể 1 nhiễm:
b. Thể 3 nhiễm:
c. Thể không nhiễm:
2n + 1 = 24 + 1 = 25 NST
2n – 1 = 24 – 1 = 23 NST
2n – 2 = 24 – 2 = 22 NST
Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
II. Sự phát sinh thể dị bội:
H: Cơ chế phát sinh các thể dị bội (2n + 1) và (2n – 1).
Tế bào sinh Giao tử:
G:
Hợp tử:
2n+1
2n-1
♀(♂)
♂(♀)

2n
2n
n
n
n+1
n–1
Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
II. Sự phát sinh thể dị bội:
Câu hỏi: Cơ chế nào dẫn đến sự hình thành thể dị bội có số lượng NST của bộ NST là (2n+1) và (2n-1) ?
Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
TRẢ LỜI
a. Trường hợp bình thường: Cặp NST phân li đi về 2 giao tử mỗi giao tử chỉ chứa 1 NST của cặp tương đồng.
b. Trường hợp bị rối loạn phân bào:  Cặp NST không phân li cho ra 2 loại giao tử: 1 loại chứa cả 2 NST của cặp tương đồng; 1 loại không chứa NST nào của cặp đó.
Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
Các giao tử nói trên tham gia thụ tinh tạo thành hợp tử sẽ có số lượng NST như thế nào?
Trả lời: Hợp tử thừa hoặc thiếu 1 NST của 1 cặp NST tương đồng nào đó.
Cơ chế nào dẫn đến sự hình thành thể dị bội có (2n+1) và (2n-1) NST?
Trả lời: Do sự phân li không bình thường của một cặp NST trong giảm phân hình thành giao tử. Kết quả một giao tử có cả 2 NST của một cặp, còn một giao tử không mang NST nào của cặp đó.
Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
H: Cơ chế phát sinh các thể dị bội (2n + 1) và (2n – 1).
G:
Hợp tử:
2n+1
NST 21
NST 21

2n
2n
n
n
n+1
n–1
Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
Bệnh Đao
2n-1
Bệnh tớcnơ
Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỂM SẮC THỂ
Đột biến số lượng NST là những biến đổi số lượng xảy ra ở ........ hoặc..............cặp NST nào đó hoặc ở tất cả bộ NST
Điền từ thích hợp và chỗ chấm
một
1
2
một số
Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
BÀI TẬP CŨNG CỐ
A
B
C
Do rối loạn cơ chế phân li NST ở kỳ sau của quá trình phân bào.
Do NST nhân đôi không bình thường.
Nguyên nhân chính dẫn đến xuất hiện đột biến về số lượng NST là
Do sự phá huỷ thoi vô sắc trong phân bào.
Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
Tế bào sinh trưởng nhanh, cơ quan to hơn bình thường.
A
B
C
Tăng sức sống, sức sinh sản.
Làm mất cân bằng hệ gen, giảm sức sống, sức sinh sản
tuỳ loài.
Hậu quả của thể dị bội là gì?
Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
BÀI TẬP
Một cặp bố mẹ bình thường đã sinh một con gái mắc bệnh Tơcnơ (thể 2n – 1)
Hãy giải thích và viết sơ đồ cơ chế phát sinh trường hợp trên ?
Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:
- Học bài trả lời câu hỏi sách giáo khoa
- Làm hết bài tập trong vở bài tập
- Tìm hiểu về đột biến số lượng NST (tt)
- Dấu hiêu nhận biết và ứng dụng của hiện tượng đa bội thể
Giờ học đến đây kết thúc.
Chào tạm biệt các em.
Chúc các em học giỏi!
TRẢ LỜI
 Giải thích:
- Trong giảm phân cặp NST giới tính của mẹ không phân li  1 giao tử mang cả 2 NST của cặp NST giới tính (XX) và 1 giao tử không có NST nào (O)
- Trong thụ tinh sự kết hợp giao tử ( O) của mẹ với với giao tử (X) bình thường của bố tạo thành hợp tử (OX) phát triển thành cơ thể mắc bệnh Tơcnơ.
Sơ đồ:
P: XX x XY
G: XX, O X, Y
F: OX (Tơcnơ)
Tiết 27. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
Bộ NST của nữ giới bình thường
Bộ NST bệnh nhân Tớcnơ