TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VĂN LANG


Tiết 54, 55:
BẾP LỬA
(Bằng Việt)

Giáo viên: Trần Thị Tú Anh
Tiết 54, 55: BẾP LỬA - Bằng Việt
I. Tìm hiểu chung:
- Nguyễn Việt Bằng(1941), nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ.
- Bài “Bếp lửa”:
+ Viết 1963 ( nhà thơ đang học luật ở Liên Xô)
+ In trong tập “ Hương cây- Bếp lửa”
Bằng Việt thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong thời kỳ chống Mỹ  thơ trong trẻo mượt mà, khai thác những kỷ niệm và mơ ước của tuổi trẻ.
Tiết 54, 55: BẾP LỬA - Bằng Việt
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh:
“ Bố ở chiến khu bố còn việc bố
Mày có viết thư chớ kể này kể nọ
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên”

Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng….

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!

Giờ cháu đã đi xa có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.

Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay!

Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?
Tiết 54, 55: BẾP LỬA - Bằng Việt
I.Tìm hiểu chung
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Bố cục: 4 đoạn.
2. Phân tích:
a) Những hồi tưởng về bà và tình bà cháu:
- “Một bếp lửa chờn vờn sương sớm …ấp iu
nồng đượm “
 hình ảnh quen thuộc, thân thương
 bàn tay kiên nhẫn, khéo léo, tấm
lòng chi chút…
 khơi nguồn cho dòng hồi tưởng.
- Nhớ thời thơ ấu gian khổ, thiếu thốn ,nhọc
nhằn“ …đói mòn đói mỏi, bố đánh xe khô rạc ngựa gầy”
- Tám năm ròng, cháu sống trong sự cưu mang, che chở của bà:
“ …cháu cùng bà nhóm lửa, bà kể chuyện, bà
bảo cháu nghe, bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học…”
 tình bà ấm áp  chỗ dựa tinh thần của cháu .
- Kỷ niệm gắn với hình ảnh bếp lửa, với tiếng chim tu hú giục giã, khắc khoải.
Tiết 54, 55: BẾP LỬA - Bằng Việt
I.Tìm hiểu chung
II. Đọc – hiểu văn bản:
b) Những suy ngẫm về bà và hình ảnh bếp lửa:
- “...lận đận đời bà, vẫn giữ thói quen, nhóm bếp lửa…tuổi nhỏ “
 điệp ngữ, dùng từ
 sự tần tảo, đức hi sinh chăm lo cho mọi người
 bà nhóm lên niềm yêu thương, niềm vui
 bà giữ ngọn lửa luôn ấm nóng và toả sáng.
- “ Ôi kỳ lạ….bếp lửa ! » « một ngọn lửa…dai
dẳng »
 ý nghĩa trừu tượng khái quát
 bà không chỉ là người nhóm lửa , giữ lửa
 truyền lửa – ngọn lửa của sự sống, niềm tin
cho các thế hệ nối tiếp.
* Ý nghĩa hình ảnh bếp lửa:
- Bếp lửa thực: kỷ niệm tuổi thơ; bà chăm sóc
 cháu lớn lên; tình bà cháu.
- Bếp lửa tượng trưng: Niềm yêu thương,nghĩa
tình, niềm tin; Sức sống bền bỉ của con người,
dân tộc; gia đình, quê hương, đất nước, cội
nguồn dân tộc.
Tiết 54, 55: BẾP LỬA - Bằng Việt
I.Tìm hiểu chung
II. Đọc – hiểu văn bản
III. Tổng kết:
* Ghi nhớ / SGK146.
IV. Luyện tập: