TRƯỜNG THCS BÌNH MỸ


NGỮ VĂN 9


GIÁO VIÊN : PHAN TẤN QUAN
TIẾT 75, 76, 77
ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT
I/ Các phương châm hội thoại :
1/ Ôn lại nội dung các phương châm hội thoại
- Phương châm về lượng : Nội dung lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu giao tiếp, không thừa, không thiếu.
VD : Quán này bán nhiều đồ hải sản biển ngon lắm.
- Phương châm về chất : Không nói những điều mình tin là không đúng hoặc không có bằng chứng xác thực.
VD : Có hai anh em nhà nọ vào quán ăn cháo với trứng vịt muối. Người em hỏi :
- Sao trứng vịt này mặn nhỉ ?
- Trứng muối thì phải mặn thôi.
- Thế trứng muối ở đâu ra?
Người anh ra vẻ thông thạo, bảo :
- Chú mày tệ thật ! Có thế mà cũng không biết. Con vịt muối thì nó đẻ ra trứng vịt muối chứ sao.
Phương châm quan hệ : Nói đúng đề tài giao tiếp, không nói lạc đề.
VD :
An đi chợ Cái Dầu bỗng gặp thầy chủ nhiệm. Nó chào rất to :
– Em chào thầy.
Thầy gật đầu và hỏi An :
– Em đi với ai vậy ?
– Em đi mua điện thoại.
Phương châm cách thức : Khi giao tiếp, chú ý nói ngắn gọn, rành mạch, tránh cách nói mơ hồ.
VD : Thấy lão nằn nì mãi, tôi đành nhận vậy. Lúc lão ra về, tôi còn hỏi :
– Có đồng nào, cụ nhặt nhạnh đưa cho tôi cả thì cụ lấy gì mà ăn ?
Lão cười nhạt bảo :
– Được ạ ! Tôi đã liệu đâu vào đấy… Thế nào rồi cũng xong.
( Nam Cao )
Phương châm lịch sự : Khi giao tiếp, cần tế nhị, tôn trọng người khác.
VD : Chim khôn kêu tiếng rảnh rang,
Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe.
( Ca dao )
2/ Kể một tình huống giao tiếp trong đó có một hoặc một số phương châm hội thoại nào đó không được tuân thủ.
Em và bạn ngồi nói chuyện.
Bạn em nói cuối tháng 12 này học sinh sẽ vào trường học trực tiếp.
Em nói : Hỏng dám đâu !
 Bạn em nói đã vi phạm phương châm về chất.
Trong giờ học Địa lí, thầy giáo gọi Pin lên bảng chỉ bản đồ :
- Em hãy chỉ đâu là châu Mĩ ?
- Thưa thầy đây ạ ! – Pin chỉ trên bản đồ.
- Tốt lắm ! Thế bây giờ trò Thắng hãy nói cho thầy biết ai đã có công tìm ra châu Mĩ ?
Thưa thầy, bạn Pin ạ !
 Câu trả lời của Thắng vi phạm phương châm quan hệ.
II/ Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp :
1/ Ôn lại kiến thức :
- Cách dẫn trực tiếp :
+ Nhắc lại nguyên văn lời hay ý của người hoặc nhân vật
+ Dùng dấu hai chấm ngăn cách phần được dẫn, kèm thêm dấu ngoặc kép
- Cách dẫn gián tiếp :
+ Thuật lại lời hay ý của người hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp.
+ Không dùng dấu hai chấm và ngoặc kép
2/ Đọc đoạn trích và thực hiện yêu cầu bên dưới :
Vua Quang Trung cho mời Nguyễn Thiếp vào dinh mà hỏi là Khi quân Thanh sang đánh, ta đem binh ra chống cự. Mưu đánh và giữ, cơ được hay thua, tiên sinh nghĩ sao ? Nguyễn Thiếp nghe vậy tâu với vua rằng giờ trong nước trống không, lòng người tan rã. Quân Thanh từ xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ nên đánh giữ ra sao, được thua thế nào. Chúa thuợng ra đi chuyến này không quá mười ngày giặc sẽ dẹp tan.
Từ ngữ có sự thay đổi :
- tôi  ta
- chúa công  chúa thượng
GIAO NHIỆM VỤ
Tiết 78, 79, 80 : Ôn tập Tập làm văn
Các nhóm xem SGK/ 206