Cả lớp mình cùng xem video sau và cho biết em bé đã nói những gì nhé!
TiếT 95.HÀNH ĐỘNG NÓI
Tiết 95. HÀNH ĐỘNG NÓI
I. Hành động nói là gì?
Tớ là diễn viên
Mời nhóm diễn xuất lên diễn lại trích đoạn truyện
“Thạch Sanh”
Đọc đoạn trích sau:
Mẹ con Lý Thông đang ngủ, bỗng nghe tiếng gọi cửa. Ngỡ là hồn oan của Thạch Sanh hiện về, mẹ con hắn hoảng sợ, van lạy rối rít. Khi Thạch Sanh vào nhà kể cho nghe chuyện giết chằn tinh, chúng mới hoàn hồn. Nhưng Lý Thông bỗng nảy ra kế khác. Hắn nói:
- Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu. Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội chết. Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay đi. Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu.
Thạch Sanh lại thật thà tin ngay. Chàng vội vã từ giã mẹ con Lý Thông, trở về túp lều cũ dưới gốc đa, kiếm củi nuôi thân.
(Thạch Sanh)
Bài 23,Tiết 95: HÀNH ĐỘNG NÓI
Tôi nói với Thạch Sanh nhằm mục đích chính là gì? Câu nào thể hiện rõ nhất mục đích ấy?
Tôi đố các bạn, trong tiểu phẩm vừa rồi...
Tôi có đạt được mục đích của mình không? Căn cứ vào đâu bạn khẳng định như vậy?
Tôi đã thực hiện mục đích của mình bằng phương tiện nào?
Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay đi.
Mục đích: Đuổi Thạch Sanh đi để cướp công
Thạch Sanh vội vã từ giã mẹ con Lí Thông, trở về túp lều cũ dưới gốc đa, kiếm củi nuôi thân …
Lý Thông đạt được mục đích của mình bằng lời nói

Nếu hiểu hành động là việc làm cụ thể của con người nhằm mục đích nhất định thì việc làm của Lí Thông có phải là 1 hành động không? Vì sao?
Việc làm của Lí Thông là một hành động vì có tính mục đích.
Em hiểu hành động nói là gì? Ví dụ.
GHI NHỚ 1
Hành động nói là hành động được thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định.
VD: Lan ơi, con quét nhà giúp mẹ nhé.
A- Chủ nhật đến mình chơi nhé?
C- Thôi, bận thì để hôm khác, đến nhé, tụi mình chờ đấy!
B- Mình còn xem có bận gì không đã
B- Thôi được, mình sẽ đến!
trình bày (hứa…)
hỏi (rủ rê…)

hứa hẹn (th«ng b¸o)
cầu khiến (®Ò nghÞ...)
1
2
3
4
II. Một số kiểu hành động nói thường gặp
1.Trong đoạn trích ở mục I, ngoài câu đã phân tích, mỗi câu còn lại trong lời nói của Lí Thông đều nhằm một mục đích nhất định. Những mục đích ấy là gì?
Xác định mục đích của mỗi hành động nói dựa vào PBT sau
Thảo luận nhóm
a. Con trăn ấy … đã lâu.
b. Nay em giết nó …tội chết.
c. Thôi, … trốn ngay đi!
d. Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu.
 Trình bày
 Đe dọa

 Điều khiển
 Hứa hẹn;
Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi bằng giọng luống cuống:
- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ?
Điểm thêm một “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:
- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị Thôn Đoài.
Cái Tí nghe nói dãy nảy, giống như sét đánh bên tai, nó liệng củ khoai vào rổ và òa lên khóc.
[…] Chừng như lúc nãy thấy bắt cả chó lớn, chó con, cái Tí vẫn tưởng những con vật ấy sẽ đi thế mạng cho mình, cho nên nó đã vững dạ ngồi im. Bây giờ nghe mẹ nó giục phải đi, nó lại nhếch nhác, mếu khóc:
- U nhất định bán con đấy ư ? U không cho con ở nhà nữa ư ? Khốn nạn thân con thế này ! Trời ơi !...
( Ngô Tất Tố, Tắt đèn )
2. Bài tập: Chỉ ra các hành động nói trong đoạn trích sau và cho biết mục đích của mỗi hành động.
a. Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu?
b. Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.
c. U nhất định bán con đấy ư?
d. Khốn nạn thân con thế này. Trời ơi!
 Hành động:Hỏi
Hành động: Trình bày
Hành động: Hỏi
 Hành động: Bộc lộ cảm xúc
3. Liệt kê các kiểu hành động nói mà em đã biết qua phân tích hai đoạn trích ở mục I và mục II.
Một số kiểu hành động nói
Hỏi
Trình bày (báo tin, kể, tả, nêu ý kiến…)
Điều khiển (cầu khiến, đe dọa, thách thức…)
Hứa hẹn
Bộc lộ cảm xúc
Tiết 95. HÀNH ĐỘNG NÓI

Ghi nhớ 2:
Người ta dựa theo mục đích của hành động nói mà đặt tên cho nó.
Những kiểu hành động nói thường gặp là hỏi, trình bày (báo tin, kể, tả, nêu ý kiến, dự đoán,...), điều khiển (cầu khiến, đe dọa, thách thức,...), hứa hẹn, bộc lộ cảm xúc.
III. Luyện tập
2. Chỉ ra các hành động nói và mục đích của mỗi hành động nói trong những đoạn trích sau:









Bài 2 ( SGK, tr 64)
Chỉ ra các hành động nói và mục đích của mỗi hành động nói trong những đoạn trích sau:
Tiếng chó sủa vang các xóm.
Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang:
- Bác trai đã khá rồi chứ?
- Cảm ơn cụ, nhà cháu đã tỉnh táo nhuư thưuờng. Nhưung xem ý hãy còn lề bề, lệt bệt chừng nhuư vẫn mỏi mệt lắm.
( " Tắt đèn" - Ngô Tất Tố)
c. Hôm sau lão Hạc sang nhà tôi. Vừa thấy tôi, lão
báo ngay:
- Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo ạ!
- Cụ bán rồi?
- Bán rồi! Họ vừa bắt xong.[...]
- Thế nó cho bắt à?
( " Lão Hạc" - Nam Cao)
Cả lớp cùng thảo luận theo 4 nhóm
Tiếp sức
Chỉ ra các HĐN và mục đích của mỗi HĐN trong 2 đoạn trích sau:
Nhóm 1+3: Phần a (sgk - tr64)
Nhóm 2+4: Phần c (sgk - tr64)
Bài tập 2
a. - Bác trai đã khá rồi chứ?
- Cảm ơn cụ, ….. thường.
- Nhưng xem ý………mệt lắm.
Này, bảo bác……trốn.
- Chứ cứ nằm………….thì khổ.
- Người ốm rề……………..hồn hồn.
- Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ.
- Nhưng để cháo………cái đã.
- Nhịn suông…………còn gì.
- Thế thì phải…….rồi đấy!
Hỏi
Trình bày
Trình bày
Điều khiển
Điều khiển
Bộc lộ cảm xúc
Bộc lộ cảm xúc
Trình bày
Trình bày
Bộc lộ cảm xúc
- Bác trai đã khá rồi chứ?
Hỏi
- Cảm ơn cụ, nhà cháu đã tỉnh táo như thường.Nhưng xem ý hãy còn lề bề lệt bệt chừng như vẫn mỏi mệt lắm.
Vâng … vài húp cái đã.

Trình bày
- Chứ … hoàn hồn. 
- Nhịn suông từ sáng hôm qua đến giờ còn gì.
Bộc lộ cảm xúc
Này, bảo bác … trốn
Thế thì phải … kéo vào rồi đấy!
Điều khiển
Cụ bán rồi?
Thế nó cho bắt à?
Hỏi
- Cậu vàng đi đời … ạ!
Bán rồi! Họ vừa bắt xong.
Nó thấy tôi gọi … vẫy đuôi mừng.
Tôi cho nó ăn cơm.
Nó đang ăn … dốc ngược nó lên.
Trình bày
- Khốn nạn … Ông giáo ơi! … Nó có biết gì đâu!
Bộc lộ cảm xúc
Bài 3 ( SGK, tr 65)
Đoạn trích dưu?i đây có ba câu chứa từ hứa. Hãy xác định kiểu hành động nói đuược thực hiện trong mỗi câu ấy.
Em đi nhanh về chiếc giưuờng, đặt con Em Nhỏ quàng tay vào con Vệ Sĩ.
- Em để nó ở lại- Giọng em ráo hoảnh- Anh phải hứa với em không bao giờ để chúng ngồi cách xa nhau. Anh nhớ chưua? Anh hứa đi.
- Anh xin hứa.
Tôi mếu máo trả lời và đứng nhuư chôn chân xuống đất, nhìn theo cái bóng bé nhỏ liêu xiêu của em tôi trèo lên xe.
( " Cuộc chia tay của những con búp bê" - Khánh Hoài)
Bài tập 3 :
Xác định kiểu hành động nói được thực hiện trong câu chứa từ “hứa”.
- Anh phải hứa với em không bao giờ để chúng ngồi cách xa nhau.
- Anh hứa đi.
- Anh xin hứa.
Hành động điều khiển
Hành động điều khiển
Hành động hứa
Nhuư vậy, không phải câu nào có từ hứa cũng là thực hiện hành động hứa. Hành động hứa chỉ đưuợc thực hiện khi nguười nói câu hứa đó phải thuộc ngôi thứ nhất.

CỨU HỘ CÔNG NHÂN
PLAY
1
2
4
5
3
6
Phương tiện dùng để thực hiện
hành động nói là gì ?
D. Ngôn từ
C. Cử chỉ
A. Nét mặt
B. Điệu bộ
Câu nói “Đây là trời có ý phó thác cho mình công làm việc lớn.” thể hiện hành động cụ thể nào của Lê Thận?
C. Trình bày (tuyên bố)
D. Bộc lộ cảm xúc
A. Điều khiển (thách thức)
B. Trình bày (kể)
Câu nói “Chúng tôi nguyện đem xương thịt của mình theo minh công, cùng với thanh gươm thần này để báo đền Tổ quốc.” thể hiện hành động cụ thể nào của Lê Thận?
D. Hứa hẹn
C. Bộc lộ cảm xúc
A. Điều khiển
B. Trình bày
Cả 3 câu sau đều có từ “hứa” nhưng mục đích của nó khác nhau như thế nào?
Anh phải hứa với em không bao giờ để chúng cách xa nhau.
Anh hứa đi.
Anh xin hứa.
B. Điều khiển (1), (2): điều khiển; Hứa (3): Hứa hẹn
D. Hứa (1): điều khiển;
Hứa (2), (3): Hứa hẹn
Hứa (1) , (2): Hứa hẹn ;
Hứa (3): điều khiển
C. Hứa (1): Hứa hẹn ;
Hứa (2), (3): điều khiển
Câu “Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?” thể hiện hành động nói nào?
A. Bộc lộ cảm xúc
C. Trình bày
D. Hứa hẹn
B. Hỏi
Câu “Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối / Ta say mồi uống ánh trăng tan?” thể hiện hành động nói nào?
D. Hỏi
C. Điều khiển
A. Bộc lộ cảm xúc
B. Trình bày
Nhắc lại nội dung chính của tiểu phẩm “Bông hồng tặng mẹ”
1. Cuộc trò chuyện của em bé nhằm mục đích gì?
2. Em bé có đạt được mục đích của mình không?
Hướng dẫn tự học
Xem lại bài + Học ghi nhớ sgk (tr62,63)
Hoàn thành các bài tập vào VBT
Chuẩn bị bài: Hành động nói (tt)
Viết 1 đoạn đối thoại ngắn. Chỉ ra các HĐN và mục đích của các HĐN đó?
Cảm ơn các thầy cô và các em!