Bài 12: Nhật Bản giữa thế kỉ XIX- đầu thế kỉ XX
I. Cuột duy tân minh trị
1. Hoàn cảnh
Nêu tình hình Nhật Bản trước cuộc Duy tân?
- Chế độ phong kiến Nhật Bản khủng hoảng, suy yếu.
- Các nước tư bản phương Tây đòi Nhật Bản “mở cửa”.
2
Trước những con đường đó, Nhật Bản đã chọn con đường nào?
=> Nhật Bản canh tân để phát triển đất nước.
I. Cuột duy tân minh trị
2. Nội dung
Cuộc cải cách ở Nhật Bản diễn ra vào thời gian nào? Do ai tiến hành?

- 1-1868 Thiên hoàng Minh Trị tiến hành cải cách trên tất cả các lĩnh vực.
3

Cuộc cải cách ở Nhật Bản được tiến hành trên những lĩnh vực nào?
- Thiên hoàng Minh Trị (Vua Mut-su-hi-tô) của nước Nhật lên kế vị ngôi vua cha (1-1867) khi mới 15 tuổi. Ông là người thông minh, dũng cảm, biết theo thời thế và biết dùng người.
- Lên ngôi trong tình trạng nước Nhật đang khủng hoảng bế tắc. Ông đã có một quyết định sáng suốt là truất quyền Sô-gun. Thành lập chính phủ mới, thủ tiêu chế độ Mạc phủ, lấy hiệu là Minh Trị (vua trị vì sáng suốt). Tiến hành cải cách Minh Trị Duy tân, canh tân đất nước theo kiểu phương Tây.
4
I. Cuột duy tân minh trị
2. Nội dung
Cuộc cải cách ở Nhật Bản diễn ra vào thời gian nào? Do ai tiến hành?

- 1-1868 Thiên hoàng Minh Trị tiến hành cải cách trên tất cả các lĩnh vực.
5

Cuộc cải cách ở Nhật Bản được tiến hành trên những lĩnh vực nào?
* Cụ thể:
- Kinh tế.
Em hãy nêu nội dung cải cách về kinh tế ở Nhật Bản?
+ Thống nhất tiền tệ
+ Phát triển kinh tế Tư bản chủ nghĩa ở nông thôn.
+ Xây dựng cơ sở hạ tầng, đường sá, cầu cống…

I. Cuột duy tân minh trị
2. Nội dung

- Chính trị.
6



Nêu nội dung cải cách về chính trị?
* Cụ thể:
+ Xác lập quyền thống trị của tầng lớp quý tộc tư sản.
+ 1889 ban hành Hiến pháp.
+ Thiết lập chế độ Quân chủ lập hiến.
I. Cuột duy tân minh trị
2. Nội dung

- Giáo dục.
7



Nêu nội dung cải cách về giáo dục?
* Cụ thể:
+ Thi hành chính sách giáo dục bắt buộc.
+ Chú trọng nội dung Khoa học-kĩ thuật
+ Cử Học sinh ưu tú đi du học ở phương Tây.
I. Cuột duy tân minh trị
2. Nội dung

- Quân sự.
8



Nêu nội dung cải cách về quân sự?
* Cụ thể:
+ Tổ chức và huấn luyện theo kiểu phương Tây.
+ Thực hiện chế độ nghĩa vụ quân sự
+ Phát triển kinh tế quốc phòng.
3. Kết quả và ý nghĩa.
- Cải cách thắng lợi
- Nhật Bản trở thành một nước Tư bản chủ nghĩa.
- Thoát khỏi nguy cơ là thuộc địa.
Nêu kết quả và ý nghĩa của những cải cách trên?
Hình 48:khánh thành một đoàn tàu ở Nhật Bản
Theo em cuộc Duy tân Minh Trị có phải là một cuộc cách mạng tư sản không? Vì sao?
10
Cuộc Duy tân
Minh Trị là
cuộc cách mạng
tư sản là vì:
Xóa bỏ những rào cản của chế độ phong kiến
ở Nhật Bản tạo điều kiện cho KTTBCN phát triển.
- Chính quyền phong kiến của Sô-gun đã
chuyển sang tay quý tộc tư sản hóa đứng đầu là
Thiên hoàng Minh Trị.
Những cải cách “Âu hóa” về hành chính, kinh tế
tài chính, văn hóa, giáo dục mang tính chất tư sản
rõ rệt: xóa bỏ các”phiên”, thống nhất thị trường
dân tộc (1871), thống nhất tiền tệ; xóa bỏ quyền
sở hữu ruộng đất phong kiến (1871).
II. NHẬT BẢN CHUYỂN SANG CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC.
1. Kinh tế
- Kinh tế Nhật Bản phát triển mạnh mẽ.
? Nhật Bản đã thực hiện đường lối đối ngoại như thế nào?
- Nhiều công ty độc quyền ra đời và chi phối nền kinh tế, chính trị: Mít-xưi và Mít-su-bi-si.
2. Chính trị
- Nhật Bản đẩy mạnh chiến tranh xâm lược và bành trướng.
? Nhật Bản đã thực hiện chính sách xâm lược và bành trướng ở những quốc gia nào?
+ 1894-1895: Chiến tranh Trung-Nhật.
+ 1904-1905: Chiến tranh Nga-Nhật.
- Kết quả.
? Kể tên những vùng đất mà Nhật Bản đã chiếm được?
+ Nhật giành thắng lợi và mở rộng thuộc địa: Chiếm Liêu Đông, phía Nam đảo Xa-kha-lin, Đài Loan, cảng Lữ Thuận, Sơn Đông, bán đảo Triều Tiên.
=> Chuyển sang giai đoạn Chủ nghĩa Đế quốc.
- Đặc điểm: Nhật Bản là Đế quốc phong kiến quân phiệt.
LƯỢC ĐỒ ĐẾ QUỐC NHẬT CUỐI THẾ KỈ XIX ĐẦU THẾ KỈ XX
NĂM 1895: CHIẾM ĐÀI LOAN
NĂM 1872-1875: CHIẾM LƯU CẦU
NĂM 1905: CHIẾM PHÍA NAM ĐẢO XA-KHA-LIN VÀ LIÊU ĐÔNG, LỮ THUẬN
NĂM 1910: CHIẾM BÁN ĐẢO TRIỀU TIÊN
NĂM 1914: CHIẾM SƠN ĐÔNG
Chúc các em học giỏi môn lịch sử

17