Năm hỌc 2021-2022
Giáo viên: TRƯƠNG THANH BÌNH
TRƯỜNG THCS LÊ HỒNG PHONG
MÔN NGỮ VĂN LỚP 9
chào mừng các EM THAM GIA GI? H?C TR?C TUY?N
Mọi việc trở nên tốt đẹp hơn hay tồi tệ đi đều bắt nguồn từ suy nghĩ của bạn – William Shakepeare
Tiết 68
NGƯỜI KỂ CHUYỆN
TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
1. Ví dụ : §o¹n trÝch ( SGK- tr.192 )
- Là ngưuời đứng ra kể toàn bộ diễn biến câu chuyện đưuợc nhắc tới trong tác phẩm.
Ngưuời kể chuyện là gì?
- Trời ơi, chỉ còn 5 phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cưuời nhuưng đầy tiếc rẻ. Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn. Nhà họa sĩ tặc lưuỡi đứng dậy. Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
- Ô! Cô còn quên chiếc khăn mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên. Để ngưuời con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn c?p gi?a cuốn sách tới trả cho cô gái. Cô kĩ suư mặt đỏ ửng,nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.
- Chào anh. - Đến bậu cửa, bỗng nhà họa sĩ già quay lại chụp lấy tay ngưuời thanh niên lắc mạnh. - Chắc chắn rồi tôi sẽ trở lại. Tôi ở với anh ít hôm đưuợc chứ?
Đến lưuợt cô gái từ biệt. Cô chìa tay ra cho anh nắm, cẩn trọng, rõ ràng, nhưu nguười ta cho nhau cái gì chứ không phải cái bắt tay. Cô nhìn thẳng vào mắt anh- những nguười con gái sắp xa ta, biết không bao giờ gặp ta nữa, hay nhìn ta nhưu vậy.
Chào anh.

(Theo Nguyễn Thành Long - Lặng Lẽ Sa Pa )
NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
1. Ví dụ :
a. Đoạn trích kể vÒ ai vµ vÒ viÖc g×?
b. Ai lµ ng­ưêi kÓ c©u chuyÖn ®ã? Những dấu hiệu nào cho ta biết ở đây các nhân vật không phải là người kể chuyện ?
c. Đoạn câu " giọng cưuời nhưung đầy tiếc rẻ" " những ngưuời con gái sắp xa ta, biết không bao giờ gặp lại ta nữa, hay nhìn ta nhưu vậy". là nhận xét của ngưuời nào về ai?
d. Căn cứ vào đâu có thể nhận xét: ngưuời kể câu chuyện dưuờng nhuư thấy hết và biết tận mọi việc, mọi ngưuời, mọi hành động, tâm tuư tình cảm của các nhân vật.
Thảo luận nhóm
NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
1. Ví dụ :
Nhận xét
a. Đoạn trích kể về phút chia tay giữa người hoạ sĩ già, cô gái và anh thanh niên.
b. Người kể v« nh©n xư­ng, không xuất hiện trong câu chuyện -> Kể theo ngôi thứ ba.
Trong đoạn văn các nhân vật đều trở thành đối tượng miêu tả một cách khách quan:
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên. Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, ….bỗng nhà hoạ sĩ già quay lại…
c. Lời nhận xét của nguười kể chuyện về anh thanh niên và suy nghĩ của anh
“những người con gái sắp xa ta, biết không bao giờ gặp ta nữa, hay nhìn ta như vậy” là người kể chuyện nhập vào nhân vật anh thanh niên để nói hộ suy nghĩ và tình cảm của anh
“giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ” là nhận xét của người kể chuyện về anh thanh niên.
d. Căn cứ:
+ Chủ thể đứng ra kể câu chuyện
+ Đối tưuợng đuược miêu tả
+ Ngôi kể
+ Điểm nhìn và lời văn.
1. Ví dụ :
Nhận xét
* Người kể chuyện có vai trò dẫn dắt
người đọc đi vào câu chuyện : giới
thiệu, tả người, tả cảnh vật, đưa ra
các nhận xét, đánh giá về những điều
được kể .
Mối quan hệ giữa ngưuời kể chuyện và ngôi kể :
* Kể chuyện ngôi 1:
- Ngưuời kể chuyện xưung tôi - đi sâu vào tâm tuư , tình cảm diễn biến tâm lý phức tạp của nhân vật -> chủ quan.
* Kể chuyện ngôi 3:
- Ngưuời kể giấu mình nhưung có mặt ở khắp nơi trong văn bản dưuờng nhu ư biết hết mọi chuyện -> khách quan hơn.
NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
1. Ví dụ :
Nhận xét
2. Ghi nhớ : (SGK)
NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
Là điểm nhìn mà
người kể nhập vào
nhân vật để miêu tả
tâm tư, tình cảm,
suy nghĩ bên
trong đối với
sự việc.
Là điểm nhìn của
một người quan sát
bên ngoài miêu tả
sự việc, nhân vật một
cách khách quan,
không đi sâu vào
tâm lí nhân vật.

Là điểm nhìn mà
người kể có mặt ở khắp
nơi trong văn bản , thấy
tất mọi hành động, hiểu
hết mọi tư tưởng tình
cảm của các nhân vật
và thường đưa ra những
nhận xét, đánh giá về
họ.
Anh thanh niên
vừa vào, kêu lên.
Cô kĩ sư mặt đỏ
ửng, ….bỗng
nhà hoạ sĩ già
quay lại…

…những người con
gái sắp xa ta, biết
không bao giờ gặp
ta nữa, hay nhìn
ta như vậy.


Chính là anh thanh
niên giật mình nói to,
giọng cười nhưng
đầy tiếc rẻ. Anh chạy
ra nhà phía sau, …
Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi
đứng dậy. Cô gái cũng
đứng lên, đặt lại
chiếc ghế, thong thả
đến chỗ bác già…


Kết hợp trong
một văn bản
1. Ví dụ :
2. Ghi nhớ : (SGK)
3. Lưu ý :
- Trong cùng một tác phẩm hoặc ngay đối với một nhân vật có thể kết hợp sử dụng cả ba điểm nhìn trên. Chính cái nhìn nhiều chiều ấy tạo cho tác phẩm có giọng kể đa dạng, phong phú, tránh được cảm giác đơn điệu tẻ nhạt; đồng thời các nhân vật cũng hiện lên một cách hoàn thiện, rõ nét hơn.
- Không nên đánh đồng người kể chuyện với tác giả, ngay cả khi người kể chuyện xưng “tôi”.
NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
1. Ví dụ :
2. Ghi nhớ : (SGK)
3. Lưu ý :
II. Luyện tập :
NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
Tác giả dân gian
-> không xuất hiện
X
X
chú Dế Mèn ( nhân hoá)
-> nhân vật trong tác phẩm
ông giáo
-> nhân vật trong tác phẩm
X
Tác giả Nguyễn Dữ
-> không xuất hiện
X
X
Tác giả Kim Lân
-> không xuất hiện
Hãy đánh dấu x vào cột ngôi kể ; vị trí của ngưuời kể tưuơng ứng
với tên tác phẩm ở cột bên sao cho phù hợp:
?
1. Ví dụ :
2. Ghi nhớ : (SGK)
3. Lưu ý :
II. Luyện tập :
Bài tập 1 :
NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
Ngôi kể 1:
¦u ®iÓm: miªu t¶ ®­ưîc nh÷ng diÔn biÕn t©m lý phøc t¹p ®ang diÔn ra trong t©m hån nh©n vËt “t«i”.
H¹n chÕ: kh«ng miªu t¶ ®­ưîc nh÷ng diÔn biÕn néi t©m cña nh©n vËt ng­ưêi mÑ, tÝnh kh¸i qu¸t kh«ng cao, lêi v¨n ®¬n ®iÖu.
Bài tập 1. So sánh cách kể ở đoạn truyện trích "Trong lòng mẹ" với đoạn truyện Lặng lẽ Sapa . Ngụi k? n�y cú uu di?m v� h?n ch? gỡ ?
Vô nhân xưung
Nhân vật "tôi"
Ngôi thứ ba
Ngôi thứ nhất
Chú bé Hồng - tôi- là tác giả
Tác giả Nguyễn Thành Long
Chiều hôm ấy, bà Hai về cũng có vẻ khác. Bà bưuớc từng bưuớc, mặt cúi xuống. Đôi quang thúng lủng lẳng trên hai mấu đòn gánh. Bà đi thẳng vào trong nhà lúi húi xếp hàng vào một xó, rồi ra bậc cửa ngồi ôm má nghĩ ngợi. Trẻ con cũng không đứa nào vòi quà. Trong nhà im ắng không tiếng nói.
Bài tập : So sánh hai đoạn văn sau , nhận xét về ngôi kể, điểm nhìn và cách kể :
b. Chiều hôm ấy, bà Hai về cũng có vẻ khác. Bà bưuớc từng bưuớc uể oải, mặt cúi xuống bần thần. Đôi quang thúng thõng thẹo trên hai mấu đòn gánh. Bà đi thẳng vào trong nhà lúi húi xếp hàng vào một xó, rồi lẳng lặng ra bậc cửa ngồi ôm má nghĩ ngợi. Trẻ con cũng không đứa nào vòi quà. Trong nhà có cái im lặng thật là khó chịu, không ai dám cất tiếng lên nói, cả đến nhìn nhau họ cũng không dám nhìn nhau nữa.
a. Ngưuời kể quan sát từ bên ngoài, tả một cách khách quan.
b. Ngưuời kể nhìn thấu suốt từ dáng vẻ đến tâm tuư của tất cả các nhân vật .
1. Ví dụ :
2. Ghi nhớ : (SGK)
3. Lưu ý :
II. Luyện tập :
Bài tập 2 :
Bài tập 1 :
NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
Thảo luận nhóm
Nhóm 1
Nhóm 2
Nhóm 3
Hãy chọn một trong ba nhân vật: (ngưuời họa sĩ già, anh thanh niên hoặc cô kỹ nông nghiệp) là ngưuời kể chuyện, sau đó chuyển đoạn văn trích ở mục 1 (Lặng lẽ Sa Pa ) thành một đoạn khác sao cho nhân vật, sự kiện, lời văn và cách kể phù hợp với ngôi thứ nhất.
Ngưuời kể chuyện là
cô kỹ suư nông nghiệp
Nguười kể chuyện
là ngu?i ho? si gi�
Ngưuời kể chuyện
là anh thanh niờn
Nguười kể chuyện là cô kỹ suư nông nghiệp
Tôi giật mình khi nghe thấy tiếng chàng trai kêu to: " Trời ơi, chỉ còn 5 phút". Cuộc chia tay của chúng tôi đã đến rồi ư? Bỗng chàng trai chạy ra nhà sau rồi trở lại ngay với một cái làn trên tay. Hoạ sĩ già tặc lưỡi đứng dậy. Tôi cũng đứng lên. Chàng trai đến gần tôi, anh cầm chiếc khăn tay cho tôi. Tôi bối rối, mặt nóng bừng. Tôi chìa bàn tay mình ra trưuớc mặt anh. Anh nắm lấy bàn tay tôi . Và không hiểu sao tôi cảm thấy lòng mình xốn xang, hồi hộp lạ lùng? Tôi nắm bàn tay rắn rỏi của anh thì thầm: Hẹn gặp lại anh nhé!
Đoạn trích " Lặng lẽ Sa Pa"
Nguười kể chuyện là cô kỹ suư nông nghiệp
Ngưuời kể chuyện là anh thanh niờn
Đang mải chuyện , bỗng tôi gi?t mỡnh núi to :
- Tr?i oi ch? cũn cú nam phỳt! Thế là chúng tôi phải chia tay rồi, tôi lại ở một mình trên đỉnh núi cao này và chờ đợi chuyến đi khác của bác lái xe. Tiếc quá! Giá nhuư thời gian trôi chậm hơn. Nghĩ vậy nhưung tôi biết không thể giữ chân những ngưuời khách này ở lại lâu hơn. Tôi ch?y vội ra nh� phớa sau c?m cỏi l�n trứng để làm quà cho mọi ngưuời. Tôi nhìn thấy chiếc khăn mùi soa của cô gái vo trũn c?p gi?a cu?n sỏch , tôi cầm lại trả cho cô. Khi ra đ?n b?u c?a, b?ng ông h?a si gi� quay l?i ch?p l?y tay tôi l?c m?nh và nói rằng ch?c ch?n r?i ông s? tr? l?i và ? v?i tôi ớt hụm .
D?n lu?t cụ gỏi t? bi?t. Cụ chỡa tay ra cho tôi n?m. Cụ nhỡn th?ng v�o m?t tôi và cất tiếng nói nhỏ, nhẹ nhuư gió thoảng :
- Ch�o anh.
Đoạn trích " Lặng lẽ Sa Pa"
Nguười kể chuyện là anh thanh niờn
Ngưuời kể chuyện là ngu?i ho? si gi�
T«i ®ang m¶i mª ghi ghi, chÐp chÐp bçng giËt m×nh v× tiÕng anh thanh niªn nãi to : - Trời ơi chỉ còn có năm phút! Anh chµng vïa nãi võa ch¹y ra nhµ phÝa sau vµ trë l¹i ngay víi c¸i lµn trªn tay. ThÕ lµ s¾p hÕt ba mư­¬i phót råi ®Êy! T«i c¶m thÊy thêi gian ch­ưa ®ñ ®Ó hiÓu hÕt c«ng viÖc lÆng thÇm cña nh÷ng con ng­ưêi n¬i ®©y. Anh thanh niªn , nhµ nghiªn cøu sÐt vµ c¶ «ng kÜ sư­ trång rau n÷a… Th«i ®µnh ®Ó dÞp kh¸c vËy. T«i tÆc lưìi ®øng dËy. C« g¸i còng ®øng lªn. Chóng t«i chia tay nhau. T«i ra ®ến bậu cửa, kh«ng nÐn næi nçi xóc ®éng, t«i quay lại chụp lấy tay người thanh niên lắc mạnh.
- Chắc chắn rồi tôi sẽ trở lại. Tôi ở với anh ít hôm được chứ?
Đoạn trích " Lặng lẽ Sa Pa"
Ngưuời kể chuyện là ngu?i ho? si gi�
Hưuớng dẫn về nhà:
Sưuu tầm các đoạn văn tự sự ? Cho biết ngôi kể, ngưuời kể?
Làm hoàn chỉnh bài tập SGK
Soạn bài : Chiếc lưuợc ngà