CHÀO MỪNG
CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC

Giáo viên:

Tiết :

NGƯỜI KỂ CHUYỆN
TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I. Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
1. Vai trò người kể chuyện:
- Có vai trò dẫn dắt người đọc đi vào câu chuyện : giới thiệu, tả người, tả cảnh vật, đưa
ra các nhận xét, đánh giá về những điều được kể .
- Mối quan hệ giữa người kể chuyện và ngôi kể :

Ngôi
thứ
nhất

Ngôi
thứ ba
Nguời kể chuyện xưng tôi đi sâu vào tâm tư, tình cảm
diễn biến tâm lý phức tạp
của nhân vật  chủ quan.

Người kể giấu mình
nhưng có mặt ở khắp
nơi trong văn bản
dường như biết hết
mọi chuyện  khách
quan hơn.

I. Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
•
•

THẢO LUẬN NHÓM

Thời gian: 3 phút
Nhiệm vụ: Đọc ví dụ sgk và trả lời các câu hỏi sau

a. Đoạn trích kể về ai và về việc gì?
b. Ai là người kể câu chuyện đó? Những dấu hiệu nào cho ta biết ở đây các nhân vật
không phải là người kể chuyện ?
c. Đoạn câu " giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ" , " những ngưười con gái sắp xa ta, biết
không bao giờ gặp lại ta nữa, hay nhìn ta như vậy"… là nhận xét của người nào về
ai?
d. Căn cứ vào đâu có thể nhận xét: người kể câu chuyện dưường như thấy hết và
biết tận mọi việc, mọi người, mọi hành động, tâm tư tình cảm của các nhân vật.

Nhận xét
a. Đoạn trích kể về phút chia tay giữa
người hoạ sĩ già, cô gái và anh thanh niên.

Trong đoạn văn các nhân vật đều trở
thành đối tượng miêu tả một cách khách
quan:

b. Người kể vô nhân xưng, không xuất hiện
trong câu chuyện  Kể theo ngôi thứ ba.

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên. Cô kĩ sư
mặt đỏ ửng, ….bỗng nhà hoạ sĩ già quay
lại…

c. Lời nhận xét của ngưười kể chuyện về
anh thanh niên và suy nghĩ của anh
d. Căn cứ:
+ Chủ thể đứng ra kể câu chuyện
+ Đối tượng đưược miêu tả
+ Ngôi kể
+ Điểm nhìn và lời văn.

“giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ” là nhận xét
của người kể chuyện về anh thanh niên.
“những người con gái sắp xa ta, biết không
bao giờ gặp ta nữa, hay nhìn ta như vậy”
là người kể chuyện nhập vào nhân vật anh
thanh niên để nói hộ suy nghĩ và tình cảm
của anh

2. Nhận xét:
a. Kể về giây phút chia tay giữa các nhân vật anh thanh niên,
ông hoạ sỹ, cô kỹ sư
b. Người kể giấu mặt, không xuất hiện trong câu chuyện .
c. Câu nhận xét , người kể chuyện như nhập vào nhân vật
Người kể chuyện không xuất hiện trong đoạn văn tức là đứng ở
bên ngoài quan sát, miêu tả suy nghĩ, liên tưởng, tưởng tượng
để hoá thân vào từng nhân vật.( dường như thấy hết, biết hết
mọi việc, mọi hành động, tâm tư, tình cảm các nhân vật)

6

Điểm nhìn trong văn
bản tự sự

Điểm nhìn bên trong

…những người con gái
sắp xa ta, biết không
bao giờ gặp ta nữa,
hay nhìn ta như vậy.

Điểm nhìn bên ngoài

Anh thanh niên vừa vào,
kêu lên. Cô kĩ sư mặt đỏ ửng,
bỗng nhà hoạ sĩ già quay lại…

7

Điểm nhìn thấu suốt

Chính là anh thanh niên giật
mình nói to, giọng cười nhưng
đầy tiếc rẻ. Anh chạy ra nhà
phía sau, …Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi
đứng dậy. Cô gái cũng đứng lên,
đặt lại chiếc ghế, thong thả đến
chỗ bác già…

Điểm nhìn trong văn bản
tự sự

Điểm nhìn bên trong

Điểm nhìn bên ngoài

Kết hợp trong một
văn bản

Điểm nhìn thấu suốt

Lưu ý
- Trong cùng một tác phẩm hoặc ngay đối với một nhân vật có thể kết hợp sử
dụng cả ba điểm nhìn trên. Chính cái nhìn nhiều chiều ấy tạo cho tác phẩm có
giọng kể đa dạng, phong phú, tránh được cảm giác đơn điệu tẻ nhạt; đồng thời
các nhân vật cũng hiện lên một cách hoàn thiện, rõ nét hơn.
- Không nên đánh đồng người kể chuyện với tác giả, ngay cả khi người kể
chuyện xưng “tôi”.

LUYỆN TẬP

Câu 1, 2: Trang 193 sgk ngữ văn lớp 9 tập 1 
Đọc đoạn trích sách giáo khoa và trả lời các câu hỏi:
a. So với đoạn trích ở mục I (trong Lặng lẽ Sa Pa), cách kể ở đoạn trích này có gì khác? Hãy
làm sáng tỏ bằng việc trả lời các câu hỏi sau: Người kể chuyện ở đây là ai? Ngôi kể này có
ưu điểm gì và hạn chế gì so với ngôi kể ở đoạn trên?
b. Chọn một trong ba nhân vật (người họa sĩ già, cô kĩ sư, anh thanh niên) là người kể
chuyện, sau đó chuyển đoạn văn trích ở mục I thành một đoạn khác, sao cho nhân vật, sự
kiện, lời văn và cách kể phù hợp với người thứ nhất.

Câu 1, 2: Trang 193 sgk ngữ văn lớp 9 tập 1 

So sánh

Lặng lẽ Sa Pa

Người kể

Vô nhân xưng

Nhân vật Tôi

Ngôi thứ ba

Ngôi thứ nhất

Ngôi kể
Lời kể

Trong lòng mẹ

Tác giả Nguyễn Thành Long Chú bé Hồng – tác giả

Ngôi kể 1:
Ưu điểm: miêu tả đưược những diễn biến tâm lý phức tạp đang diễn ra
trong tâm hồn nhân vật “tôi”.
Hạn chế: không miêu tả đưược những diễn biến nội tâm của nhân vật
ngưười mẹ, tính khái quát không cao, lời văn đơn điệu.

THẢO LUẬN NHÓM
Hãy chọn một trong ba nhân vật: (ngưười họa sĩ già, anh thanh niên hoặc cô kỹ nông nghiệp) là
ngưười kể chuyện, sau đó chuyển đoạn văn trích ở mục 1 ( Lặng lẽ Sa Pa ) thành một đoạn
khác sao cho nhân vật, sự kiện, lời văn và cách kể phù hợp với ngôi thứ nhất.

Ngưười kể chuyện là
cô kỹ sư nông nghiệp

Ngưười kể chuyện
là anh thanh niên

13

Ngưười kể chuyện
là người hoạ sĩ già

Câu 1, 2: Trang 193 sgk ngữ văn lớp 9 tập 1 

Cách 1:
Đoạn trích “ Lặng lẽ Sa Pa”
Người kể chuyện là anh thanh niên
Trời ơi, chỉ còn có năm phút !
   Tôi giật mình nói to và tiếng cười đầy tiếc nuối. Tôi chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay
cầm một cái làn. Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy. Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong
thả đi đến chỗ bác già. Tôi vừa nước vào và kêu lên:
- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
  Để người con gái khỏi trở lại bàn, tôi lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả
cho cô gái. Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn từ tay tôi và quay vội đi.
Đến bậu cửa, bỗng nhà họa sĩ già quay lại chụp lấy tay tôi lắc mạnh và nói:
 - Chào anh. Chắc chắn rồi tôi sẽ trở lại. Tôi ở với anh ít hôm được chứ? 
 Đến lượt cô gái từ biệt. Cô chìa tay ra cho tôi nắm, cẩn trọng, rõ ràng, như người ta cho nhau
cái gì chứ không phải là cái bắt tay. Cô nhìn thẳng vào mắt tôi - những người con gái sắp xa ta,
biết không bao giờ tôi gặp lại cô gái ấy nữa, hay nhìn ta như vậy.
- Chào anh.

Câu 1, 2: Trang 193 sgk ngữ văn lớp 9 tập 1 

Cách 2:
Đoạn trích “ Lặng lẽ Sa Pa”
Người kể chuyện là người hoạ sĩ già
Tôi đang mải mê ghi ghi, chép chép bỗng giật mình vì tiếng anh thanh niên nói to : - Trời ơi chỉ
cũn cú năm phỳt! Anh chàng vùa nói vừa chạy ra nhà phía sau và trở lại ngay với cái làn trên
tay . Thế là sắp hết ba mưươi phút rồi đấy! Tôi cảm thấy thời gian chưưa đủ để hiểu hết công
việc lặng thầm của những con ngưười nơi đây. Anh thanh niên , nhà nghiên cứu sét và cả ông
kĩ sưư trồng rau nữa… Thôi đành để dịp khác vậy. Tôi tặc lưỡi đứng dậy. Cô gái cũng đứng
lên. Chúng tôi chia tay nhau. Tôi ra đến bậu cửa, không nén nổi nỗi xúc động , tôi quay lại
chụp lấy tay người thanh niờn lắc mạnh.
- Chắc chắn rồi tụi sẽ trở lại. Tụi ở với anh ớt hụm được chứ?

15

Cách 3:

Đoạn trích “ Lặng lẽ Sa Pa”
Người kể chuyện là cô kỹ sưư nông nghiệp

Tôi giật mình khi nghe thấy tiếng chàng trai kêu to: “ Trời ơi, chỉ còn 5 phút”. Cuộc
chia tay của chúng tôi đã đến rồi ư? Bỗng chàng trai chạy ra nhà sau rồi trở lại ngay
với một cái làn trên tay. Hoạ sĩ già tặc lưưỡi đứng dậy. Tôi cũng đứng lên. Chàng trai
đến gần tôi, anh cầm chiếc khăn tay cho tôi. Tôi bối rối, mặt nóng bừng. Tôi chìa bàn
tay mình ra trưước mặt anh. Anh nắm lấy bàn tay tôi . Và không hiểu sao tôi cảm
thấy lòng mình xốn xang, hồi hộp lạ lùng? Tôi nắm bàn tay rắn rỏi của anh thì thầm:
Hẹn gặp lại anh nhé!

16

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
• Sưu tầm các đoạn văn tự sự ? Cho biết ngôi kể, người
kể?
• Làm hoàn chỉnh bài tập SGK
• Soạn bài : Chiếc lược ngà

HẸN GẶP LẠI CÁC EM
TRONG TIẾT HỌC SAU!