ĐẠI TỪ XƯNG HÔ


Luyện từ và câu Lớp 5
Trường Tiểu học Lê Thánh Tôn
Người thực hiện: Phạm Thị Ngọc Bích
ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN 4
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN 4
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
KHỞI ĐỘNG
Tìm những đại từ được dùng trong bài ca dao sau:

- Cái cò, cái vạc, cái nông,
Sao mày giẫm lúa nhà ông, hỡi cò?
- Không không, tôi đứng trên bờ,
Mẹ con cái diệc đổ ngờ cho tôi .
Chẳng tin, ông đến mà coi,
Mẹ con nhà nó còn ngồi đây kia.
mày
ông
nó
tôi
tôi
ông
Điều cần nắm
* Hiểu thế nào là đại từ xưng hô.
* Nhận biết được đại từ xưng có trong đoạn văn.
* Biết sử dụng đại từ xưng hô thích hợp trong đoạn văn hay trong lời nói hằng ngày.
I - Nhận xét:
Trong số các từ xưng hô được in đậm dưới đây, những từ nào chỉ người nói ?
Những từ nào chỉ người nghe ? Từ nào chỉ người hay vật được nhắc tới ?
Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại không biết yêu quý cơm gạo. Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm đổ vãi lung tung. Thấy vậy, cơm hỏi :
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi thế ?
Hơ Bia giận dữ :
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
Nghe nói vậy, thóc gạo tức giận lắm. Đêm khuya, chúng rủ nhau bỏ cả vào rừng.
Đại từ xưng hô
I - Nhận xét:
- Những từ chỉ người nói:
chúng tôi, ta
- Những từ chỉ người nghe:
chị, các ngươi
- Những từ chỉ người hay vật được nhắc tới:
chúng
Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại không biết yêu
quý cơm gạo. Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm đổ vãi lung tung.
Thấy vậy, cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi thế?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
Nghe nói vậy, thóc gạo tức lắm. Đêm khuya, chúng rủ nhau bỏ
cả vào rừng.
LTVC 5
Luyện từ và câu
Đại từ xuưng hô
V?y d?i t? xung hụ l� gỡ ?
Đại từ xưng hô là từ được người nói dùng để tự chỉ
mình hay chỉ người khác khi giao tiếp: tôi, chúng tôi, mày,
chúng mày, nó, chúng nó….
2. Theo em, cách xưng hô của mỗi nhân vật ở đoạn văn trên thể hiện thái độ của người nói như thế nào ?
Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại không biết yêu
quý cơm gạo. Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm đổ vãi lung tung.
Thấy vậy, cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi thế?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
Nghe nói vậy, thóc gạo tức lắm. Đêm khuya, chúng rủ nhau bỏ
cả vào rừng.
* Trong đoạn văn này có mấy nhân vật
Hơ Bia ; Cơm gạo
* Các nhân vật làm gì?
Cơm và Hơ Bia đối đáp với nhau.
CƠM
Chị đẹp là nhờ cơm gạo , sao chị khinh rẻ chúng tôi thế?
Ta đẹp l� do công cha công mẹ , chứ đâu nhờ các nguươi.
Thái độ tôn trọng, lịch sự.
Thái độ kiêu căng, coi thường người khác.
HƠ BIA
Bài 2 : Theo em cách xưng hô của mỗi người trong đoạn văn trên thể hiện thái độ của người nói như thế nào ?
3.Tìm những từ em vẫn dùng để xưng hô:

- Với thầy, cô.

- Với bố, mẹ.

- Với anh, chị, em.

- Với bạn bè.
hongthanh0874.violet.vn
LTVC 5
Luyện từ và câu
Đại từ xưung hô
B�i 3 : Tìm những từ em vẫn dùng để xưung hô trong nh?ng truường hợp sau đây:
Với bố mẹ
Với anh chị
Với em
Với bạn bè
Với thầy cô
Gọi
thua thầy,thua cô
thua bố, thua mẹ,
anh oi, chị oi
em oi
cậu, bạn
XUưng
em, con
con
em
anh, chị
tôi, tớ, mỡnh
- Trong giao tiếp, người Việt Nam dùng nhiều danh từ chỉ người
làm đại từ xưng hô để thể hiện rõ thứ bậc, tuổi tác, giới tính.
II- Ghi nhớ:
Đại từ xưng hô là từ được người nói dùng để tự chỉ mình hay chỉ người khác khi giao tiếp: tôi, chúng tôi; mày, chúng mày; nó, chúng nó,…
2. Bên cạnh các từ nói trên, người Việt Nam còn dùng nhiều danh từ chỉ người làm đại từ xưng hô để thể hiện rõ thứ bậc, tuổi tác, giới tính: ông, bà, anh, chị, em, cháu, thầy, bạn, …
3. Khi xưng hô, cần chú ý chọn từ cho lịch sự, thể hiện đúng mối quan hệ giữa mình với người nghe và người được nhắc tới.
LTVC 5
Luyện từ và câu
Đại từ xuưng hô
II - Ghi nhớ
- D?i t? ch? ngụi th? nh?t (ch? ngu?i núi):
tôi, chúng tôi , ta, tớ, …
cậu, bạn, mày, chúng mày, …
nó, chúng, hắn, …
* Lưu ý : Đại từ xưng hô gồm:
- D?i t? ch? ngụi th? hai (ch? ngu?i nghe):
- D?i t? ch? ngụi th? ba (ch? ngu?i, v?t du?c nh?c t?i):


1. Tìm các đại từ xưng hô và nhận xét về thái độ, tình cảm của nhân vật khi dùng mỗi đại từ trong đoạn văn sau:
Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông, một con rùa đang cố sức tập chạy. Một con thỏ thấy thế liền mỉa mai:
- Đã gọi là chậm như rùa mà cũng đòi tập chạy à !
Rùa đáp:
- Anh đừng giễu tôi ! Anh với tôi thử chạy thi coi ai hơn !
Thỏ ngạc nhiên:
- Rùa mà dám chạy thi với thỏ sao ? Ta chấp chú em một nửa đường đó.
III- Luyện tập
Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông, một con rùa đang cố sức tập chạy. Một con thỏ thấy thế liền mỉa mai:
- Đã gọi là chậm như rùa mà cũng đòi tập chạy à !
Rùa đáp:
- Anh đừng giễu tôi ! Anh với tôi thử chạy thi coi ai hơn !
Thỏ ngạc nhiên:
- Rùa mà dám chạy thi với thỏ sao ? Ta chấp chú em một nửa đường đó.
- Các đại từ xưng hô:
anh, tôi, ta, chú em.
- Thỏ xưng là ta, gọi Rùa là chú em.
- Rùa xưng là tôi, gọi Thỏ là anh.
Thái độ: Tôn trọng, lịch sự với Thỏ.
* Thái độ: Kiêu căng, coi thường Rùa.
Chim Tú Hú
Chim Bồ Chao
Chim Bồ Các
hongthanh0874.violet.vn
Bồ Chao hốt hoảng kể với các bạn:
….. và Tu Hú đang bay dọc một con sông lớn, chợt Tu Hú gọi: “ Kìa cái cột chống trời. ”…… ngước nhìn lên. Trước mắt là những ống thép dọc ngang nối nhau chạy vút tận mây xanh. …... tựa như một cái cầu xe lửa đồ sộ không phải bắc ngang sông, mà dựng đứng trên trời cao.
Thấy vậy, Bồ Các mới à lên một tiếng rồi thong thả nói:
- ….. cũng từng bay qua cái trụ đó. ….. cao hơn tất cả những ống khói, những cột buồm, cột điện mà ……thường gặp. Đó là trụ điện cao thế mới được xây dựng.
Mọi người hiểu rõ sự thực, sung sướng thở phào. Ai nấy cười to vì thấy Bồ Chao đã quá sợ sệt.
Theo VÕ QUẢNG
Bài 2. Chọn các đại từ xuưng hô tôi, nó, chúng ta thích hợp với mỗi ch? trống trong đoạn văn sau :
Bồ Chao hốt hoảng kể với các bạn:
và Tu Hú đang bay dọc một con sông lớn, chợt Tu Hú gọi: “Kìa cái cột chống trời. ” ngước nhìn lên. Trước mắt là những ống thép dọc ngang nối nhau chạy vút tận mây xanh. tựa như một cái cầu xe lửa đồ sộ không phải bắc ngang sông, mà dựng đứng trên trời cao.
Thấy vậy, Bồ Các mới à lên một tiếng rồi thong thả nói:
- cũng từng bay qua cái trụ đó. cao hơn tất cả những ống khói, những cột buồm, cột điện mà thường gặp. Đó là trụ điện cao thế mới được xây dựng.
Mọi người hiểu rõ sự thực, sung sướng thở phào. Ai nấy cười to vì thấy Bồ Chao đã quá sợ sệt.
Theo VÕ QUẢNG
Bài 2. Chọn các đại từ xuưng hô tôi, nó, chúng ta thích hợp với mỗi ch? trống trong đoạn văn sau :
1
2
3
4
5
6
Tôi
Tôi
Nó
Tôi
Nó
chúng ta
CHÀO CÁC EM !